Bị 16 đại học Mỹ từ chối, nam sinh vẫn trở thành kỹ sư Google

Stanley Zhong, nam sinh người Mỹ gốc Hoa từng gây chú ý khi bị 16 trong số 18 trường đại học mà mình nộp hồ sơ từ chối dù sở hữu thành tích học tập nổi bật, đang có bước tiến mới trong vụ kiện một số trường đại học Mỹ. Gia đình Zhong cáo buộc các trường áp dụng chính sách tuyển sinh gây bất lợi cho những ứng viên gốc Á có năng lực cao.

Năm 2023, Stanley Zhong cùng cha là ông Nan Zhong đệ đơn kiện một số đại học danh tiếng tại Mỹ, trong đó có Đại học Washington, hệ thống Đại học California, Đại học Michigan và Đại học Cornell. Hai cha con cho rằng quy trình tuyển sinh của các trường có dấu hiệu phân biệt đối xử với ứng viên người Mỹ gốc Á, đặc biệt là những học sinh có thành tích học tập xuất sắc.

Sau hơn một năm, vụ kiện đã có diễn biến mới. Trong phán quyết ngày 30/8, một thẩm phán liên bang Mỹ bác bỏ một phần đề nghị hủy vụ kiện của Đại học Washington, đồng nghĩa với việc một số nội dung trong đơn kiện vẫn có thể tiếp tục được xem xét.

Phán quyết này không đồng nghĩa với việc tòa án đã kết luận Đại học Washington có hành vi phân biệt đối xử. Tuy nhiên, nó mở đường cho giai đoạn thu thập chứng cứ, trong đó gia đình Zhong có thể yêu cầu nhà trường cung cấp một số tài liệu nội bộ, thông tin trao đổi giữa các quan chức và dữ liệu liên quan đến quá trình tuyển sinh.

Ông Nan Zhong gọi đây là một bước tiến quan trọng đối với gia đình. “Giờ đây, chúng tôi có thể yêu cầu các tài liệu nội bộ, thông tin trao đổi và quan trọng nhất là dữ liệu tuyển sinh”, ông chia sẻ với Fox News Digital.

Phía Đại học Washington cho rằng trường đã bị bác bỏ một số lượng đáng kể các cáo buộc trong vụ kiện, đồng thời nhấn mạnh tính cạnh tranh đặc biệt cao của chương trình Khoa học Máy tính tại Trường Khoa học Máy tính và Kỹ thuật Paul G. Allen. Theo đại diện nhà trường, phần lớn ứng viên ngoài bang không được nhận vì đây là một trường đại học công lập và có chính sách ưu tiên cư dân bang Washington.

Trước khi vụ kiện thu hút sự chú ý, hồ sơ cá nhân của Stanley Zhong đã từng được truyền thông Mỹ nhắc đến bởi thành tích nổi bật.

Stanley tốt nghiệp Trường Trung học Gunn ở Palo Alto, California vào năm 2023 với GPA có trọng số 4,42/4,0, nằm trong nhóm 9% học sinh có thành tích cao nhất toàn khóa. Cậu cũng đạt 1.590/1.600 điểm SAT, mức điểm gần như tuyệt đối.

Không chỉ có thành tích học tập, Stanley còn tham gia nhiều hoạt động công nghệ. Cậu sáng lập Rabbit-Sign, một nền tảng cung cấp dịch vụ chữ ký điện tử miễn phí, từng được Amazon Web Services giới thiệu. Stanley cũng bắt đầu thu hút sự chú ý của Google thông qua các cuộc thi lập trình từ khi mới 13 tuổi.

Thế nhưng, kết quả tuyển sinh đại học lại hoàn toàn không tương xứng với những gì Stanley đạt được ở trường phổ thông. Trong số 18 đại học mà cậu nộp hồ sơ, có tới 16 trường từ chối. Hai trường hiếm hoi chấp nhận Stanley là Đại học Maryland và Đại học Texas tại Austin.

Thay vì lựa chọn một trong hai trường đã trúng tuyển, Stanley quyết định không học đại học mà nhận lời làm kỹ sư phát triển phần mềm toàn thời gian tại Google vào mùa thu năm 2023. Việc một người mới tốt nghiệp trung học có thể đảm nhận vị trí kỹ sư phần mềm tại một trong những tập đoàn công nghệ lớn nhất thế giới càng khiến câu chuyện trở nên đáng chú ý. Theo gia đình, Google đã theo dõi năng lực lập trình của Stanley trong nhiều năm trước khi đưa ra lời mời.

Sau đó, gia đình Zhong dành hơn một năm nghiên cứu các xu hướng tuyển sinh trước khi quyết định khởi kiện. Ông Nan Zhong cho rằng những gì xảy ra với con trai mình không chỉ là một trường hợp cá biệt mà có thể phản ánh một vấn đề mang tính hệ thống.

“Tôi còn một con trai và không muốn cháu phải đối mặt với những khó khăn tương tự anh trai. Đây là điều cần được sửa đổi để các thế hệ tương lai không phải đối mặt với sự bất công này”, ông nói.

Vụ kiện cũng làm dấy lên những tranh luận trái chiều trên mạng xã hội. Một số ý kiến cho rằng thành tích học tập cao chưa chắc bảo đảm khả năng được nhận vào các đại học hàng đầu, bởi hồ sơ tuyển sinh tại Mỹ còn xem xét nhiều yếu tố khác như bài luận, hoạt động ngoại khóa, thư giới thiệu và mức độ phù hợp với từng trường.

Trong khi đó, một bộ phận khác tập trung vào chính sách Đa dạng, Công bằng và Hòa nhập (DEI), cho rằng những chính sách này có thể tác động đến cơ hội của một số nhóm ứng viên, trong đó có người Mỹ gốc Á.

Tuy nhiên, đây cũng chính là điểm gây tranh cãi bởi việc một ứng viên có thành tích rất cao nhưng không được nhận vào một trường đại học không tự động chứng minh rằng quyết định đó xuất phát từ yếu tố chủng tộc. Để xác định có hay không hành vi phân biệt đối xử, cần dựa trên dữ liệu tuyển sinh và các chứng cứ cụ thể, chứ không chỉ dựa vào bảng điểm hay điểm thi của một cá nhân.

Hiện vụ kiện của Stanley Zhong đối với Đại học Washington vẫn đang tiếp tục ở một số nội dung. Việc tòa án cho phép vụ kiện đi tiếp cũng chưa phải phán quyết cuối cùng về việc nhà trường có vi phạm hay không.

Câu chuyện của Stanley vì thế đặt ra một vấn đề lớn hơn về tuyển sinh đại học tại Mỹ, rằng thành tích xuất sắc có phải là yếu tố quyết định tất cả? Câu trả lời là không. Các đại học hàng đầu thường đánh giá ứng viên dựa trên một hệ thống tiêu chí rất rộng, trong đó điểm số chỉ là một phần.

Trường hợp của Stanley cũng cho thấy khoảng cách giữa “đủ giỏi để được tuyển dụng” và “đủ phù hợp để được một trường đại học lựa chọn” có thể rất lớn. Việc một học sinh bị nhiều trường từ chối nhưng sau đó vẫn có thể bước thẳng vào một vị trí kỹ sư tại Google cho thấy con đường phát triển của mỗi người không nhất thiết phải đi theo một khuôn mẫu duy nhất.

Quan trọng hơn, kết quả của vụ kiện sẽ phụ thuộc vào những bằng chứng được thu thập trong quá trình tố tụng. Nếu các cáo buộc của gia đình Zhong có cơ sở, vụ việc có thể trở thành một trường hợp đáng chú ý trong cuộc tranh luận về sự công bằng và minh bạch của tuyển sinh đại học Mỹ. Ngược lại, nếu không chứng minh được hành vi phân biệt đối xử, câu chuyện sẽ tiếp tục là một ví dụ cho thấy thành tích học tập xuất sắc vẫn không đồng nghĩa với việc chắc chắn được các trường đại học hàng đầu lựa chọn.

Tổng hợp