Câu đố Tiếng Việt: "Quả gì chuyên gánh tội thay cho người khác?"

Thanh Hương, Theo Phụ nữ Việt Nam 20:35 19/08/2023

Nếu đoán ra đáp án thì chứng tỏ kiến thức của bạn về các câu ca dao, tục ngữ cũng phong phú lắm đấy!

Hãy thử sức với câu đố chữ về một loại quả sau đây nhé, để xem bạn có thể đoán trúng được đáp án trong vòng 1 phút hay không. Bật mí, đây là một loại quả vô cùng quen thuộc trong đời sống hàng ngày và chứa rất nhiều vitamin C. Cụ thể, câu đố như sau:

"Quả gì chuyên gánh tội thay cho người khác?"

Loại quả này được nhắc đến trong một câu thành ngữ với nghĩa "Người này gây tội mà người khác phải chịu oan do một sự lầm lẫn". Như gợi ý ở trên, loại quả này rất quen thuộc và chứa nhiều vitamin C, vậy thì bạn hãy thử lục lọi lại trí nhớ và tưởng tượng phong phú ra xem loại quả nào đang được nhắc đến nhé!

Câu đố Tiếng Việt: Quả gì chuyên gánh tội thay cho người khác? - Ảnh 1.

Nếu nghĩ mãi mà chưa ra thì xin bật mí luôn với bạn, đó là "quả cam" và câu thành ngữ được nhắc đến chính là "quýt làm cam chịu". Nói về nguồn gốc của câu thành ngữ này, một số người làm vườn giải thích rằng: Cam và quýt tuy cùng họ với nhau thật, nhưng nếu trồng chung trong một vườn thì cam sẽ kém ngon, còn quýt sẽ to quả hơn, và vị của nó cũng đã khác đi rồi. Vì thế, muốn có cam hay quýt thuần chủng, giữ được hương vị riêng thì phải trồng tách biệt, mỗi loại cây một nơi.

Trong một vườn, đã trồng cam thì thôi trồng quýt, mà đã trồng quýt thì thôi trồng cam. Cam mà "làm", thì quýt phải "chịu", và ngược lại. Với cách hiểu nghĩa gốc của câu tục ngữ như vậy, thì cam và quýt ở đây là những loài cây trồng, đối tượng của người làm vườn, còn làm hay chịu là hành động của người làm vườn ấy!

Tuy nhiên, cũng có một cách hiểu khác. Trong truyện Trạng Lợn, Trạng được người đời đồn đại là có tài bói toán siêu hạng. Một hôm công chúa bị mất đôi vòng ngọc quý do nước ngoài đem cống vua ta. Cả triều đình xôn xao, mất ăn mất ngủ. Viên quan coi việc an ninh lập tức cho lính triệu ngay Trạng Lợn vào triều và trao cho việc truy tìm thủ phạm. Trạng biết là khó gỡ, nhưng không dám chối từ, bèn tìm cách hoãn binh, xin cho được mười lăm ngày để suy tính.

Nằm trên một căn gác cao tĩnh mịch, Trạng nghĩ quanh quẩn đã được bảy ngày mà vẫn chẳng tìm ra được diệu kế gì, bụng lấy làm lo lắm. Nếu không hiến được kế tìm ra thủ phạm thì có thể mất đầu! Nghĩ quẩn quá, Trạng đập tay xuống chiếu mà than rằng: "Hừ, rõ thực quýt làm cam chịu".

Không ngờ, trong vụ ấy thằng Quýt thông đồng với thằng Cam ăn trộm vòng ngọc của công chúa. Hai tên trộm vì quá lo lắng đã đến rình dưới căn gác để nghe trộm xem động tĩnh thế nào. Khi nghe thấy Trạng phán như vậy, chúng hoảng hốt, vội ra đầu thú để mong được giảm nhẹ tội. Thế là Trạng không chỉ thoát tội, mà còn lập được công to nhờ có sự trùng hợp ngẫu nhiên giữa từ cam và từ quýt trong lời than của Trạng với tên riêng của hai thằng kẻ trộm! Sự trùng hợp ngẫu nhiên ấy lại nên chuyện và có thể chấp nhận được vì nó có cơ sở trong cuộc sống. Ta đã chẳng từng gặp những cái tên rất dân dã, như anh Mít, anh Xoài, anh Nghêu, anh Ốc, thị Hến, cô Thơm, thằng Cò, cái Hĩm... đó sao!

Và như thế thì câu quýt làm cam chịu ban đầu cũng chỉ biểu thị một tình huống cụ thể tương tự như chuyện thằng Quýt làm cái việc ăn trộm vòng ngọc mà thằng Cam thì phải chịu tội. Về sau, do tính điển hình của sự việc và cảnh huống mà câu này trở thành tục ngữ với nghĩa khái quát hơn, ứng với mọi cảnh huống tương tự: Người này làm, còn người kia phải chịu hậu quả.

Bên cạnh đó, cũng có một cách giải nghĩa khác: Có ý kiến cho rằng, câu thành ngữ này xuất phát từ sự giống nhau giữa cam và quýt. Đây là hai loài thực vật cùng họ Rutaceae (họ Cam quýt). Trong văn chương, chúng cũng đã được ghép với nhau cùng một số phận. Trong bài Ngôn Chí Thứ 13, Nguyễn Trãi đã viết: Nghìn đầu cam quýt ấy là tôi.

Ở đây cam và quýt đã được dùng để chỉ những người cùng chung số phận tôi tớ vì sự giống nhau của hai loài thực vật cùng họ mà người xưa sử dụng làm ẩn dụ để chỉ những người có bề ngoài giống nhau, dễ gây ra nhầm lẫn.

Tổng hợp

TIN CÙNG CHUYÊN MỤC
Xem theo ngày