Đến tuổi 60, mẹ tôi vẫn giữ 6 thói quen tiết kiệm bị cho là lỗi thời: Càng sống lâu càng thấy đó là cách giúp bà tự tin về tiền

Ở tuổi 60, mẹ tôi không phải người có thu nhập cao, cũng chưa từng sở hữu những khoản tiền lớn khiến người khác phải ngưỡng mộ. Thế nhưng điều khiến tôi bất ngờ là bà gần như không có cảm giác bất an về tiền bạc. Bà biết mình có bao nhiêu, cần tiêu gì, thứ gì không cần thiết và luôn giữ được một khoản dự phòng cho những tình huống bất ngờ.

Trước đây, tôi từng cho rằng nhiều thói quen của mẹ khá lỗi thời: tự nấu gần như mọi bữa ăn, tận dụng đồ cũ, dùng một món đồ đến khi thực sự hỏng mới thay, tiết kiệm từng chút điện nước. Nhưng càng lớn, tôi càng nhận ra điều đáng học không nằm ở vài nghìn hay vài chục nghìn đồng tiết kiệm được mỗi ngày, mà là cách bà kiểm soát cuộc sống bằng những lựa chọn rất nhỏ.

1. Tự nấu ăn gần như mỗi ngày

Mẹ tôi luôn cho rằng với một gia đình bình thường, ăn ngoài thường xuyên là một trong những khoản khiến tiền "trôi đi" nhanh nhất mà rất khó nhận ra. Một bữa ăn ở ngoài có thể không quá đắt, nhưng nếu lặp lại nhiều lần trong tuần, tổng số tiền cuối tháng thường lớn hơn tưởng tượng.

Vì thế, bà duy trì thói quen đi chợ và tự nấu ăn. Thực phẩm được mua vừa đủ cho vài ngày, ưu tiên rau củ đúng mùa và những món gia đình thực sự ăn. Bà không quá săn hàng rẻ, nhưng cũng hiếm khi mua nguyên liệu chỉ vì tò mò hay thấy người khác giới thiệu.

Theo mẹ, tự nấu không chỉ giúp tiết kiệm mà còn giúp kiểm soát lượng dầu, muối và chất lượng thực phẩm. Quan trọng hơn, việc biết trong nhà còn gì để ăn khiến bà ít rơi vào cảnh "không biết ăn gì nên đặt đại một món".

Một số túi sạch từ chợ được bà giữ lại để đựng rác hoặc sử dụng thêm một lần trước khi bỏ. Nhìn thì chẳng đáng bao nhiêu, nhưng với bà, nguyên tắc rất đơn giản: thứ gì còn dùng được thì chưa cần mua thứ mới thay thế.

2. Không vội mua thứ mới khi trong nhà đã có đồ có thể dùng

Một đặc điểm rất rõ trong cách sống của mẹ là tính thực tế. Bà hiếm khi mua đồ chỉ vì món đó đang thịnh hành hoặc được quảng cáo là giúp cuộc sống "tiện hơn".

Nếu một vấn đề có thể giải quyết bằng thứ đang có trong nhà, bà sẽ tận dụng trước. Chai nhựa lớn có thể được cắt và dùng làm nơi đựng rác tạm trên bàn bếp. Một số túi giữ nhiệt sạch có thể dùng để phân loại rau củ trong tủ lạnh. Áo phông cotton cũ được cắt thành từng miếng nhỏ để lau dầu mỡ, lau bếp rồi bỏ đi.

Có thời điểm tôi từng thấy những cách này khá "cũ kỹ". Nhưng về sau mới hiểu, bà không tiết kiệm theo kiểu giữ mọi thứ trong nhà. Ngược lại, bà khá quyết đoán trong việc bỏ những món không còn giá trị sử dụng. Chỉ khác ở chỗ trước khi mua mới, bà luôn tự hỏi: "Trong nhà đã có thứ gì làm được việc này chưa?".

Chính câu hỏi đơn giản ấy giúp bà tránh được rất nhiều món đồ mua theo cảm xúc rồi bị bỏ xó.

3. Đồ vệ sinh càng đơn giản càng tốt

Trong khi nhiều gia đình có hàng loạt chai lọ cho từng khu vực khác nhau, mẹ tôi lại thích giữ số lượng đồ vệ sinh ở mức tối thiểu. Với bà, đây đều là đồ tiêu hao, nên không nhất thiết phải mua quá nhiều loại hoặc chọn những sản phẩm quá đắt.

Một bánh xà phòng hoặc chất tẩy rửa cơ bản có thể được sử dụng cho nhiều việc khác nhau. Bếp được lau ngay sau khi nấu để dầu mỡ chưa kịp bám lâu. Khăn lau có mùi được giặt và phơi thật khô. Gương phòng tắm được xử lý ngay khi bắt đầu có vết nước thay vì chờ đến lúc bám dày mới phải mua thêm hóa chất mạnh.

Điểm đáng học không hẳn là phải dùng đúng loại sản phẩm giống mẹ, mà là bà luôn ưu tiên "vệ sinh thường xuyên" thay vì "để thật bẩn rồi xử lý". Nhờ đó, đồ dùng ít xuống cấp và chi phí mua chất tẩy rửa cũng không quá lớn.

4. Mua ít nhưng những thứ dùng lâu phải đủ tốt

Mẹ có thể tiết kiệm vài nghìn đồng ở một số khoản nhỏ, nhưng lại không phải kiểu người chỉ chăm chăm mua món rẻ nhất.

Những thứ sử dụng lâu năm, bà thường cân nhắc kỹ rồi mua loại có chất lượng tốt trong khả năng tài chính. Một khi đã mua, bà dùng rất lâu và không thay chỉ vì thị trường xuất hiện mẫu mới đẹp hơn.

Trong căn bếp của mẹ có những món đồ đã dùng nhiều năm. Dao, dụng cụ gọt, nồi, hộp đựng… không nhất thiết đồng bộ hay hợp xu hướng, nhưng nếu vẫn hoạt động tốt thì bà không có lý do để thay.

Bà thường nói rằng mua một món đồ không chỉ là trả tiền cho thời điểm mang nó về nhà. Nếu mua sai, người ta còn phải trả thêm bằng sự bất tiện, chi phí sửa chữa và một lần mua lại khác.

Có lẽ vì vậy, cách mua sắm của bà khá chậm. Bà ít mua, nhưng một khi đã mua thì thường xác định sử dụng nhiều năm.

5. Sửa được thì sửa, dùng đúng cách để đồ bền hơn

Đây là thói quen khiến tôi thấy rõ nhất sự khác biệt giữa thế hệ của mẹ và nhiều người trẻ hiện nay.

Quần áo được lộn trái khi phơi để hạn chế bạc màu. Máy giặt dùng xong được lau khô phần cửa và gioăng cao su để giảm ẩm mốc. Những món đồ có thể sửa thì bà sửa trước khi nghĩ đến chuyện bỏ đi.

Điều quan trọng là mẹ không tiếc những món đã hỏng đến mức ảnh hưởng an toàn. Bà chỉ không muốn vứt đi một vật dụng trong khi nó vẫn còn có thể tiếp tục sử dụng tốt.

Về lâu dài, đây thực chất là một cách kéo dài vòng đời tài sản trong gia đình. Một chiếc máy dùng thêm vài năm, một bộ quần áo mặc thêm vài mùa hay một món đồ không phải mua lại đều là tiền được giữ lại.

Nhiều khoản tiết kiệm không đến từ việc tìm được món rẻ nhất, mà từ việc không phải mua cùng một món quá nhiều lần.

6. Tiết kiệm điện nước từ những việc rất nhỏ

Mẹ tôi luôn cho rằng tiết kiệm không có gì đáng xấu hổ. Thứ đáng tiếc hơn là lãng phí một nguồn lực chỉ vì nghĩ rằng số tiền đó quá nhỏ.

Nước lạnh chảy ra trong lúc chờ vòi sen nóng lên có thể được hứng lại để dùng cho việc khác. Các thiết bị điện không cần thiết được tắt hoàn toàn khi không sử dụng. Khi đi xa nhiều ngày, bà có thói quen kiểm tra điện, nước và khóa van cần thiết để hạn chế sự cố.

Nếu tính riêng từng hành động, số tiền tiết kiệm được có thể không đáng kể. Nhưng điều khiến các thói quen này có giá trị là chúng được lặp lại mỗi ngày, trong nhiều năm.

Đó cũng là khác biệt giữa tiết kiệm nhất thời và một hệ thống sống tiết kiệm.

Thứ mẹ tích lũy nhiều nhất không chỉ là tiền

Sau nhiều năm quan sát, tôi nhận ra mẹ không hề sống kham khổ. Bà vẫn mua thứ mình cần, vẫn ăn ngon, vẫn dành tiền cho những việc quan trọng. Nhưng bà rất ít tiêu tiền vào những thứ không tạo ra giá trị thực sự.

Nhờ vậy, dù thu nhập chưa bao giờ quá cao, bà vẫn có cảm giác mình kiểm soát được cuộc sống. Không phải tháng nào cũng căng thẳng chờ lương, không dễ bị cuốn theo xu hướng mua sắm và cũng không cần kiếm thêm thật nhiều chỉ để duy trì một mức sống ngày càng đắt đỏ.

Ở tuổi 60, điều khiến bà tự tin không phải vì có thật nhiều tiền, mà vì đã xây được một lối sống trong đó chi tiêu luôn thấp hơn khả năng của mình, đồ đạc được sử dụng đúng giá trị và những khoản nhỏ không bị xem thường.

Những cách sống ấy có thể trông hơi lỗi thời trong một thời đại mà mọi thứ đều khuyến khích mua nhanh, đổi nhanh và tiêu nhanh. Nhưng nhìn vào sự bình thản của mẹ ở tuổi 60, tôi bắt đầu nghĩ rằng có những điều "cũ" không hề lỗi thời.

Chúng chỉ cần đủ nhiều năm để chứng minh giá trị.