TP.HCM kích hoạt siêu "lá chắn" 10.000 tỷ từ 30/11, bảo vệ trực tiếp 6,5 triệu người dân
Siêu dự án 10.000 tỷ của TP.HCM được kỳ vọng sẽ mang lại niềm vui lớn cho 6,5 triệu dân.
Sau đúng một thập kỷ triển khai, Dự án giải quyết ngập do triều khu vực TP.HCM có xét đến yếu tố biến đổi khí hậu - giai đoạn 1 với tổng mức đầu tư hơn 10.000 tỷ đồng đã chính thức ấn định mốc vận hành vào ngày 30/11/2026.
Công trình hạ tầng mang ý nghĩa dân sinh sâu sắc này được kỳ vọng sẽ giải quyết triệt để tình trạng ngập úng do triều cường, trực tiếp bảo vệ cuộc sống bình yên, ổn định cho khoảng 6,5 triệu người dân;
Đồng thời góp phần kiểm soát ngập khu vực nội đô, điều tiết mực nước trên sông, kênh, rạch và nâng cao vượt bậc khả năng tiêu thoát nước mưa.
Về quy mô kỹ thuật, công trình được kiến tạo như một "lá chắn" khép kín, ôm trọn và che chở cho vùng đô thị rộng lớn khoảng 570 km² với 6,5 triệu cư dân.
Vai trò của Dự án giải quyết ngập do triều khu vực TP.HCM có xét đến yếu tố biến đổi khí hậu - giai đoạn 1 đối với dân sinh, môi trường. Đồ họa do AI thực hiện.
Hệ thống công trình của dự án gồm: 6 cống kiểm soát triều quy mô lớn đặt tại các cửa sông, kênh chiến lược gồm: Bến Nghé, Tân Thuận, Phú Xuân, Mương Chuối, Cây Khô và Phú Định, sở hữu khẩu độ từ 40m - 160m.
Bổ trợ cho 6 siêu cống này là 2 cống ngăn triều cỡ trung tại Cầu Kinh và Bà Bướm (khẩu độ từ 10 - 25m), cùng mạng lưới 43 cống kiểm soát triều nhỏ (khẩu độ từ 1 - 10 m) rải đều khắp các nhánh rạch.
Kết nối liền mạch với hệ thống cống là khoảng 6km đê bao, kè kiên cố dọc ven sông Sài Gòn tại các đoạn xung yếu từ sông Vàm Thuật đến sông Kinh. Tất cả tạo thành một "bức tường thành" kiên cố, ngăn chặn hiệu quả những đợt sóng triều dâng cao tràn vào khu dân cư.
"Lá chắn" thông minh điều tiết dòng chảy, nâng tầm chất lượng sống
Điểm ưu việt làm nên giá trị dân sinh bền vững của dự án không chỉ nằm ở quy mô đồ sộ, mà còn ở cơ chế vận hành thông minh, linh hoạt và thân thiện với môi trường.
Toàn bộ công trình được kết nối trực tiếp với nhà quản lý trung tâm thông qua hệ thống quan trắc, giám sát và điều khiển tự động SCADA hiện đại.
Cống ngăn triều Phú Định, phường Phú Định. Ảnh gốc: Quốc Hùng/SGGP. Ảnh đã được AI chỉnh sửa.
Nhờ "bộ não" công nghệ này, việc đóng - mở các cửa van khổng lồ được tính toán chính xác theo diễn biến thực tế của thủy triều và lượng mưa.
Cụ thể, khi mực nước triều ngoài sông dâng cao, các cửa van sẽ tự động đóng lại, đóng vai trò chốt chặn vững chắc ngăn nước từ sông lớn xâm nhập vào hệ thống kênh rạch nội đô.
Ngược lại, khi thủy triều rút và mực nước bên ngoài thấp hơn phía trong, các cửa van sẽ mở rộng để giải phóng nhanh lượng nước ứ đọng từ thành phố ra sông, đồng thời đảm bảo hành lang giao thông thủy thông suốt, phục vụ nhu cầu đi lại và giao thương đường sông của người dân.
Không dừng lại ở mục tiêu chống ngập, dự án còn mang lại nhiều lợi ích cộng hưởng thiết thực cho cộng đồng như: Hạn chế tình trạng xâm nhập mặn vào sâu trong nội đồng, tăng cường khả năng lưu thông dòng chảy để cải thiện ô nhiễm môi trường nước, kết hợp chỉnh trang cảnh quan đôi bờ kênh rạch, kiến tạo không gian sống xanh - sạch - đẹp hơn cho người dân.
Mô hình kết hợp giữa các cống ngăn triều khẩu độ lớn, đê bao và hệ thống điều khiển tự động SCADA của dự án tại TP.HCM thực chất là giải pháp kỹ thuật đã được nhiều siêu đô thị ven sông, giáp biển trên thế giới áp dụng thành công.
Tiêu biểu nhất có thể kể đến đập ngăn triều Marina Barrage (Singapore) - công trình tương đồng nhất với TP.HCM về điều kiện mưa nhiệt đới, sử dụng 9 cửa van thủy lực kết hợp trạm bơm công suất lớn để vừa ngăn triều cường vừa tiêu thoát nước mưa nội đô.
Đập ngăn triều Marina Barrage khánh thành năm 2008. Ảnh: CDM Smith
Bên cạnh đó, các hệ thống quy mô lớn như Delta Works (Hà Lan) với những cánh cổng tự động khổng lồ điều hành bằng máy tính, hay cống ngăn triều Thames Barrier (London, Anh) và rào chắn MOSE (Venice, Ý) cũng vận hành theo nguyên lý đóng mở cửa van linh hoạt để "khóa" dòng nước biển dâng cao.
Điểm khác biệt là do đặc thù mạng lưới kênh rạch chằng chịt trên nền đất yếu, thay vì xây một con đập khổng lồ chặn ngang cửa biển như London hay Singapore, TP.HCM chia nhỏ thành hệ thống 6 cống chính và hàng chục cống phụ kết nối đồng bộ về trung tâm, giúp kiểm soát triều cường linh hoạt cho từng phân vùng đô thị.
Từ thời điểm những cánh van ngăn triều chính thức vận hành, 6,5 triệu người dân trên diện tích 570 km² sẽ có thêm một điểm tựa vững chắc. Những con đường khô ráo hơn sau mỗi đợt triều cường, những khu dân cư bình yên không còn cảnh chạy nước ngập mỗi khi chiều về đang dần trở thành hiện thực, mở ra một chương mới an toàn hơn cho cuộc sống của cộng đồng cư dân nơi đây.