Vụ BH Media, Mây Sài Gòn: Báo động tình trạng vi phạm bản ghi âm, ghi hình trái phép

Theo Cổng TTĐT Bộ Công an, thực hiện Công điện số 38/CĐ-TTg ngày 5/5/2026 của Thủ tướng Chính phủ về tập trung chỉ đạo thực hiện quyết liệt các giải pháp đấu tranh, ngăn chặn, xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ; chỉ đạo của lãnh đạo Bộ Công an về việc Công an các đơn vị, địa phương tập trung triển khai đồng bộ các mặt công tác, đẩy nhanh tiến độ phát hiện, đấu tranh, xử lý vi phạm và tội phạm liên quan đến sở hữu trí tuệ, Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an (Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu) đã áp dụng các biện pháp nghiệp vụ xác minh, thu thập tài liệu xác định dấu hiệu phạm tội xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan của một số Công ty, đơn vị liên quan.

Trên cơ sở kết quả điều tra, thu thập tài liệu, chứng cứ, ngày 15/5/2026, Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an đã ra Quyết định khởi tố 05 vụ án hình sự về tội "Xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan", quy định tại Điều 225 Bộ luật Hình sự.

Việc này đã đặt ra câu hỏi lớn về khung hình phạt mà họ phải đối mặt, cũng như bộc lộ những lỗ hổng trong lĩnh vực văn hoá - giải trí hiện nay.

Vi phạm bản quyền không còn đơn thuần là một "rủi ro kinh doanh"

Trên cơ sở tài liệu, danh sách các bị can bị khởi tố theo Điều 225 Bộ luật Hình sự quy tụ hàng loạt những cái tên có tiếng trong giới giải trí và truyền thông. Trong đó, ông Nguyễn Hải Bình, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Thương mại và Dịch vụ truyền thông Bihaco (BH Media) kiêm Phó Chủ tịch Hiệp hội Sáng tạo và Bản quyền Tác giả Việt Nam (VCCA).

4 vụ tiếp theo là Võ Văn Nam, Giám đốc Công ty TNHH Lululola Entertainment); nhóm 1900 Group với bị can Nguyễn Minh Đức, chủ hộ kinh doanh Đồi Mặt trời và Ngô Thanh Tùng, chủ hộ kinh doanh Thông Zeo; bị can Võ Hoàng Việt và Nguyễn Trung Trường Huy, Giám đốc Công ty TNHH Mây Sài Gòn; bị can Diệp Văn Lập, chủ Trung tâm Giọng ca để đời.

Trao đổi với phóng viên Thời báo VTV, Luật sư Trương Thị Thảo, thuộc Đoàn Luật sư Thành phố Hà Nội cho biết, theo quy định tại Điều 225 Bộ luật Hình sự hiện hành, hành vi xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan đang được bảo hộ tại Việt Nam với quy mô thương mại sẽ phải đối mặt với những chế tài hết sức nghiêm khắc.

"Đối với cá nhân, nếu thu lợi bất chính từ 50 triệu đồng đến dưới 300 triệu đồng, hoặc gây thiệt hại từ 100 triệu đồng đến dưới 500 triệu đồng, người vi phạm có thể bị phạt tiền từ 50 triệu đến 300 triệu đồng, hoặc phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm", Luật sư Thảo phân tích.

Đặc biệt, nếu hành vi phạm tội thuộc các tình tiết tăng nặng như: có tổ chức, phạm tội 02 lần trở lên, thu lợi bất chính từ 300 triệu đồng trở lên, hoặc gây thiệt hại từ 500 triệu đồng trở lên, bị can sẽ đối diện với mức phạt tiền từ 300 triệu đến 1 tỷ đồng, hoặc bị phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm.

Ngoài ra, pháp luật cũng siết chặt trách nhiệm của pháp nhân thương mại. Nếu doanh nghiệp bị xác định trực tiếp tổ chức khai thác vi phạm, pháp nhân có thể bị phạt tiền lên tới 3 tỷ đồng, đình chỉ hoạt động từ 06 tháng đến 02 năm, thậm chí bị cấm kinh doanh, cấm huy động vốn từ 01 năm đến 03 năm.

Đáng nói hơn, vụ án này liên quan đến Tổng giám đốc BH Media kiêm Phó Chủ tịch Hiệp hội Sáng tạo và Bản quyền Tác giả Việt Nam.

Luật sư Trương Thị Thảo nhấn mạnh sự mâu thuẫn lớn này: "Vụ việc gây chú ý bởi bị can vừa là người kinh doanh trong lĩnh vực bản quyền số, vừa giữ vai trò lãnh đạo trong một tổ chức liên quan đến bảo vệ quyền tác giả. Việc một người hiểu rõ pháp luật về bản quyền lại bị cáo buộc thực hiện chính hành vi xâm phạm không chỉ ảnh hưởng đến trách nhiệm pháp lý cá nhân mà còn tác động nghiêm trọng đến niềm tin của cộng đồng".

Theo Luật sư, nhiều đơn vị hiện nay có tâm lý "sử dụng trước, xử lý sau" và xem vi phạm bản quyền đơn thuần là một "rủi ro kinh doanh" chỉ bị xử phạt hành chính. Các doanh nghiệp thường nhầm lẫn tai hại giữa việc được cấp phép biểu diễn với quyền được ghi hình, phát hành và khai thác kiếm tiền trên nền tảng số. Chính sự tùy tiện này trong môi trường mạng lan truyền nhanh chóng đã gây ra thiệt hại cực lớn cho các tác giả, buộc cơ quan chức năng phải chuyển mạnh từ xử phạt hành chính sang truy cứu trách nhiệm hình sự để tăng tính răn đe.

Yếu tố nào dẫn đến việc truy cứu trách nhiệm hình sự?

Tuy nhiên, để có thể đưa ra bản án chính thức và áp dụng đúng khung hình phạt tại Điều 225 Bộ luật Hình sự cho các vụ việc này, cơ quan tố tụng sẽ cần thực hiện nhiều bước xác minh phức tạp.

Luật sư Dương Lê Ước An, Đoàn Luật sư Thành phố Hà Nội, phân tích: "Cơ quan điều tra sẽ phải trích xuất hàng loạt dữ liệu như doanh thu từ YouTube, Facebook, sao kê tài khoản ngân hàng, kiểm tra các hợp đồng quảng cáo, booking, tiền bán vé các show diễn, cũng như tiền tài trợ và donate để định lượng chính xác nguồn doanh thu phát sinh từ nội dung vi phạm".

Việc xử lý hình sự đòi hỏi cơ quan chức năng phải trưng cầu giám định quyền tác giả và định giá thiệt hại kinh tế. Cơ quan điều tra sẽ làm việc trực tiếp với các trung tâm bảo vệ bản quyền, hãng sản xuất, nhạc sĩ, ca sĩ và các nền tảng để có tài liệu chứng minh mức thiệt hại thực tế. Theo Luật sư An, đây là một quá trình nan giải và tương đối phức tạp trong luật sở hữu trí tuệ, nhưng lại là cơ sở bắt buộc để ấn định khung hình phạt.

Nhìn nhận về căn nguyên dẫn đến việc hàng loạt doanh nghiệp sa lưới pháp luật, Luật sư Dương Lê Ước An thẳng thắn chỉ ra những lỗ hổng quản trị nghiêm trọng. Phổ biến nhất là tình trạng doanh nghiệp tự ý sử dụng bản ghi âm, ghi hình nhưng không hề xác minh chủ thể quyền hay phạm vi chuyển giao quyền hợp pháp.

Các doanh nghiệp khai thác nội dung để thu lợi thương mại nhưng lại thiếu vắng hoàn toàn quy trình rà soát pháp lý nội bộ. Thậm chí, việc tiếp tục khai thác các nội dung này sau khi đã nhận được cảnh báo vi phạm bản quyền từ nền tảng sẽ bị xem là dấu hiệu của "lỗi cố ý" - yếu tố then chốt dẫn đến việc truy cứu trách nhiệm hình sự.

Để thoát khỏi cái bẫy vi phạm và phát triển bền vững, các chuyên gia cho rằng, các doanh nghiệp giải trí cần phải thiết lập cơ chế kiểm soát sở hữu trí tuệ chặt chẽ từ khâu sản xuất đến phát hành. Mọi hoạt động sử dụng tác phẩm bắt buộc phải có hợp đồng, văn bản chuyển nhượng quyền hợp pháp, tuyệt đối tránh tình trạng "xin phép miệng" hay làm việc qua các khâu trung gian không đủ thẩm quyền.

Song song đó, doanh nghiệp cần đầu tư xây dựng bộ phận pháp chế, luật sư nội bộ chuyên biệt để kiểm soát bản quyền trước khi đăng tải trên các nền tảng xuyên biên giới như YouTube, TikTok, Facebook.

Đợt ra quân này là một lời cảnh tỉnh đanh thép, làm thay đổi hoàn toàn, giúp thị trường âm nhạc số, livestream và biểu diễn sẽ buộc phải vận hành minh bạch hơn. Cần nhận thức rõ, bản quyền không chỉ là thủ tục pháp lý đối phó, mà đó chính là "tài sản cốt lõi" sống còn của ngành công nghiệp giải trí. Bất kỳ tổ chức nào còn giữ lề lối kinh doanh "xài chùa", thiếu cơ chế kiểm soát và chia sẻ doanh thu hợp pháp sẽ phải đối mặt với mức án tù tội và nguy cơ đóng cửa doanh nghiệp.

Hàng trăm show của Mây lang thang, Lululola vi phạm bản quyền

Từ năm 2025, Trung tâm Bảo vệ quyền tác giả âm nhạc Việt Nam (VCPMC) đã tiến hành nhiều biện pháp bảo vệ quyền lợi ích chính đáng của tác giả thành viên. Bao gồm thực hiện 79 vụ kiện xâm phạm quyền tác giả, tranh chấp quyền sở hữu trí tuệ, tranh chấp hợp đồng; giải quyết xong 34 vụ.

Nguyên nhân được chỉ ra là còn nhiều show diễn tìm cách né tránh trả tiền bản quyền, áp đặt mức giá không phù hợp...Điển hình, VCPMC chỉ đích danh một số đơn vị tổ chức vi phạm tác quyền như Mây Lang Thang (trên 300 chương trình vi phạm), Lululola (trên 200 chương trình) cùng vài đơn vị tổ chức các buổi hòa nhạc Hàn Quốc…

VCPMC đã tiến hành khởi kiện ra Tòa án có thẩm quyền chương trình 2024 Baekhyun Asia Tour [Lonsdaleite] in Hồ Chí Minh diễn ra vào 6-7/4/2024 do công ty TNHH TJ Communications tổ chức và chương trình 2024 CHANYEOL LIVE TOUR diễn ngày 28/9/2024 do công ty TNHH Âm nhạc IME tổ chức...