Đang HOT trên Weibo: Cô giáo tiểu học nghỉ thai sản bị phụ huynh khiếu nại - "Giáo viên nhất định phải sinh con sao?"

Mới đây, một giáo viên tiểu học tại Trung Quốc bị phụ huynh gửi đơn tố cáo chỉ vì nghỉ thai sản, thậm chí người này còn chất vấn liệu nhà trường có thể đảm bảo giáo viên mới không mang thai và tiếp tục nghỉ sinh hay không. Vụ việc được truyền thông Trung Quốc phản ánh, làm dấy lên tranh luận về tình trạng khiếu nại thiếu căn cứ trong trường học và áp lực ngày càng lớn mà giáo viên phải đối mặt.

Ngày 15/11, Đài Truyền hình Trung ương Trung Quốc (CCTV) đưa tin về tình trạng phụ huynh lạm dụng quyền tố cáo tại các trường học. Trong đó, câu chuyện một phụ huynh đặt câu hỏi “Giáo viên nhất định phải sinh con sao?” sau khi giáo viên chủ nhiệm nghỉ thai sản đã thu hút sự chú ý trên mạng xã hội.

Theo thông tin được truyền thông Trung Quốc đăng tải trước đó vào tháng 10, sự việc xảy ra tại một trường tiểu học ở khu vực đồng bằng sông Trường Giang. Khi giáo viên chủ nhiệm một lớp nghỉ thai sản, nhà trường bố trí một giáo viên mới tiếp quản lớp. Lo ngại việc thay đổi người đứng lớp có thể ảnh hưởng đến kết quả học tập của con, một phụ huynh đã gửi đơn khiếu nại, đặt câu hỏi: “Giáo viên nhất định phải sinh con sao? Có thể đảm bảo giáo viên mới không mang thai không?”.

Theo lời kể của Trần Dục, một giáo viên từng làm chủ nhiệm tại trường, trong hai tuần đầu tháng 9/2026, nhà trường nhận gần 40 đơn tố cáo do cơ quan giáo dục chuyển đến. Riêng một tuần đầu tháng 9, ông Trần cho biết trung bình mỗi ngày có 4-5 đơn được gửi tới. Trường có gần 6.000 học sinh với hơn 90 lớp. Ông nhận xét trước đây, chỉ cần một năm nhận 4-5 đơn khiếu nại đã được xem là tình huống rất nghiêm trọng.

Không chỉ việc giáo viên nghỉ thai sản, những hoạt động giáo dục thông thường cũng có thể trở thành nguyên nhân khiến phụ huynh gửi đơn. Nhà trường từng tổ chức cho học sinh luân phiên dọn dẹp nhà vệ sinh với mục đích rèn luyện ý thức lao động và tinh thần trách nhiệm. Tuy nhiên, một phụ huynh không trao đổi trực tiếp với giáo viên mà gửi đơn tố cáo, cho rằng trẻ còn quá nhỏ đã phải làm những công việc bẩn thỉu, vất vả. Người này chất vấn: “Giáo viên không thể tự làm sao? Nhà trường không có tiền thuê nhân viên vệ sinh à?”.

Theo ông Trần, sau khi kiểm tra, phần lớn nội dung trong các đơn khiếu nại được xác định có dấu hiệu phóng đại hoặc không đúng sự thật. Dù vậy, giáo viên và nhà trường vẫn phải dành nhiều thời gian viết báo cáo, giải trình để chứng minh mình không vi phạm. Có trường hợp giáo viên phải công khai kiểm điểm, thậm chí xin lỗi để sự việc sớm khép lại.

Ông Trần cho biết nhiều mâu thuẫn vốn có thể được giải quyết thông qua trao đổi trực tiếp giữa gia đình và giáo viên. Tuy nhiên, một số phụ huynh lo ngại nếu phản ánh thẳng với giáo viên, con mình có thể bị đối xử thiếu công bằng sau đó. Vì vậy, họ chọn gửi đơn lên cơ quan quản lý giáo dục ngay từ đầu.

Trước những lời tố cáo liên tiếp, không ít giáo viên cảm thấy bất an mỗi khi bước vào lớp. Ông Trần từng nghe đồng nghiệp chia sẻ rằng họ không muốn đến lớp, thậm chí khi đứng trước cửa phòng học còn có cảm giác chỉ muốn quay đầu đi sang lớp khác.

Áp lực từ các khiếu nại khiến nhiều giáo viên phải thay đổi cách ứng xử với học sinh. Họ không dám lớn tiếng, hạn chế thể hiện cảm xúc và cân nhắc rất kỹ trước khi phê bình các em. Một số người cho rằng ngay cả khi muốn nhắc nhở học sinh, họ cũng phải mở đầu bằng lời khen để tránh khiến phụ huynh không hài lòng. Có giáo viên thậm chí chỉ dám dùng những câu nói nhẹ nhàng như “Các bé nhìn lên bảng nào” thay vì yêu cầu nghiêm khắc.

Tình trạng này không chỉ xuất hiện ở một trường học. Theo số liệu được truyền thông Trung Quốc từng đề cập trong 8 tháng đầu năm 2024, một cơ quan giáo dục cấp cơ sở tại khu vực Tây Nam nước này tiếp nhận 128 thông tin tố cáo liên quan đến giáo viên, nhưng chỉ có 7 trường hợp được xác định là cơ bản có căn cứ.

Đứng trước áp lực kéo dài, một số giáo viên lâu năm lựa chọn chuyển sang làm công việc hậu cần trong trường để tránh những va chạm với phụ huynh và học sinh. Có người tự giễu rằng mục tiêu lớn nhất khi đi làm hiện tại chỉ là “an toàn đến tuổi nghỉ hưu”.

Sau khi câu chuyện được công bố, nhiều người dùng mạng xã hội Trung Quốc bày tỏ sự bất bình, cho rằng phụ huynh không có quyền can thiệp vào quyết định sinh con của giáo viên. Một số ý kiến đặt câu hỏi liệu giáo viên có phải từ bỏ quyền làm cha mẹ chỉ để đảm bảo việc học của con người khác hay không. Nhiều người cũng lo ngại nếu tình trạng này tiếp diễn, ngày càng ít người muốn theo nghề giáo, và cuối cùng học sinh mới là đối tượng chịu thiệt thòi.

Trên thực tế, phụ huynh có quyền phản ánh và khiếu nại khi giáo viên thực sự vi phạm quy định hoặc xâm phạm quyền lợi của học sinh. Tuy nhiên, quyền này không đồng nghĩa với việc có thể can thiệp vào đời sống riêng tư của người đứng lớp. Nghỉ thai sản là quyền lợi hợp pháp của lao động nữ, không thể trở thành lý do để giáo viên bị yêu cầu từ bỏ quyền sinh con nhằm đáp ứng mong muốn của phụ huynh.

CCTV nhận định cốt lõi của mối quan hệ giữa gia đình và nhà trường phải là sự phối hợp hai chiều vì mục tiêu giáo dục học sinh, thay vì đẩy trách nhiệm từ bên này sang bên kia. Một mặt, nhà trường không thể chuyển những trách nhiệm thuộc về mình sang phụ huynh; mặt khác, quyền làm việc và thực hiện nhiệm vụ bình thường của giáo viên cũng cần được bảo vệ.

Bộ Giáo dục Trung Quốc từng tuyên bố sẽ kịp thời minh oan cho giáo viên bị tố cáo sai sự thật, đồng thời xử lý nghiêm các hành vi bịa đặt, vu khống có chủ ý. Bảo vệ quyền lợi học sinh là điều cần thiết, nhưng điều đó không đồng nghĩa với việc dung túng cho hành vi lạm dụng quyền khiếu nại.

Khi giáo viên phải dè chừng từng lời nói, hành động vì sợ bị tố cáo, môi trường giáo dục khó có thể duy trì sự tin tưởng và tôn trọng cần thiết. Thay vì biến gia đình và nhà trường thành hai phía luôn đề phòng lẫn nhau, đối thoại và hợp tác mới là cách để bảo vệ quyền lợi của học sinh cũng như phẩm giá nghề giáo.

Tổng hợp