Vì sao trên thế giới lại có 2 quốc gia độc lập cùng tên nằm sát cạnh nhau?

Nhiều người trên khắp thế giới thường thắc mắc vì sao lại có hai nước Congo cùng nằm ở khu vực Trung Phi: Cộng hòa Dân chủ Congo và Cộng hòa Congo.

Hai quốc gia này là láng giềng giáp ranh nhau. Cộng hòa Dân chủ Congo là quốc gia lớn thứ hai ở Châu Phi, sở hữu diện tích khoảng 2,3 triệu km² với dân số khoảng 110 triệu người. Trong khi đó, Cộng hòa Congo có diện tích khoảng 342.000 km² cùng dân số 5,7 triệu người.

Cộng hòa Dân chủ Congo (DRC) đặt thủ đô tại Kinshasa, còn Cộng hòa Congo đặt thủ đô tại Brazzaville. Do đó, để tránh nhầm lẫn, hai nước thường được phân biệt bằng tên thủ đô của họ: Congo-Kinshasa và Congo-Brazzaville.

Bối cảnh lịch sử và ngôn ngữ

Trước thời kỳ thuộc địa, hai nước Congo từng thuộc về một vương quốc chung là Vương quốc Kongo – lãnh thổ bao gồm cả khu vực thuộc quốc gia Angola ngày nay. Không chỉ chia sẻ cái tên tương đồng, người dân ở hai nước vẫn nói chung các ngôn ngữ bản địa như tiếng Lingala và Kikongo.

Cả hai quốc gia đều sử dụng tiếng Pháp làm ngôn ngữ chính thức do lịch sử để lại. Congo-Brazzaville từng do Pháp quản lý. Trong khi đó, Congo-Kinshasa thuộc quyền quản lý của Bỉ, nơi tiếng Pháp cũng được sử dụng làm ngôn ngữ chính thức.

Nằm bao quanh lưu vực sông Congo, hai quốc gia này đều được thiên nhiên ưu đãi nguồn tài nguyên khoáng sản dồi dào như vàng, cobalt và đồng, vốn đã được khai thác mạnh mẽ trong giai đoạn quản lý của các nước Châu Âu.

Cộng hòa Dân chủ Congo (DRC)

Biên giới Châu Phi hiện đại phần lớn được vạch ra khi các nước Châu Âu phân chia lãnh thổ tại Hội nghị Berlin năm 1884-1885. Vua Leopold II của Bỉ được giao quyền kiểm soát khu vực Congo sau khi trình bày các kế hoạch mang tính nhân đạo tại hội nghị.

Vùng đất này sau đó được đặt tên là "Nhà nước Tự do Congo" – tiền thân của Cộng hòa Dân chủ Congo ngày nay. Trong giai đoạn này, người dân địa phương được huy động quy mô lớn để khai thác các nguồn tài nguyên như cao su và ngà voi. Các biến động trong thời kỳ này, cùng với dịch bệnh và điều kiện lao động khắc nghiệt, đã dẫn đến tổn thất lớn về dân số, ước tính có thể lên tới một nửa dân số thời bấy giờ. Chính phủ Bỉ sau đó tiếp quản vùng đất này vào năm 1908 và đổi tên thành Congo thuộc Bỉ.

Congo giành được độc lập vào ngày 30 tháng 6 năm 1960 và lấy tên là "Cộng hòa Dân chủ Congo".

Đến năm 1971, nhà lãnh đạo Mobutu Sese Seko đã đổi tên nước thành Cộng hòa Zaire – một từ bắt nguồn từ tiếng Kikongo địa phương có nghĩa là "Dòng sông nuốt chửng những dòng sông khác". Sau khi ông qua đời vào năm 1997, tên đất nước được đổi trở lại thành Cộng hòa Dân chủ Congo (DRC).

Cộng hòa Dân chủ Congo thường được gọi là Congo-Kinshasa để phân biệt với Cộng hòa Congo (Congo-Brazzaville).

Cộng hòa Congo (Congo-Brazzaville)

Khác với Cộng hòa Dân chủ Congo (DRC) chịu sự quản lý của Bỉ, Cộng hòa Congo (Congo-Brazzaville) nằm dưới sự cai trị của Pháp từ những năm 1880, và người Pháp đã chọn Brazzaville làm trung tâm hành chính.

Chính quyền thời đó tập trung vào việc huy động lực lượng lao động và khai thác nguyên liệu thô để xây dựng hệ thống hạ tầng phục vụ phát triển kinh tế. Việc xây dựng tuyến đường sắt Congo-Ocean từ năm 1921 đến năm 1934 đòi hỏi lực lượng lao động lớn và ghi nhận khoảng 15.000 đến 20.000 thương vong do điều kiện thi công gian khổ.

Congo-Brazzaville giành được độc lập vào ngày 15 tháng 8 năm 1960 và chính thức mang tên "Cộng hòa Congo" cho đến ngày nay.