Sinh vật kỳ bí mang hình dáng loài rồng: Chúng có thể bất động trong 7 năm, nhịn ăn 10 năm và thậm chí sống đến hơn một thế kỷ

Rồng luôn là một sinh vật huyền thoại mang đậm màu sắc phóng đại do người xưa tưởng tượng ra khi chưa có nền tảng khoa học vững chắc. Tuy nhiên, nếu gạt bỏ những chi tiết viển vông như bay lượn trên mây hay hô mưa gọi gió, nhiều sinh vật truyền thuyết vẫn có thể tìm thấy nguyên mẫu trong thế giới thực.

Một trong số đó là manh giông (Proteus anguinus) - loài động vật được nhiều người xem là phiên bản đời thực gần gũi nhất với loài rồng trong thần thoại Trung Quốc.

Môi trường sống của manh giông vô cùng đặc biệt và cô lập. Chúng là sinh vật đặc hữu chỉ cư ngụ tại các vùng nước ngầm sâu thẳm thuộc hệ thống hang động karst Dinaric ở nam Âu.

Phạm vi phân bố của chúng khá hẹp, bắt đầu từ lưu vực sông Soča gần Trieste của Ý, kéo dài đến tận miền nam Slovenia, tây nam Croatia và quốc gia Bosnia và Herzegovina.

Để thích ứng với điều kiện tối tăm vĩnh viễn, manh giông đã tiến hóa với ngoại hình như một phiên bản rồng con nhợt nhạt. Chúng có cơ thể thon dài dạng rắn, dài khoảng 20 đến 40 cm, với các rãnh cơ xếp đều đặn tựa như được chia đốt.

Sinh vật này sở hữu tứ chi rất nhỏ bé, trong đó chi trước chỉ có ba ngón và chi sau hai ngón - một điểm khác biệt lớn so với cấu trúc bốn ngón và năm ngón của các loài lưỡng cư thông thường. Phần đuôi của chúng có một lớp vây mỏng, kết hợp cùng hệ thống mang ngoài màu đỏ bao quanh cổ, thoạt nhìn trông rất giống với bờm rồng.

Làn da của chúng nhợt nhạt đến mức có thể nhìn thấu được cả nội tạng và mạch máu, nhưng thực chất vẫn có khả năng sản sinh hắc tố và sẽ chuyển sẫm màu nếu bị phơi ra ngoài ánh sáng. Đầu của manh giông có hình quả lê với phần mõm dài phẳng, bên trong khoang miệng chứa đầy những chiếc răng nhỏ bé chủ yếu dùng để găm chặt con mồi chứ không dùng để nhai. Chúng bơi lội bằng cách uốn lượn cơ thể tương tự như loài lươn.

Bất chấp việc đôi mắt bị thoái hóa và mù lòa hoàn toàn, hệ thống giác quan của manh giông lại sắc bén đến mức khó tin. Bề mặt khoang mũi và biểu mô mũi của chúng phát triển dày hơn bình thường, kết hợp cùng hệ thống nụ vị giác phân bổ từ bề mặt lưỡi cho đến gần khu vực mang, cho phép chúng phát hiện và theo dõi các hóa chất trong nước cực kỳ nhạy bén.

Thính giác của sinh vật này cũng vô cùng tinh vi nhờ biểu mô tai trong phân hóa chi tiết, giúp chúng tiếp nhận cả sóng âm dưới nước lẫn những rung động truyền xuống từ tầng đất phía trên. Đáng kinh ngạc hơn cả, các nhà khoa học châu Âu khi sử dụng kính hiển vi quang học và điện tử đã phát hiện ra một cơ quan cảm giác đặc biệt trên phần đầu của manh giông được gọi là "bóng bầu dục".

Cơ quan kỳ diệu này giúp chúng cảm nhận được điện trường yếu, và nhiều chuyên gia còn đặt giả thuyết rằng manh giông có thể định hướng bằng chính từ trường trái đất.

Bên cạnh hệ thống giác quan sắc bén, khả năng nhịn đói và tuổi thọ của manh giông mới thực sự là điều gây chấn động giới sinh học. Sống trong vùng nước ngầm cằn cỗi và vô cùng khan hiếm thức ăn, chúng buộc phải phát triển một chiến lược sinh tồn độc đáo.

Bất cứ khi nào săn được cá, giáp xác hay côn trùng, chúng sẽ nuốt trọn và tích trữ lượng dinh dưỡng khổng lồ này dưới dạng lipid và glycogen trong gan. Khi nguồn thức ăn cạn kiệt, manh giông sẽ chủ động giảm thiểu mọi hoạt động di chuyển và hạ thấp tốc độ trao đổi chất xuống mức tối đa.

Thậm chí, khi đã dùng hết năng lượng dự trữ, chúng có khả năng tự phân giải và hấp thu các cơ quan nội tạng của chính mình nhằm thu nhỏ cơ thể, qua đó giảm tiêu hao năng lượng. Nhờ vào cơ chế sinh tồn không tưởng này, manh giông có thể sống sót suốt 10 năm ròng rã mà không cần đưa bất cứ thứ gì vào bụng.

Sự dẻo dai của sinh vật này còn được chứng minh qua những con số đáng kinh ngạc về tuổi thọ. Theo một nghiên cứu uy tín được công bố trên tạp chí Biology Letters, tuổi thọ trung bình của manh giông trưởng thành trong tự nhiên đạt tới 68,5 năm, và mức tối đa có thể vượt qua con số 100 năm tuổi.

Tuy nhiên, cái giá phải trả cho tuổi thọ kéo dài là một vòng đời diễn ra cực kỳ chậm chạp. Đến mùa sinh sản, con cái chỉ đẻ khoảng 70 quả trứng ẩn trong các khe đá hẹp và mất tới 140 ngày kiên nhẫn canh gác để trứng nở. Dù cá thể non 4 tháng tuổi đã có hình dáng giống con trưởng thành, nhưng chúng cần thêm tới 14 năm nữa mới hoàn thiện quá trình phát triển sinh dục.

Mặc dù sở hữu những siêu năng lực đáng kinh ngạc có một không hai, sự tồn vong của loài sinh vật này lại đang bị đe dọa nghiêm trọng. Việc đặc hóa quá mức để thích nghi hoàn hảo với môi trường hang động ngầm karst khiến chúng vĩnh viễn mất đi khả năng sinh tồn bên ngoài, dẫn đến không gian sống bị giới hạn và quần thể khó lòng mở rộng.

Đồng thời, nguồn nước ngầm mong manh của chúng đang ngày đêm bị đầu độc bởi các loại hóa chất ô nhiễm ngấm từ mặt đất xuống, bao gồm thuốc trừ sâu, phân bón hóa học và cả các kim loại nặng độc hại như thủy ngân, chì hay thạch tín. Thêm vào đó, vì sở hữu ngoại hình kỳ lạ và độc đáo, manh giông đã lọt vào tầm ngắm của những người sưu tầm thú cưng độc lạ. Nhu cầu này làm bùng nổ vấn nạn săn bắt trộm, đẩy quần thể của chúng vào tình trạng suy giảm báo động.

Hiện tại, manh giông đã được liệt kê vào phụ lục hai và phụ lục bốn thuộc chỉ thị môi trường sống của Liên minh châu Âu (92/43/EEC), nhằm mục tiêu thiết lập cơ chế bảo vệ nghiêm ngặt cho cả hệ sinh thái hang động lẫn bản thân sinh vật này.

Tổ chức Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (IUCN) cũng đã chính thức điền tên manh giông vào danh sách các loài sắp nguy cấp trong sách đỏ, gióng lên hồi chuông cảnh báo khẩn cấp về việc bảo tồn một trong những sinh vật kỳ diệu nhất mà tự nhiên từng kiến tạo nên.