4 loại quả ngon bác sĩ khuyên đừng ăn quá nhiều vào mùa hè: Hại dạ dày, lá lách, toàn món quen của nhiều gia đình Việt

Mùa hè là thời điểm các loại trái cây như dưa hấu, xoài, sầu riêng, vải... vào vụ. Nhiều người coi đây là món ăn giải nhiệt lý tưởng và có thể ăn thay bữa phụ, thậm chí ăn liên tục trong ngày.

Tuy nhiên, một bài viết được đăng tải trên 39Health (Trung Quốc) cho rằng một số loại trái cây có thể khiến cơ thể "tăng thấp khí" theo quan điểm Đông y nếu ăn quá nhiều. Dù khái niệm này chưa được y học hiện đại công nhận, nhiều khuyến cáo về việc không nên lạm dụng các loại trái cây nhiều đường hoặc ăn quá nhiều đồ lạnh vẫn được các chuyên gia dinh dưỡng đồng tình.

"Thấp khí" là gì?

Theo y học cổ truyền, "thấp khí" là tình trạng nước và dịch trong cơ thể vận hành kém, tích tụ lại do chức năng của tỳ suy yếu. Người được cho là có "thấp khí" thường xuất hiện các biểu hiện như cơ thể nặng nề, mệt mỏi, chán ăn, đầy bụng, tiêu hóa kém hoặc đi ngoài phân lỏng.

Trong khi đó, y học hiện đại không sử dụng khái niệm "thấp khí" để chẩn đoán bệnh. Các triệu chứng kể trên thường liên quan đến nhiều nguyên nhân như rối loạn tiêu hóa, hội chứng ruột kích thích, mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột, chế độ ăn uống không hợp lý hoặc bệnh lý đường tiêu hóa.

Theo Học viện Dinh dưỡng và Ăn kiêng Hoa Kỳ (Academy of Nutrition and Dietetics), dù trái cây rất tốt cho sức khỏe, việc tiêu thụ quá nhiều một loại thực phẩm vẫn có thể gây mất cân bằng dinh dưỡng hoặc tạo gánh nặng cho hệ tiêu hóa.

4 loại trái cây nên ăn có chừng mực

Không phải cứ là trái cây thì ăn càng nhiều càng tốt. Một số loại quả rất giàu vitamin nhưng cũng chứa lượng đường hoặc năng lượng khá cao, trong khi một số khác có thể gây đầy bụng, khó tiêu ở người có hệ tiêu hóa yếu nếu tiêu thụ quá mức. Vì vậy, các chuyên gia dinh dưỡng khuyến cáo nên ăn đa dạng và kiểm soát khẩu phần, đặc biệt với 4 loại trái cây dưới đây.

1. Dưa hấu

Dưa hấu chứa hơn 90% là nước, giàu vitamin C, lycopene và kali nên rất thích hợp để bù nước trong những ngày nắng nóng.

Tuy nhiên, theo bài viết của 39Health, Đông y cho rằng dưa hấu có tính hàn, đặc biệt dưa để lạnh có thể khiến người có tỳ vị yếu dễ bị đầy bụng, đau bụng hoặc tiêu chảy.

Ăn quá nhiều dưa hấu trong một lúc có thể khiến một số người bị đầy hơi hoặc khó chịu đường tiêu hóa do lượng nước và đường tự nhiên khá lớn. Những người mắc hội chứng ruột kích thích (IBS) cũng có thể nhạy cảm hơn vì dưa hấu chứa nhóm carbohydrate lên men (FODMAP).

2. Sầu riêng

Sầu riêng nổi tiếng là loại trái cây giàu năng lượng. Theo Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA), 100g sầu riêng cung cấp khoảng 147 kcal, cao hơn nhiều loại trái cây khác. Một múi sầu riêng lớn khoảng 200g có thể chứa gần 300 kcal.

Ngoài lượng calo cao, sầu riêng còn chứa nhiều carbohydrate và đường tự nhiên. Nếu ăn quá nhiều, đặc biệt sau bữa chính, rất dễ khiến tổng năng lượng nạp vào vượt nhu cầu của cơ thể, làm tăng nguy cơ tăng cân. Người mắc đái tháo đường hoặc đang kiểm soát cân nặng cũng nên lưu ý lượng sầu riêng tiêu thụ.

3. Xoài

Xoài giàu vitamin A, vitamin C, folate và nhiều chất chống oxy hóa. Tuy nhiên, đây cũng là loại trái cây chứa lượng đường tương đối cao. Theo Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ (ADA), người mắc tiểu đường vẫn có thể ăn xoài nhưng cần kiểm soát khẩu phần và tính vào tổng lượng carbohydrate trong ngày.

Ngoài ra, một số người nhạy cảm với hợp chất urushiol có trong vỏ hoặc nhựa xoài có thể bị ngứa môi, nổi mẩn hoặc viêm da tiếp xúc.

4. Vải

Vải là loại trái cây rất được ưa chuộng vào mùa hè nhờ vị ngọt đậm và hương thơm đặc trưng.

Theo USDA, vải chứa nhiều vitamin C nhưng cũng khá giàu đường. Ăn quá nhiều một lúc có thể khiến đường huyết tăng nhanh.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến cáo lượng đường tự do trong khẩu phần nên dưới 10% tổng năng lượng mỗi ngày. Dù đường trong trái cây nguyên quả khác với đường bổ sung, việc ăn quá nhiều các loại quả rất ngọt vẫn có thể khiến tổng lượng đường nạp vào tăng đáng kể.

Ăn trái cây thế nào để tốt cho sức khỏe?

Theo Harvard T.H. Chan School of Public Health, trái cây là thành phần quan trọng của chế độ ăn lành mạnh và có thể giúp giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch, đột quỵ, đái tháo đường type 2 cũng như một số loại ung thư.

Tuy nhiên, để tận dụng lợi ích của trái cây, các chuyên gia khuyến nghị:

- Ưu tiên ăn đa dạng nhiều loại trái cây thay vì chỉ tập trung vào một loại.

- Mỗi ngày nên ăn khoảng 2 khẩu phần trái cây đối với người trưởng thành khỏe mạnh (tương đương khoảng 300-400g, tùy nhu cầu năng lượng).

- Hạn chế ăn quá nhiều trái cây có hàm lượng đường và năng lượng cao trong một lần.

- Không nên thay hoàn toàn bữa chính bằng trái cây.

- Hạn chế ăn trái cây ngay sau bữa ăn quá no hoặc trước khi đi ngủ.

Với người có hệ tiêu hóa nhạy cảm, không nên ăn quá nhiều trái cây vừa lấy từ tủ lạnh vì có thể gây co thắt đường tiêu hóa và khó chịu.

Không có loại trái cây nào "xấu", quan trọng là lượng ăn

Các chuyên gia nhấn mạnh, không có bằng chứng khoa học cho thấy dưa hấu, xoài, sầu riêng hay vải trực tiếp làm "tăng thấp khí" trong cơ thể. Đây là quan niệm của y học cổ truyền và không tương đương với một bệnh lý trong y học hiện đại.

Điều đáng lưu ý hơn là khẩu phần ăn. Bất kỳ loại trái cây nào, dù giàu dinh dưỡng đến đâu, nếu tiêu thụ quá nhiều cũng có thể khiến cơ thể hấp thụ dư thừa đường và năng lượng hoặc gây khó chịu đường tiêu hóa ở những người nhạy cảm.

Một chế độ ăn cân bằng, đa dạng thực phẩm, kết hợp vận động thường xuyên và ngủ đủ giấc vẫn là cách hiệu quả nhất để duy trì sức khỏe, thay vì kiêng hoàn toàn hoặc phụ thuộc vào bất kỳ loại trái cây nào.

(Ảnh minh hoạ: Internet)

(Nguồn: QQ)