Vì sao ngày càng nhiều gia đình không còn làm mái che kín toàn bộ sân? 2 cách làm mới vừa có bóng mát vừa giữ được khoảng trời

Với những ngôi nhà có sân trước, sân sau hay khoảng sân bên hông, làm mái che gần như là một trong những phương án đầu tiên được nghĩ tới. Một lớp mái phủ kín giúp gia đình có thêm không gian tránh nắng, tránh mưa, đồng thời việc để xe, phơi đồ hay sinh hoạt ngoài trời cũng thuận tiện hơn. Tuy nhiên, khi thiết kế nhà ở ngày càng chú trọng đến ánh sáng tự nhiên, thông gió và khoảng xanh, không phải gia đình nào cũng muốn biến toàn bộ sân thành một không gian có mái. Thay vì lựa chọn giữa hai phương án “che kín” hoặc “không che”, hiện nay có nhiều cách xử lý linh hoạt hơn để khoảng sân vẫn sử dụng thuận tiện mà không đánh mất hoàn toàn cảm giác ngoài trời.

Vì sao mái che kín toàn bộ sân đôi khi không còn là lựa chọn đầu tiên?

Che kín giúp khoảng sân tiện sử dụng hơn trong nhiều điều kiện thời tiết, nhưng khi nhìn ở góc độ ánh sáng, độ thông thoáng và nhu cầu sử dụng lâu dài, cách làm này cũng có một vài điểm mà gia đình nên cân nhắc.

1. Khoảng sân có thể trở nên tối hơn

Khi mái che phủ toàn bộ diện tích, lượng ánh sáng tự nhiên chiếu xuống sân và đi vào những ô cửa gần đó có thể giảm đáng kể, tùy vào loại vật liệu, chiều cao và hướng nhà. Với những ngôi nhà vốn không có nhiều mặt thoáng, điều này càng dễ nhận thấy.

2. Cảm giác thông thoáng của sân bị giảm

Một khoảng sân vốn là vùng chuyển tiếp giữa trong nhà và ngoài trời. Nếu phía trên được che kín hoàn toàn, đặc biệt với mái thấp hoặc vật liệu ít truyền sáng, không gian có thể tạo cảm giác bí và giống một phần diện tích trong nhà hơn là khoảng sân mở.

3. Cây trồng và cách sử dụng sân cũng bị giới hạn

Không phải cây nào cũng phù hợp với lượng ánh sáng dưới mái che. Bên cạnh đó, gia đình muốn làm vườn, tạo một khoảng sân có nắng hoặc đơn giản là giữ tầm nhìn lên bầu trời cũng khó hơn khi toàn bộ phía trên đã được phủ mái. Dĩ nhiên, điều đó không có nghĩa mái che kín là một cách làm lỗi thời hay không nên sử dụng. Với những khoảng sân dùng thường xuyên để để xe, phơi đồ hoặc khu vực chịu nắng mưa trực tiếp, mái che kín vẫn có giá trị riêng. Điểm khác biệt nằm ở chỗ hiện nay gia đình có thêm nhiều lựa chọn để chỉ che ở nơi thực sự cần che.

Giải pháp 1: Chỉ làm mái che cho một phần sân

Thay vì kéo mái từ đầu đến cuối khoảng sân, gia đình có thể xác định trước những khu vực cần được bảo vệ thường xuyên, chẳng hạn vị trí để xe, lối từ cổng vào cửa chính hoặc một góc ngồi ngoài trời. Phần diện tích còn lại được giữ mở. Cách làm tưởng đơn giản này lại đem đến khá nhiều lợi ích.

1. Vẫn có khoảng sân sử dụng được khi nắng mưa: Phần có mái giúp gia đình chủ động hơn trong sinh hoạt hằng ngày, từ để xe, đi lại cho tới bố trí một góc ngồi nghỉ. Thay vì che toàn bộ chỉ để phục vụ một vài nhu cầu nhất định, mái được tập trung đúng vào những vị trí cần thiết nhất.

2. Giữ được ánh sáng và cảm giác thông thoáng: Đây là ưu điểm dễ nhận thấy của cách làm này. Phần sân không có mái vẫn tiếp xúc trực tiếp với không gian bên ngoài, nhờ đó tổng thể bớt cảm giác bị bao kín. Nếu sân nằm cạnh cửa chính, cửa sổ hoặc các không gian cần lấy sáng, việc giữ lại một phần khoảng trời còn có thể giúp ánh sáng tự nhiên đi vào nhà tốt hơn, tùy hướng và thiết kế cụ thể.

3. Có thêm không gian dành cho cây xanh: Phần sân mở sẽ thuận lợi hơn cho những loại cây cần nắng hoặc nước mưa tự nhiên. Gia đình có thể bố trí một bồn cây nhỏ, vài chậu cây hoặc dành hẳn một góc làm vườn. Nhờ vậy, khoảng sân vừa có phần mái phục vụ sinh hoạt, vừa có phần ngoài trời để tạo mảng xanh, thay vì toàn bộ diện tích cùng nằm dưới một lớp mái.

Tuy nhiên, che một phần không có nghĩa chỉ cần chọn một nửa khoảng sân rồi dựng mái lên. Vị trí và diện tích mái nên được tính theo hướng nắng, hướng mưa tạt, công năng sử dụng cũng như vị trí cửa của ngôi nhà. Bản thân mái cũng cần có độ dốc và hệ thống thu, thoát nước phù hợp, tránh để nước từ một diện tích mái lớn dồn xuống ngay phần sân mở, lối đi hoặc sát nền nhà. Với mái có kết cấu lớn hay gắn trực tiếp vào công trình, gia đình cũng nên để đơn vị chuyên môn khảo sát và tính toán kết cấu, khả năng chịu gió trước khi thi công. Làm tốt những điểm này, mái che một phần không đơn thuần là "che ít đi" mà là che đúng chỗ cần che, trong khi phần diện tích còn lại vẫn giữ được ánh sáng, cây xanh và cảm giác thoáng đãng vốn là giá trị của một khoảng sân.

Giải pháp 2: Sử dụng mái che có thể đóng - mở

Nếu gia đình vừa muốn có một khoảng sân mở, vừa cần khả năng che phủ khi trời nắng hoặc mưa, mái che linh hoạt là một phương án đáng cân nhắc. Tùy điều kiện thực tế, có thể sử dụng mái xếp, mái kéo hoặc các hệ mái đóng - mở được thiết kế phù hợp với công trình. Điểm đáng chú ý của cách làm này là khoảng sân không bị cố định ở một trạng thái.

1. Chủ động theo thời tiết: Khi nắng mạnh hoặc có mưa, mái có thể được mở ra để tạo vùng che chắn. Vào những ngày thời tiết dễ chịu, gia đình có thể thu mái lại để sân nhận ánh sáng và giữ cảm giác ngoài trời.

2. Một khoảng sân có thể phục vụ nhiều nhu cầu: Ban ngày cần bóng mát để trẻ chơi hoặc gia đình ngồi nghỉ có thể sử dụng mái; khi muốn chăm cây, đón nắng hoặc tận hưởng không gian thoáng phía trên lại có thể mở sân ra.

3. Không phải đánh đổi hoàn toàn khoảng trời: Đây cũng là ưu điểm lớn nhất so với một hệ mái cố định phủ kín. Gia đình vẫn có khả năng che nắng mưa khi cần nhưng không biến khoảng sân thành một không gian có mái quanh năm.

Đổi lại, hệ mái đóng - mở có nhiều bộ phận chuyển động nên gia đình cần lựa chọn sản phẩm phù hợp với điều kiện ngoài trời, tính toán khả năng chịu gió, thoát nước và bảo trì. Những khu vực thường xuyên có gió mạnh càng cần được đơn vị thi công đánh giá thực tế thay vì chỉ lựa chọn theo mẫu mã.

Vậy có nên bỏ hẳn mái che kín toàn bộ sân?

Không nhất thiết. Không có một kiểu mái nào phù hợp với tất cả ngôi nhà. Nếu khoảng sân chủ yếu dùng để để xe, phơi quần áo hoặc gia đình cần sử dụng bất kể trời nắng mưa, một hệ mái cố định được thiết kế đúng vẫn là lựa chọn hợp lý. Ngược lại, nếu sân còn đóng vai trò lấy sáng, trồng cây và tạo khoảng thở cho ngôi nhà, việc che kín toàn bộ có thể không cần thiết.

Điểm thuận lợi của nhà ở hiện nay là gia đình không còn chỉ có lựa chọn "có mái" hoặc "không có mái". Từ mái che một phần đến các hệ mái có thể đóng - mở, mỗi phương án đều cho phép cân bằng giữa nhu cầu sử dụng và độ thông thoáng theo một cách khác nhau. Vì vậy, thay vì mặc định cứ có sân là phải che kín, gia đình có thể bắt đầu bằng câu hỏi đơn giản hơn: Phần nào của khoảng sân thực sự cần được che? Từ đó mới lựa chọn giải pháp phù hợp với diện tích, hướng nắng mưa, điều kiện thời tiết và thói quen sinh hoạt của chính ngôi nhà.