Xây siêu dự án thủy điện tích năng công suất gần bằng Thủy điện Sơn La: Đào 27 km đường hầm ngầm, lưu trữ 350.000 MWh nhưng chi phí có thể vượt 722.000 tỷ đồng

Theo The Australian, tổng chi phí xây dựng của dự án thủy điện này có thể lên tới 20–26 tỷ AUD (khoảng 13,9–18,1 tỷ USD). Nếu tính thêm hạ tầng truyền tải điện liên quan, tổng chi phí có thể vượt 40 tỷ AUD (khoảng 27,9 tỷ USD) tương đương 722.107 tỷ đồng.

Snowy 2.0 là dự án mở rộng hệ thống thủy điện Snowy Mountains, nằm tại bang New South Wales. Công trình được thiết kế để kết nối hai hồ chứa Tantangara và Talbingo bằng hệ thống đường hầm dài khoảng 27 km, đồng thời xây dựng một nhà máy thủy điện ngầm.

Theo đơn vị phát triển Snowy Hydro, nhà máy có công suất phát điện 2.200 MW và khả năng lưu trữ năng lượng khoảng 350.000 MWh, gần bằng Thủy điện Sơn La - nhà máy thủy điện lớn nhất Việt Nam hiện nay về công suất lắp đặt.

Hệ thống sử dụng các tổ máy có thể vận hành theo hai chiều: bơm nước lên hồ chứa cao khi nguồn điện dư thừa và xả nước xuống để phát điện khi nhu cầu tăng.

Với cơ chế này, Snowy 2.0 được kỳ vọng hỗ trợ cân bằng nguồn cung điện khi tỷ trọng điện gió và điện mặt trời tăng lên. Tuy nhiên, quy mô xây dựng ngầm và điều kiện địa chất phức tạp đang khiến dự án gặp nhiều thách thức.

Chi phí liên tục tăng sau các lần điều chỉnh

Theo Cơ quan Kiểm toán Quốc gia Australia, quyết định đầu tư năm 2018 đưa tổng chi phí dự án lên khoảng 6,1 tỷ AUD (khoảng 4,2 tỷ USD), bao gồm cả các hạng mục triển khai ban đầu.

Đến tháng 8/2023, Snowy Hydro điều chỉnh tổng chi phí hoàn thành lên 12 tỷ AUD (khoảng 8,4 tỷ USD), đồng thời thay đổi mô hình hợp đồng với nhà thầu để tăng khả năng phối hợp và kiểm soát chi phí.

Tuy nhiên, dự án tiếp tục chịu sức ép về tiến độ và ngân sách. Báo cáo kiểm toán công bố tháng 6/2026 cho biết Snowy 2.0 đã chi 11,1 tỷ AUD (khoảng 7,7 tỷ USD) và đạt 73% tiến độ tính đến ngày 31/3/2026. Cơ quan kiểm toán cũng chỉ ra những hạn chế trong quản trị dự án, kiểm soát chi phí và quản lý rủi ro tiến độ.

Trong khi đó, các ước tính mới được The Australian đề cập cho thấy, tổng chi phí dự án có thể tăng lên 20 - 26 tỷ AUD (khoảng 13,9 - 18,1 tỷ USD), cao gấp khoảng 1,7 - 2,2 lần so với mức 12 tỷ AUD (khoảng 8,4 tỷ USD) mà Snowy Hydro công bố năm 2023.

Máy đào hầm gặp khó khăn với điều kiện địa chất

Một trong những thách thức lớn nhất của dự án thủy điện Snowy 2.0 nằm ở hệ thống đường hầm. Công trình sử dụng các máy đào hầm TBM để thi công những tuyến ngầm kết nối hồ chứa với nhà máy điện.

Máy đào hầm Florence từng mắc kẹt sau khi gặp lớp địa chất mềm trong năm 2023, khiến tiến độ thi công bị gián đoạn trong nhiều tháng. Những vấn đề kỹ thuật tiếp tục làm tăng áp lực lên kế hoạch triển khai dự án.

Theo The Australian, máy đào hầm Monica cũng chuẩn bị đi vào một khu vực đứt gãy địa chất quan trọng, nơi kết quả thi công còn nhiều bất định. Những rủi ro này khiến việc dự báo thời gian hoàn thành và chi phí còn lại trở nên khó khăn hơn.

Bên cạnh vấn đề địa chất, dự án thủy điện này còn chịu tác động từ chi phí xây dựng và nguồn cung vật tư. Báo cáo kiểm toán của Australia trước đó cũng ghi nhận những hạn chế trong việc xác định chi phí hoàn thành và quản lý các rủi ro liên quan đến nhà thầu.

Kết quả rà soát sẽ quyết định bức tranh chi phí

Snowy 2.0 là một trong những dự án năng lượng tái tạo quy mô lớn nhất đang được triển khai tại Australia. Khi hoàn thành, công trình được kỳ vọng bổ sung khả năng phát điện theo nhu cầu và lưu trữ năng lượng quy mô lớn cho hệ thống điện quốc gia.

Tuy nhiên, chi phí tăng, tiến độ kéo dài và những bất đồng trong quản lý hợp đồng đang khiến hiệu quả đầu tư của dự án bị đặt dấu hỏi. Việc đánh giá tổng vốn cuối cùng cần tính đến cả chi phí xây dựng chính và các hạng mục hạ tầng liên quan, trong đó có đường dây truyền tải điện.

Theo The Australian, Thượng viện Australia yêu cầu Bộ trưởng Năng lượng công bố đầy đủ kết quả rà soát chi phí trước ngày 26/10/2026, qua đó sẽ tính toán lại mức chi phí mới, những rủi ro còn tồn tại và khả năng hoàn thành dự án trong kế hoạch.