Cha mẹ có 4 thói quen này khiến con lớn lên thiếu chính kiến, dễ bị người khác chi phối

Nhiều bậc cha mẹ tin rằng càng quyết định thay con nhiều việc, con càng đỡ vất vả và ít gặp rủi ro hơn trong cuộc sống. Nhưng trên thực tế, chính khả năng tự đưa ra quyết định mới là nền tảng giúp một đứa trẻ hình thành chính kiến vững vàng khi trưởng thành. Nếu thiếu đi cơ hội này ngay từ nhỏ, trẻ rất dễ trở thành người luôn cần dựa dẫm vào ý kiến người khác.

Dưới đây là 4 thói quen phổ biến của cha mẹ có thể dẫn đến tình trạng này.

Quyết định thay con ngay cả với những việc rất nhỏ

Có những cha mẹ, từ việc chọn quần áo mặc hôm nay, chọn món ăn hay chọn cách sắp xếp góc học tập, đều tự mình quyết định thay con vì cho rằng như vậy sẽ nhanh gọn và chắc chắn hơn. Trẻ hiếm khi được hỏi ý kiến, và nếu có được hỏi, ý kiến đó cũng thường bị gạt đi nếu không trùng khớp với điều cha mẹ đã nghĩ sẵn trong đầu.

Khi liên tục không được trao quyền quyết định dù chỉ với những việc rất nhỏ, trẻ dần mất đi thói quen tự suy nghĩ xem bản thân thực sự muốn gì, bởi các em quen với việc chỉ cần làm theo những gì đã được sắp đặt sẵn. Về lâu dài, khả năng tự đưa ra lựa chọn của trẻ không có cơ hội được rèn luyện, khiến trẻ trở nên lúng túng mỗi khi phải tự mình quyết định điều gì đó khi không có cha mẹ bên cạnh.

Phủ nhận hoặc chê bai ý kiến của con ngay khi con vừa nói ra

Khi trẻ bày tỏ một quan điểm hay ý tưởng nào đó, có những cha mẹ phản ứng ngay lập tức bằng cách chê bai, cho rằng ý kiến đó ngây thơ hoặc không thực tế, thay vì dành thời gian lắng nghe và cùng con phân tích vấn đề. Dù xuất phát từ mong muốn giúp con tránh sai lầm, cách phản ứng này lại vô tình khiến trẻ cảm thấy ý kiến của mình không có giá trị.

Nếu tình trạng này lặp lại nhiều lần, trẻ dần hình thành tâm lý e ngại chia sẻ suy nghĩ thật của mình, bởi các em học được rằng nói ra ý kiến riêng thường chỉ dẫn đến việc bị phủ nhận. Khi trưởng thành, những đứa trẻ này thường có xu hướng im lặng đồng ý với số đông thay vì dám bảo vệ quan điểm cá nhân, ngay cả khi bản thân không thực sự đồng tình.

Yêu cầu con phải nghe lời tuyệt đối mà không giải thích lý do

Có những gia đình duy trì nguyên tắc con cái phải nghe theo mọi yêu cầu của cha mẹ mà không được thắc mắc, với quan niệm rằng cha mẹ luôn đúng và trẻ nhỏ không cần phải hiểu lý do đằng sau mỗi quyết định. Khi trẻ hỏi vì sao lại phải làm như vậy, câu trả lời thường chỉ đơn giản là vì cha mẹ đã nói vậy.

Cách nuôi dạy này khiến trẻ quen với việc tuân theo mệnh lệnh mà không cần hiểu bản chất vấn đề, dần hình thành thói quen phục tùng quyền lực thay vì tự mình đánh giá đúng sai. Khi bước vào các mối quan hệ xã hội sau này, những đứa trẻ này thường dễ bị người khác thuyết phục hoặc chi phối, bởi từ nhỏ các em đã không được rèn luyện thói quen tự đặt câu hỏi và tự tìm ra câu trả lời cho chính mình.

Trừng phạt nghiêm khắc mỗi khi con làm khác với mong muốn của cha mẹ

Khi con lựa chọn một hướng đi khác với những gì cha mẹ kỳ vọng, dù là việc chọn môn học yêu thích, sở thích cá nhân hay cách giải quyết một vấn đề, có những cha mẹ phản ứng bằng thái độ giận dữ hoặc áp dụng hình phạt nghiêm khắc để buộc con phải đi theo đúng con đường đã định sẵn. Trẻ dần học được rằng việc đi ngược lại mong muốn của người khác luôn kéo theo hậu quả tiêu cực.

Nỗi sợ bị trừng phạt khi thể hiện chính kiến riêng khiến trẻ dần chọn cách an toàn nhất, đó là luôn làm theo những gì người khác mong đợi thay vì lắng nghe tiếng nói bên trong bản thân. Khi trưởng thành, nỗi sợ này không biến mất mà chuyển hóa thành thói quen luôn tìm cách làm hài lòng người khác, ngay cả khi phải hy sinh những gì bản thân thực sự mong muốn.

Chính kiến của một người không tự nhiên mà có, mà được hình thành qua vô số lần được trao cơ hội tự suy nghĩ, tự lựa chọn và tự chịu trách nhiệm với quyết định của mình ngay từ khi còn nhỏ. Nếu nhận ra gia đình đang vô tình lặp lại một trong bốn thói quen kể trên, đây có thể là lúc cha mẹ nên cân nhắc trao cho con nhiều không gian hơn để tự suy nghĩ và tự quyết định, giúp con xây dựng được một nội tâm vững vàng, không dễ dàng bị người khác chi phối khi bước vào đời.