Việt Nam có “kho báu” gấp 8 lần Trung Quốc, 12 lần Nga, 290 lần Mỹ, Phó Thủ tướng vừa có chỉ đạo quan trọng

Khoáng sản này là bauxite (bô xít).

Trên thực tế, bô xít là loại quặng tự nhiên có thành phần chính là hydroxit nhôm, cùng một số tạp chất như sắt, silica hay titania. Tùy thuộc vào đặc tính, loại quặng này sẽ được ứng dụng trong nhiều lĩnh vực khác nhau. Tuy nhiên, công dụng lớn nhất của quặng này là luyện nhôm.

Quá trình sản xuất nhôm từ bô xít trải thường qua 2 công đoạn quan trọng, bao gồm sản xuất alumin (Al2O3) theo công nghệ Bayer và điện phân alumin thành nhôm (Al).

Theo khảo sát của Cục Khảo sát địa chất Mỹ năm 2023, Việt Nam là quốc gia có tài nguyên bô xít hàng đầu thế giới, với trữ lượng là khoảng 5,8 tỷ tấn. Con số này gấp 8 lần Trung Quốc (710 triệu tấn), 12 lần Nga (480 triệu tấn) và 290 lần Mỹ (20 triệu tấn).

Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu gỡ vướng chồng lấn quy hoạch bô xít

Mới đây, Văn phòng Chính phủ có văn bản số 561/TB-VPCP ngày 30/10/2026 thông báo kết luận của Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc, Chủ tịch Hội đồng thẩm định tại Phiên họp Hội đồng thẩm định Quy hoạch khoáng sản nhóm I thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Trong đó, đối với khoáng sản bô xít, Phó Thủ tướng Thường trực thống nhất phương án khoanh định theo diện phân bố thân quặng trên cơ sở kết quả điều tra, đánh giá, thăm dò, giữ nguyên mục tiêu, quy mô trữ lượng, tài nguyên và số lượng cụm tổ hợp bô xít - alumin theo Quy hoạch thăm dò, khai thác, chế biến và sử dụng các loại khoáng sản được phê duyệt năm 2023 (Quy hoạch 866). Trong phạm vi quy hoạch, ưu tiên thực hiện các dự án quan trọng quốc gia, các tuyến đường cao tốc khi có quyết định của cấp có thẩm quyền.

Cùng với đó, Bộ Công Thương được giao phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, các địa phương rà soát từng trường hợp chồng lấn với khu dân cư hiện hữu, công trình công cộng, hạ tầng và dự án đầu tư. Theo đó, các trường hợp phải được phân loại theo thời điểm hình thành, tình trạng pháp lý và hiện trạng triển khai.

Cùng với đó, các Bộ: Tài chính, Tư pháp, Xây dựng, Quốc phòng, Công an, theo chức năng, nhiệm vụ, phối hợp chặt chẽ, có ý kiến kịp thời khi Bộ Công Thương đề nghị; Bộ Tài chính cập nhật hồ sơ quy hoạch trên Hệ thống thông tin và cơ sở dữ liệu quốc gia về quy hoạch.

Đồng thời, Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam phối hợp cung cấp số liệu, cân đối nguồn nguyên liệu bô xít cho các tổ hợp alumin Nhân Cơ, Tân Rai và nhu cầu than cho sản xuất điện; cũng như đẩy nhanh các dự án mở rộng, nâng công suất theo quy hoạch.

Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu sớm tháo gỡ, đưa các dự án đủ điều kiện vào hoạt động, tránh lãng phí nguồn lực. Nhưng việc điều chỉnh quy hoạch không đồng nghĩa hợp thức hóa sai phạm và không thay thế trách nhiệm xử lý những vi phạm đã được cơ quan có thẩm quyền xác định.

Bên cạnh đó, Phó Thủ tướng lưu ý lựa chọn nhà đầu tư đủ năng lực tài chính, công nghệ, đặc biệt là khả năng chế biến sâu. Quy hoạch cũng cần chỉ rõ sản phẩm cuối cùng, mức độ chế biến và tiêu chuẩn chất lượng với từng loại khoáng sản. Đồng thời, các cơ sở chế biến phải gắn với vùng nguyên liệu, tính toán kỹ điều kiện vận chuyển và chi phí đầu tư.

Bộ Công Thương cho biết, Quy hoạch 866 đã tạo cơ sở quản lý, bảo vệ tài nguyên và triển khai các dự án. Nhưng thực tế thông tin về ranh giới, tọa độ, trữ lượng khoáng sản và hiện trạng sử dụng đất tại một số khu vực chưa thống nhất, từ đó gây khó cho cấp phép thăm dò, khai thác và triển khai dự án liên quan.

Ngoài ra, Hội đồng thẩm định thống nhất thông qua hồ sơ quy hoạch với yêu cầu tiếp thu, chỉnh sửa trước khi trình Thủ tướng. Văn bản trên nêu rõ, Phó Thủ tướng Thường trực giao Bộ Công Thương hoàn thiện hồ sơ, trình chậm nhất ngày 31/10, phấn đấu phê duyệt trong tháng 11.

Tây Nguyên đang tập trung nhiều bô xít nhất ở Việt Nam

Tại Việt Nam, bô xít tập trung nhiều nhất ở Tây Nguyên (chiếm hơn 99% tổng trữ lượng cả nước, với ước tính khoảng 5,4 tỷ tấn quặng nguyên khai - theo dữ liệu từ Chương trình Tây Nguyên 3), trong đó tỉnh Lâm Đồng là địa phương có trữ lượng lớn nhất.

Tại cuộc họp với Phó Thủ tướng Thường trực ngày 27/10, Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng Hồ Văn Mười phản ánh quy hoạch bô xít chồng lấn nhiều khu dân cư, công trình giao thông và dự án đầu tư, từ đó ảnh hưởng khả năng huy động nguồn lực phát triển địa phương. Tỉnh Lâm Đồng kiến nghị phân định rõ khu vực khai thác theo giai đoạn, khu vực dự trữ và phần diện tích có thể sử dụng cho mục đích khác.

Cũng tại cuộc họp, nhiều địa phương đề nghị rà soát những khu vực khoáng sản chồng lấn đất rừng, khu bảo tồn, di sản, công trình hạ tầng và khu kinh tế. Đáng chú ý, có một số ý kiến kiến nghị làm rõ cách sử dụng đất tại những nơi đã khai thác nhưng còn tiềm năng khoáng sản ở tầng sâu, tránh bỏ không đất đai trong thời gian chưa tiếp tục khai thác.