Việt Nam sở hữu hồ nước nhân tạo lớn nhất Đông Nam Á, được ví như “túi nước của trời”: Phải huy động 36.000 người và 15 triệu ngày công để xây dựng, vừa nhận thêm nhiệm vụ mới

Việt Nam sở hữu nhiều hồ nước đặc biệt, từ những hồ tự nhiên gắn với cảnh quan nổi tiếng đến các hồ nhân tạo có quy mô lớn, giữ vai trò quan trọng đối với đời sống và kinh tế của cả một vùng. Trong số đó có những công trình không chỉ đạt tầm vóc khu vực mà còn được giao những nhiệm vụ đặc biệt. Hồ Dầu Tiếng là một ví dụ như thế.

Nhìn từ bờ, hồ mở ra một khoảng nước rộng đến mức dễ khiến người lần đầu ghé thăm liên tưởng đến một “biển hồ” giữa Đông Nam Bộ. Đây vừa là công trình thủy lợi quan trọng, vừa gắn với những dự án năng lượng quy mô hàng nghìn tỷ đồng. Ở một lát cắt khác gần gũi hơn, Hồ Dầu Tiếng hiện cũng là nơi nhiều người tìm đến để cắm trại, chèo SUP và dành một cuối tuần giữa thiên nhiên.

Hồ nhân tạo tầm cỡ khu vực, mang nhiệm vụ đặc biệt

Thông tin từ TTXVN cho biết Hồ Dầu Tiếng nằm ở thượng nguồn sông Sài Gòn, có diện tích mặt nước khoảng 270 km2, tương đương 27.000 ha, dung tích thiết kế 1,58 tỷ m3. Với quy mô này, hồ được xác định là hồ thủy lợi nhân tạo lớn nhất Đông Nam Á. Đi cùng mặt hồ rộng lớn là hệ thống đập chính, đập phụ, cống điều tiết, tràn xả lũ, khoảng 150 km kênh trục và hơn 300 hạng mục thủy lợi.

Trước khi có những thay đổi về địa giới hành chính, Hồ Dầu Tiếng từng trải trên địa bàn Tây Ninh, Bình Dương và Bình Phước. Hiện nay, theo TTXVN, hồ nằm trên địa bàn Tây Ninh, TP.HCM và Đồng Nai. Sự hiện diện trên một không gian rộng như vậy phần nào cho thấy tầm ảnh hưởng của công trình đối với cả vùng Đông Nam Bộ.

Ít ai đứng trước khung cảnh yên bình hôm nay có thể hình dung phía sau hồ nước này là một đại công trường cách đây hơn 4 thập kỷ. Theo Công ty TNHH MTV Khai thác thủy lợi Miền Nam thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường, công trình được khởi công ngày 29/4/1981.

Có thời điểm, số người tham gia trên công trường lên tới 36.000 người; tổng cộng gần nửa triệu lượt đoàn viên, thanh niên đã đóng góp gần 15 triệu ngày công, đào đắp gần 12 triệu m3 đất. Hồ bắt đầu tích nước năm 1984 và hệ thống thủy lợi chính thức được đưa vào khai thác từ đầu năm 1985.

Hồ Dầu Tiếng còn được ví như một “túi nước của trời”, nhờ nguồn nước được bổ sung từ nhiều con suối và nhánh sông trong lưu vực. Nguồn nước này không chỉ tạo sinh kế cho một bộ phận ngư dân đánh bắt thủy sản trên lòng hồ mà còn phục vụ tưới tiêu nông nghiệp trên diện rộng và cung cấp nguồn nước thô cho sinh hoạt, trong đó có TP.HCM.

Thông qua hai tuyến kênh chính là kênh Đông và kênh Tây cùng hệ thống công trình phụ trợ, Hồ Dầu Tiếng đảm nhiệm vai trò quan trọng trong điều tiết và cấp nước cho sản xuất. Bên cạnh chức năng thủy lợi, mặt hồ rộng, các đảo nhỏ, bãi bán ngập và cảnh quan tự nhiên cũng giúp nơi đây trở thành một trong những điểm đến có sức hút của khu vực Đông Nam Bộ.

Hơn 40 năm sau, vai trò của hồ vẫn chưa hề giảm đi. Theo TTXVN, hệ thống Dầu Tiếng - Phước Hòa hiện phục vụ tưới trực tiếp gần 117.000 ha đất nông nghiệp, đồng thời cung cấp nước cho sinh hoạt, sản xuất công nghiệp, hỗ trợ chống hạn, đẩy mặn và cắt giảm lũ ở vùng hạ du.

Nơi dự án năng lượng gần 7.800 tỷ đồng đang được triển khai

Không chỉ giữ nước, những vùng đất bán ngập quanh Hồ Dầu Tiếng còn trở thành không gian phát triển năng lượng tái tạo.

Theo Cổng Thông tin điện tử Chính phủ, ngày 4/8/2026, dự án Nhà máy điện mặt trời Dầu Tiếng 5 được khởi công tại Tây Ninh. Dự án có công suất lắp đặt khoảng 450 MW, tổng mức đầu tư 7.774 tỷ đồng, được quy hoạch trên khoảng 645 ha đất bán ngập Hồ Dầu Tiếng. Khi vận hành, nhà máy dự kiến cung cấp khoảng 808 GWh điện sạch mỗi năm và dự kiến vận hành thương mại vào cuối năm 2027.

Song song với năng lượng, du lịch cũng đang được xem là một hướng khai thác mới của khu vực. Tại Đảo Nhím giữa hồ, UBND tỉnh Tây Ninh đã phê duyệt nhiệm vụ quy hoạch chi tiết khu du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, thể thao, vui chơi và giải trí.

Ngày nay, vào các dịp nghỉ lễ hay cuối tuần, những hoạt động được nhiều người lựa chọn tại Hồ Dầu Tiếng gồm ngắm bình minh, hoàng hôn, chèo SUP, đi cano khám phá các đảo, câu cá, cắm trại qua đêm và tổ chức BBQ cùng gia đình, bạn bè.

Du khách có thể đến hồ vào buổi chiều, chọn một khoảng đất phù hợp để dựng lều, chờ ánh nắng cuối ngày phủ xuống mặt nước, ăn tối bên hồ rồi thức dậy sớm để đón bình minh. Với những người thích vận động, chèo SUP hoặc đi thuyền là cách để cảm nhận rõ hơn độ rộng của mặt hồ.

Hồ Dầu Tiếng còn có một vẻ đẹp thay đổi theo mùa. TTXVN ghi nhận vào thời điểm mực nước rút, những vùng đất bán ngập dần lộ ra và được phủ bởi thảm cỏ xanh. Đàn gia súc thong thả gặm cỏ bên mặt nước tạo nên khung cảnh được nhiều người yêu nhiếp ảnh và thiên nhiên tìm đến.

Dù vậy, do các dịch vụ du lịch quanh hồ vẫn tương đối phân tán, người đến trải nghiệm các hoạt động trên mặt nước nên tìm hiểu trước đơn vị cung cấp dịch vụ, sử dụng áo phao và tuân thủ quy định tại khu vực hồ.