Theo dõi 527 gia đình trong 2 năm: Làm được 3 việc này, mức độ phụ thuộc điện thoại của trẻ giảm 71%

Điện thoại ngày càng trở thành một phần khó tách khỏi cuộc sống của trẻ, từ giải trí, xem video cho đến trò chuyện với bạn bè và tìm kiếm thông tin. Vì thế, chuyện cha mẹ càng cấm thì con càng tìm cách dùng lén, thậm chí hai bên liên tục tranh cãi vì thời gian sử dụng điện thoại, đang trở thành nỗi đau đầu của nhiều gia đình.

Một nghiên cứu do Phòng Thí nghiệm Trọng điểm Quốc gia về Khoa học thần kinh nhận thức và Học tập thuộc Đại học Sư phạm Bắc Kinh (Trung Quốc) phối hợp với nhiều đơn vị thực hiện đã theo dõi 527 gia đình có trẻ từ 10 đến 16 tuổi trong 2 năm. Kết quả cho thấy, ở những gia đình kiên trì thực hiện 3 thay đổi trong sinh hoạt, tỷ lệ trẻ có mức độ phụ thuộc điện thoại giảm từ 68% xuống còn 19,7%, tương đương mức giảm 71%. Trong khi đó, ở nhóm đối chứng không áp dụng biện pháp can thiệp, tỷ lệ này lại tăng từ 65% lên 73%.

Điều đáng chú ý là cả 3 việc này đều không yêu cầu cha mẹ tịch thu điện thoại, cắt mạng hay lắp camera giám sát. Thay vào đó, chúng tập trung vào việc thay đổi cách cả gia đình sử dụng thời gian, tạo thêm những hoạt động đủ hấp dẫn để trẻ không chỉ đơn giản là "bị cấm dùng điện thoại".

1. Cả nhà cùng có khoảng thời gian "không màn hình"

Một trong những thay đổi đầu tiên là thiết lập khoảng thời gian cả gia đình cùng đặt điện thoại xuống. Điều này khác với việc chỉ yêu cầu trẻ không dùng thiết bị trong khi bố mẹ vẫn vừa ăn cơm vừa lướt điện thoại. Khi người lớn liên tục sử dụng điện thoại nhưng lại yêu cầu con phải hạn chế, trẻ rất dễ cảm thấy mình đang bị áp dụng một tiêu chuẩn khác.

Gia đình có thể bắt đầu từ khoảng 30 phút mỗi ngày, chẳng hạn sau bữa tối, rồi tăng dần lên. Trong khoảng thời gian đó, bố mẹ và con có thể cùng đọc sách, chơi board game, làm đồ thủ công hoặc đơn giản là trò chuyện. Điều quan trọng không chỉ nằm ở số phút không dùng điện thoại, mà là cả gia đình cùng thực hiện để trẻ không cảm thấy mình là người duy nhất phải "chịu luật".

2. Dành thời gian chất lượng để thay thế việc dùng điện thoại

Chỉ giới hạn thời gian dùng điện thoại chưa chắc đã giải quyết được vấn đề. Khi bị lấy mất thiết bị nhưng không biết làm gì khác, trẻ rất dễ cảm thấy buồn chán, sau đó tìm cách sử dụng lén hoặc liên tục đòi lại điện thoại. Vì vậy, bên cạnh việc giảm thời gian màn hình, cha mẹ cần giúp trẻ có những trải nghiệm đủ hấp dẫn để thay thế.

Theo nghiên cứu, những gia đình dành ít nhất 3 buổi mỗi tuần, mỗi buổi từ 30 phút trở lên để cùng con tham gia các hoạt động chất lượng có thể giúp điểm số phụ thuộc điện thoại của trẻ giảm trung bình 42% sau 6 tháng. Trong khi đó, ở nhóm chỉ giới hạn thời gian sử dụng nhưng không đưa ra hoạt động thay thế, mức giảm chỉ khoảng 8% và trẻ cũng dễ nảy sinh hành vi sử dụng điện thoại lén lút hơn.

Cha mẹ có thể để trẻ tự chọn hoạt động mình thích, chẳng hạn cùng nấu ăn, chơi thể thao, làm đồ thủ công, xếp hình hoặc đi dạo. Những việc có thử thách vừa sức và tạo ra kết quả cụ thể thường dễ giữ sự chú ý của trẻ hơn. Đặc biệt, khoảng thời gian này không nên biến thành một "giờ học trá hình" khi bố mẹ liên tục hỏi điểm số hay bài tập. Theo số liệu được nêu trong nghiên cứu, khi chuyện học hành bị đưa vào thời gian gia đình đang cùng nhau vui chơi, mức độ thoải mái của trẻ có thể giảm tới 61%.

3. Cùng con lập một "danh sách thay thế điện thoại"

Một cách khác là cùng trẻ chuẩn bị sẵn những việc có thể làm mỗi khi không dùng điện thoại. Danh sách này có thể chia thành 3 nhóm, gồm những hoạt động chỉ mất khoảng 5 phút, những việc cần 30 phút và những hoạt động có thể kéo dài nửa ngày. Danh sách càng có nhiều lựa chọn, hiệu quả càng rõ rệt, đặc biệt khi có từ 5 hoạt động trở lên.

Chẳng hạn, trong 5 phút, trẻ có thể tưới cây, nghe một bài hát hoặc dọn bàn học. Với 30 phút, con có thể đọc truyện, vẽ tranh, tập thể thao hoặc làm đồ thủ công. Những khoảng thời gian dài hơn có thể dành cho việc đạp xe, đi bơi, nấu ăn cùng bố mẹ hay ra ngoài vui chơi.

Điểm quan trọng là danh sách nên được xây dựng cùng trẻ thay vì cha mẹ tự quyết định. Khi muốn cầm điện thoại vì buồn chán, trẻ sẽ có sẵn những lựa chọn khác trước mắt thay vì phải tự nghĩ xem mình có thể làm gì. Cha mẹ cũng nên lập một danh sách tương tự cho bản thân để con hiểu rằng việc đặt điện thoại xuống không phải "quy định dành riêng cho trẻ".

Không cần làm cả 3 việc ngay từ đầu

Một điểm khá đáng chú ý trong nghiên cứu là hiệu quả không phải kiểu "làm đủ cả 3 mới có tác dụng". Những gia đình thực hiện 1 trong 3 biện pháp đã giúp mức độ phụ thuộc điện thoại của trẻ giảm 29%. Khi thực hiện 2 biện pháp, mức giảm lên 53%, còn duy trì cả 3 thì mức giảm đạt 71%.

Điều này có nghĩa cha mẹ không cần ngay lập tức đặt ra hàng loạt quy định mới trong gia đình. Có thể bắt đầu bằng một việc đơn giản nhất, chẳng hạn cả nhà cùng đặt điện thoại xuống trong 30 phút sau bữa tối. Khi thói quen này ổn định, gia đình mới tiếp tục thêm những hoạt động khác.

Điện thoại không nhất thiết phải trở thành "kẻ thù" của trẻ. Điều quan trọng hơn là đừng để nó trở thành lựa chọn duy nhất mỗi khi con buồn chán, rảnh rỗi hay cần tìm thứ gì đó để giải trí. Đôi khi, muốn trẻ bớt phụ thuộc vào màn hình không phải là lấy điện thoại khỏi tay con, mà là giúp con có đủ nhiều điều thú vị khác để lựa chọn.

Chỉ một khoảng thời gian ngắn cả nhà cùng đặt điện thoại xuống mỗi ngày cũng có thể là bước đầu để thay đổi thói quen của cả gia đình.

Theo QQ