Buồn của nền kinh tế lớn nhất châu Âu: Hơn 17.600 doanh nghiệp sụp đổ chỉ trong 12 tháng, kỷ lục 20 năm chưa từng có tiền lệ

Trong những năm 1980, Eberswalder Wurstwerke của Đức từng là nhà sản xuất xúc xích lớn nhất châu Âu với khoảng 3.000 công nhân. Khu tổ hợp sản xuất rộng 65 hecta khi đó giống như một “thành phố thu nhỏ”, đầy rẫy cả tiệm làm tóc, phòng khám, thư viện và nhà ăn riêng.

Tuy nhiên, thời hoàng kim đã xa khi tuần trước, khoảng 500 công nhân còn lại của công ty được thông báo rằng chủ sở hữu mới – một tập đoàn chế biến thịt đến từ Tây Đức – sẽ đóng cửa nhà máy tại Britz vào cuối tháng 2. Đây là doanh nghiệp vốn có một “lượng fan trung thành” nhờ các sản phẩm xúc xích không vỏ và salami Schorfheider Knuppelsalami đặc trưng.

“Chúng tôi chỉ biết tin này trước khi nó lên truyền hình 30 phút”, một nữ nhân viên nói tại cửa hàng bán lẻ ngay cổng nhà máy. Tonnies, tập đoàn chế biến thịt hiện sở hữu nhà máy, từng hứa sẽ đầu tư khi mua lại chúng tôi cách đây chỉ hai năm”.

Đức đang chứng kiến làn sóng doanh nghiệp phá sản ở mức đáng báo động, với xu hướng chưa cho thấy dấu hiệu hạ nhiệt nếu chính phủ không sớm triển khai các biện pháp hỗ trợ thực chất. Cảnh báo này được Phòng Thương mại và Công nghiệp Đức (DIHK) đưa ra trong thông cáo công bố mới đây.

Theo số liệu thống kê chính thức, chỉ riêng trong tháng 10, các tòa án địa phương trên toàn nước Đức đã ghi nhận 2.108 vụ phá sản doanh nghiệp, tăng 4,8% so với cùng kỳ năm ngoái. Đây là một trong những mức cao nhất trong nhiều năm trở lại đây.

“Tháng này qua tháng khác, chúng ta liên tục chứng kiến những kỷ lục mới về số vụ phá sản,” Volker Treier, nhà phân tích trưởng của DIHK, nhận định. “Riêng tháng 10 năm 2025 đã cho thấy nước Đức đang trải qua mức doanh nghiệp phá sản cao nhất trong vòng 11 năm”.

Xu hướng này chưa có dấu hiệu chững lại. Số liệu sơ bộ cho thấy trong tháng 12, số vụ phá sản tiếp tục tăng thêm 15,2% so với cùng kỳ năm trước, phản ánh sức ép ngày càng lớn đối với khu vực doanh nghiệp.

Theo đánh giá của các viện nghiên cứu kinh tế, nền kinh tế Đức vẫn đang mắc kẹt trong giai đoạn tăng trưởng yếu, trong khi kế hoạch gia tăng chi tiêu công của chính phủ có thể chỉ mang lại tác động kích thích hạn chế, khó đủ để đảo chiều tình hình.

“Để chặn đà gia tăng phá sản, các vấn đề mang tính cấu trúc mà doanh nghiệp đang đối mặt cần được giải quyết một cách khẩn cấp,” ông Treier nhấn mạnh. Ông kêu gọi giới hoạch định chính sách nhanh chóng đưa ra các biện pháp hỗ trợ cụ thể về thuế, chi phí năng lượng và đơn giản hóa thủ tục hành chính.

“Chỉ khi đó mới có cơ sở để rủi ro làn sóng phá sản doanh nghiệp tại Đức có thể dần hạ nhiệt,” ông nói thêm.

Trước đó, viện Nghiên cứu kinh tế Halle (IWH) của Đức công bố báo cáo cho thấy số vụ phá sản tại Đức trong năm 2025 đã lên mức cao nhất trong vòng 20 năm qua, với tổng cộng 17.604 vụ liên quan đến các công ty hợp danh và công ty cổ phần.

Ngay cả trong cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2009, số vụ phá sản cũng thấp hơn mức hiện nay khoảng 5%. Hơn 170.000 việc làm đã bị ảnh hưởng và đây là một con số đặc biệt đáng lo ngại. Riêng trong năm 2025, ngành sản xuất chịu tác động nặng nề nhất, với khoảng 62.000 việc làm bị ảnh hưởng, tương đương mức của năm trước đó.

Bà Andrea Nahles - Văn phòng lao động Liên bang Đức cho biết: “Trong năm 2023 lĩnh vực sản xuất đã mất 90.000 việc làm. Đây là một con số lớn đáng kể và là lý do chính khiến chúng tôi cho rằng thị trường lao động sẽ còn xấu hơn nữa trong năm tới. Tuy nhiên ngành dịch vụ lại tăng trưởng và dự báo sẽ duy trì được nhịp độ trong năm 2025”.

Theo IWH, làn sóng phá sản hiện nay không còn là hệ luỵ đơn thuần từ những tác động sau đại dịch COVID-19 hay chính sách lãi suất thấp. Ông Steffen Müller, Trưởng bộ phận Nghiên cứu phá sản của IWH, cho biết các số liệu này ngày càng phản ánh rõ những khó khăn mang tính cơ cấu của nền kinh tế Đức trong bối cảnh tăng trưởng yếu.

Thách thức kéo dài đã làm sâu sắc thêm những khó khăn của Đức, trong đó phải kể đến thủ tục hành chính phức tạp, thiếu đầu tư vào cơ sở hạ tầng, lực lượng lao động già hóa và quá trình chuyển đổi năng lượng tốn kém. Tất cả phản ánh rõ nét vào cuộc khủng hoảng tại nhà sản xuất lớn nhất nước này - Volkswagen.

Volkswagen trước đó thông báo hàng loạt thay đổi lớn với hoạt động tại Đức, bao gồm kế hoạch cắt giảm hơn 35.000 việc làm đến cuối năm 2030. Hai nhà máy nhỏ tại các thành phố Dresden và Osnabrueck sẽ dừng dây chuyền chế tạo ô tô.

Volkswagen chưa đóng cửa bất kỳ nhà máy nào kể từ khi chấm dứt hoạt động nhà máy Westmoreland ở Pennsylvania, Mỹ, vào năm 1988. Động thái phần nào cho thấy nhà sản xuất ô tô này ảnh hưởng nặng nề như thế nào do nhu cầu xe điện thấp đi. 

Ngoài ra, nằm trong kế hoạch tiết kiệm chi phí, hơn 700.000 xe sẽ bị cắt giảm sản xuất tại các nhà máy ở Đức. Nhân viên Volkswagen cũng sẽ không được tăng lương trực tiếp cho đến năm 2030, trong khi tiền thưởng giảm. Thỏa thuận dự sẽ giúp nhà sản xuất ô tô lớn nhất châu Âu tiết kiệm khoảng 4 tỷ euro (4,2 tỷ USD) mỗi năm, trong đó, 1,5 tỷ euro đến từ sa thải và giảm lương.

“Nhiều đồng nghiệp của tôi bắt đầu gặp vấn đề với khoản thế chấp”, một công nhân tên Littau than thở. “Đó là công việc đòi hỏi thể lực. Chúng tôi phải làm việc chăm chỉ để kiếm tiền”.

Theo: The NY Times, Reuters