Cơ quan mắc ung thư nhiều bậc nhất ở người Việt: Định kiến lạc hậu khiến nhiều người lỡ cơ hội điều trị

Ung thư phổi không đồng nghĩa với “án tử”

ThS.BS Nguyễn Duy Anh, Phó Giám đốc Trung tâm Ung bướu, Xạ trị và Y học hạt nhân, Bệnh viện Đa khoa Phương Đông cho biết: “Quan niệm mắc ung thư phổi đồng nghĩa với án tử là một định kiến đã lạc hậu. Đáng tiếc, chính nỗi sợ hãi này khiến không ít người ngại đi khám, thậm chí buông xuôi khi nhận chẩn đoán mắc bệnh, qua đó bỏ lỡ cơ hội điều trị”.

Theo đó, tiên lượng ung thư phổi phụ thuộc rất lớn vào giai đoạn phát hiện. Nếu được chẩn đoán ở giai đoạn I, khi khối u còn nhỏ và chưa lan rộng, người bệnh có thể được điều trị bằng phẫu thuật hoặc xạ trị lập thể định vị thân (SBRT). Tỷ lệ sống trên 5 năm trong nhóm này có thể đạt 70% đến hơn 90%. Nhiều trường hợp có cơ hội điều trị khỏi bệnh.

Ngược lại, khi ung thư đã di căn xa, tỷ lệ sống giảm đáng kể, có thể chỉ còn ở mức một chữ số. Đây cũng là lý do tầm soát và phát hiện bệnh sớm có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Ngay cả với những bệnh nhân ở giai đoạn muộn, triển vọng điều trị hiện nay cũng đã khác nhiều so với 10-15 năm trước. Những tiến bộ trong y học giúp bác sĩ có thêm nhiều lựa chọn, thay vì chỉ tập trung vào hóa trị như trước đây.

Nhờ xét nghiệm tìm đột biến gen, một số bệnh nhân có thể được điều trị bằng thuốc nhắm trúng đích như: EGFR, ALK, ROS1. Các thuốc này thường được sử dụng dưới dạng viên uống, giúp kiểm soát bệnh trong thời gian dài ở những người phù hợp. Bên cạnh đó, liệu pháp miễn dịch cũng mở ra cơ hội kiểm soát bệnh lâu dài cho một nhóm bệnh nhân.

Kết hợp với các kỹ thuật xạ trị chính xác cao và phương tiện chẩn đoán hình ảnh như PET/CT để đánh giá, theo dõi đáp ứng điều trị, nhiều người bệnh có thể duy trì cuộc sống trong nhiều năm. Ở một số trường hợp, ung thư phổi giai đoạn tiến triển có thể được kiểm soát như một bệnh mạn tính.

Mới đây, bệnh nhân P.T.T.H. (53 tuổi, quê Phú Thọ), trong một lần khám sức khỏe định kỳ, được chụp CT ngực liều thấp và phát hiện khối u ở phổi trái.

Qua thăm khám và các xét nghiệm chuyên sâu, bác sĩ chẩn đoán bệnh nhân mắc ung thư biểu mô tuyến phổi, có đột biến gen EGFR, ở giai đoạn I. Người bệnh được chỉ định phẫu thuật nội soi cắt u.

Sau hai năm theo dõi, bệnh nhân chưa ghi nhận dấu hiệu tái phát, sức khỏe ổn định, có thể đi làm và sinh hoạt bình thường.

Từ trường hợp này, bác sĩ Nguyễn Duy Anh nhấn mạnh, ung thư phổi không phải lúc nào cũng là bản án tử. Điều đáng lo ngại nhất là bệnh thường diễn tiến âm thầm, không có triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu, khiến người bệnh chỉ đi khám khi khối u đã phát triển hoặc di căn.

Vì vậy, người dân không nên đợi đến khi xuất hiện triệu chứng mới tìm đến cơ sở y tế. Với những người đã được chẩn đoán mắc bệnh, việc điều trị tại cơ sở chuyên khoa, tuân thủ phác đồ phù hợp và theo dõi định kỳ là yếu tố quan trọng để cải thiện tiên lượng.

Làm gì để giảm nguy cơ mắc ung thư phổi?

Theo bác sĩ Nguyễn Duy Anh, ung thư phổi giai đoạn sớm thường không có biểu hiện đặc hiệu. Khi người bệnh xuất hiện các triệu chứng như ho kéo dài, ho ra máu, đau ngực hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân, bệnh có thể đã tiến triển.

Do đó, với những người thuộc nhóm nguy cơ cao, tầm soát chủ động ngay cả khi chưa có triệu chứng là việc cần thiết:

- Người 50–80 tuổi, có tiền sử hút thuốc từ 20 năm trở lên; - Người đang hút thuốc hoặc đã bỏ thuốc trong vòng 15 năm trở lại đây.

Ngoài nhóm trên, bác sĩ có thể đánh giá và cân nhắc tầm soát đối với những người có yếu tố nguy cơ khác như tiền sử gia đình mắc ung thư phổi, thường xuyên tiếp xúc với amiăng, silic, khói hàn hoặc mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), xơ phổi.

Phương pháp tầm soát được khuyến nghị là chụp CT ngực liều thấp (LDCT) mỗi năm một lần. Đây là phương pháp đã được chứng minh có khả năng giảm tỷ lệ tử vong do ung thư phổi ở nhóm nguy cơ cao.

Bên cạnh tầm soát, thay đổi lối sống và hạn chế các yếu tố nguy cơ là những biện pháp quan trọng giúp phòng ngừa ung thư phổi.