Tin vui: Việt Nam vừa nhận “thẻ xanh” UNESCO lần thứ tư liên tiếp, đạt mức đánh giá cao nhất dành cho một công viên địa chất

Bảo tàng địa chất sống giữa đại ngàn đá xám

Cao nguyên đá Đồng Văn không chỉ là một điểm đến, mà là cả một cuốn sử Trái Đất mở ra giữa trời. Hơn 2.300 km² núi đá vôi trập trùng, độ cao trung bình trên 1.000 m, lưu giữ câu chuyện kéo dài khoảng 550 triệu năm. Mỗi vách đá, mỗi thung lũng ở đây đều là một trang sách mà thiên nhiên viết nên bằng thời gian.

Đứng trên đỉnh Mã Pì Lèng nhìn xuống dòng Nho Quế xanh ngọc, đi dọc con đường uốn lượn dưới chân cột cờ Lũng Cú, hay lạc vào những bản làng nép mình bên triền đá, ai cũng có chung một cảm giác: nhỏ bé trước đất trời, và tự hào vì đất nước mình có một nơi như thế. Các nhà khoa học đã xác định được 139 biểu hiện di sản địa chất tại đây, từ hóa thạch, địa tầng, địa mạo đến các cấu trúc kiến tạo hiếm có.

Ngày 3/11 vừa qua, tại kỳ họp ở Paris, Hội đồng Công viên địa chất toàn cầu UNESCO nhất trí kiến nghị gia hạn danh hiệu cho Cao nguyên đá Đồng Văn thêm 4 năm. Đây là lần thứ tư liên tiếp vùng đất này vượt qua kỳ tái thẩm định. Hội đồng Chấp hành UNESCO dự kiến xem xét, phê duyệt kiến nghị tại kỳ họp tháng 4/2027.

Giữ được “thẻ xanh” là nhờ con người nơi đây

Từ năm 2010, Đồng Văn trở thành công viên địa chất đầu tiên của Việt Nam và thứ hai ở Đông Nam Á. Hơn 15 năm sau, vùng đất ấy vẫn giữ vững danh hiệu, và lần này, điều làm các chuyên gia quốc tế hài lòng nhất không chỉ là những dãy đá kỳ vĩ. Họ đánh giá cao vai trò của chính người dân trong việc bảo vệ cảnh quan, gìn giữ ngôn ngữ và văn hóa bản địa.

Ở nơi gần ba phần tư diện tích là đá tai mèo, đồng bào vẫn bền bỉ gieo ngô trên từng hốc đá, thổi khèn, thêu váy áo và giữ nếp nhà, nếp lễ hội của cha ông. Cũng chính di sản ấy đang nuôi sống họ. Hiện 23 xã vùng cao nguyên đá có hơn 5.000 cơ sở thương mại, gần 1.650 khách sạn, nhà hàng, homestay, cùng 73 cơ sở dịch vụ, thủ công, homestay được công nhận là đối tác chính thức của công viên địa chất.

Việc gắn bảo tồn với phát triển du lịch đang tạo thêm việc làm và thu nhập cho đồng bào các dân tộc. Đó là lý do “thẻ xanh” năm nay mang nhiều ý nghĩa hơn một tấm bằng công nhận.

Tin vui đến đúng lúc cao nguyên đá đang bước vào mùa đẹp nhất

Không phải ngẫu nhiên mà Hà Giang (nay thuộc tỉnh Tuyên Quang) được tạp chí du lịch quốc tế Time Out xếp thứ 17 trong danh sách 51 điểm đến đẹp nhất thế giới năm 2026. Sáu tháng đầu năm nay, Tuyên Quang đón hơn 2,09 triệu lượt khách, tổng chi tiêu của du khách ước đạt 5.857 tỷ đồng. Mới đây, Đồng Văn còn được vinh danh là “Điểm đến văn hóa khu vực hàng đầu châu Á năm 2025”.

Tin vui “thẻ xanh” đến ngay giữa mùa lễ hội. Tối 25/10, Lễ hội Hoa Tam giác mạch lần thứ XII với chủ đề “Âm vang miền đá” đã khai mạc tại Quảng trường Thanh niên, xã Đồng Văn. Chương trình nghệ thuật kéo dài khoảng 90 phút đưa du khách vào không gian văn hóa của công viên địa chất. Khoảng 400 ha hoa được gieo trồng theo ba đợt dọc quốc lộ 4C, từ cửa ngõ công viên đến trung tâm các xã, để hoa nở nối tiếp từ tháng 10 đến hết tháng 12. Sức hút lớn đến mức hơn 1.000 phòng lưu trú ở Lũng Cú đã kín chỗ trước ngày khai mạc.

Nhìn xa hơn, Tuyên Quang đặt mục tiêu đến năm 2030 đưa Công viên địa chất Cao nguyên đá Đồng Văn trở thành Khu du lịch quốc gia, tạo việc làm cho hơn 13.000 lao động. Trước đó, Công viên địa chất Non nước Cao Bằng cũng nhận “thẻ xanh” lần thứ hai vào năm 2025. Hai viên ngọc địa chất của miền núi phía Bắc cùng tỏa sáng trên bản đồ di sản thế giới là niềm tự hào lớn của du khách và người dân Việt Nam.

Cẩm nang mùa hoa: đi đâu, ngắm gì giữa cao nguyên đá?

Nếu muốn săn hoa tam giác mạch, hãy bắt đầu từ những điểm nổi tiếng nhất là Lũng Cú, Phó Bảng, Sủng Là, Thài Phìn Tủng và Ma Lé. Triền hoa hồng tím trải dọc quốc lộ 4C, bên cạnh những bức tường đá, mái nhà trình tường và ruộng ngô đã gặt xong, tạo nên bức tranh rất riêng của cuối thu đầu đông. Riêng Lũng Cú trồng hoa thành nhiều trà nối tiếp nhau, giữ cảnh hoa đến đầu tháng 12.

Giữa mùa hoa, đừng bỏ qua cột cờ Lũng Cú, nơi cách thị trấn Đồng Văn khoảng 24 km, để chạm vào điểm cực Bắc của Tổ quốc. Trên đường đi, hãy dừng chân ở Cổng trời Quản Bạ, cao khoảng 1.500 m, và Núi đôi Cô Tiên. Lưu ý rằng từ tháng 11 đến tháng 2, mây thường che phủ nên Núi đôi có thể không hiện rõ, vì vậy hãy xem dự báo thời tiết trước khi đến.

Tiếp đó là Dinh thự họ Vương ở thung lũng Sà Phìn, còn gọi là “dinh vua Mèo”. Công trình xây dựng từ cuối thế kỷ XIX đến đầu thế kỷ XX, kiến trúc pha trộn nét người Mông và Trung Hoa, được xếp hạng di tích quốc gia từ năm 1993. Gần đó, Nhà của Pao ở Sủng Là, bối cảnh của bộ phim Chuyện của Pao, là nơi mang lại cảm giác như lùi về quá khứ giữa thung lũng hoa. Cuối cùng, hãy dành một buổi chiều lang thang trong phố cổ Đồng Văn và để dành đoạn đèo Mã Pì Lèng, nhìn xuống sông Nho Quế xanh thẳm, cho buổi sáng đẹp trời.

Nếu đi đúng cuối tuần, hãy ghé chợ phiên. Chợ phiên Đồng Văn họp sáng Chủ nhật, chợ Mèo Vạc họp cuối tuần, còn chợ Lũng Cú họp vào thứ Sáu. Đó là nơi đồng bào Mông, Tày, Nùng, Dao… mang nông sản, hàng thủ công đến trao đổi, trong những bộ trang phục rực rỡ nhất của cao nguyên.

Ăn gì, ở đâu, đi lại thế nào cho “chuẩn”?

Cái lạnh của cao nguyên đá là lý do hoàn hảo để thưởng thức một bát thắng cố nóng hổi, một đĩa mèn mén hay bát cháo ấu tẩu giữa sương sớm. Bánh cuốn phố cổ Đồng Văn, đặc biệt là bánh cuốn trứng chấm nước súp, là món sáng gần như ai đến cũng ăn. Ngoài ra, bạn nên thử thịt trâu gác bếp, xôi ngũ sắc, bánh tam giác mạch, thắng dền, phở chua, và một chén rượu ngô nhỏ cho ấm bụng. Các món này đều có thể tìm thấy ở chợ phiên và trong phố cổ.

Mùa này, cuối tuần và dịp lễ hội, phòng nghỉ ở Lũng Cú, Đồng Văn rất dễ hết. Bạn nên đặt homestay trước, và nếu có thể, hãy chọn các cơ sở được công nhận là đối tác của công viên địa chất để vừa yên tâm về chất lượng, vừa góp phần mang lại thu nhập cho người dân.

Trong tháng 11, Tuyên Quang còn tổ chức Hội chợ Thương mại quốc tế Việt - Trung từ ngày 5 đến 11/11 tại phường Hà Giang 1 với khoảng 300 gian hàng. Cùng đó là giải bóng bàn “Cúp Hoa Tam giác mạch mở rộng” và Festival ẩm thực “Tinh hoa ẩm thực miền Bắc”. Đây là dịp tốt để kết hợp chuyến đi lên cao nguyên với ghé thành phố Hà Giang.

Gợi ý lịch trình 3 ngày 2 đêm

Ngày 1: Từ Hà Nội đi Hà Giang (khoảng 300 km), ghé Cổng trời Quản Bạ và Núi đôi Cô Tiên, nghỉ đêm tại Yên Minh hoặc Đồng Văn.

Ngày 2: Sáng thăm Dinh thự họ Vương, Nhà của Pao ở Sủng Là, chiều lên cột cờ Lũng Cú và ngắm hoa, tối dạo phố cổ Đồng Văn.

Ngày 3: Sáng sớm đi đèo Mã Pì Lèng, ngắm sông Nho Quế, sau đó về lại Hà Giang. Nếu trùng sáng Chủ nhật, nên ưu tiên dành thời gian cho chợ phiên Đồng Văn.

Thời tiết và nên mang gì?

Tháng 11 là mùa se lạnh và nhiều sương. Thị trấn Hà Giang khoảng 12–24°C, trong khi Đồng Văn và Mèo Vạc ở độ cao trên 1.000 m chỉ khoảng 8–20°C. Sáng sớm đi xe máy, cảm giác lạnh có thể còn thấp hơn nhiều. Hãy mang áo giữ nhiệt, áo khoác dày, găng tay, giày kín, áo mưa và đèn pin.

Di chuyển như thế nào?

Từ Hà Nội lên thành phố Hà Giang khoảng 300 km, mất chừng 5–7 tiếng bằng ô tô hoặc xe khách giường nằm. Từ Hà Giang đến Đồng Văn dài khoảng 150 km theo quốc lộ 4C, đi mất khoảng 3–5 tiếng tùy phương tiện. Bạn có thể thuê xe máy tại chỗ, giá thường dao động khoảng 100.000–200.000 đồng/ngày, nhưng cần có kinh nghiệm đi đường đèo.

Cần lưu ý gì để an toàn?

Đường đèo nhiều dốc cao, khúc cua gấp, sương mù dày vào sáng sớm và chiều tối, nên hạn chế di chuyển ban đêm và giữ tốc độ thấp. Kiểm tra phanh, lốp, nhiên liệu trước khi đi. Khu vực “Mỏm đá sống ảo” ở thôn Mã Pì Lèng hiện đang tạm dừng đón khách vì địa hình sát mép vực, nên du khách đừng tự ý tiếp cận để chụp ảnh. Hãy giữ gìn cảnh quan, không hái hoa, không giẫm lên ruộng của người dân. Với đà phát triển hiện nay, Cao nguyên đá Đồng Văn hoàn toàn có thể trở thành điểm đến trải nghiệm tiêu biểu của du lịch Việt Nam trong những năm tới.