Phát hiện rắn con trong vườn nhà nên làm gì đầu tiên?

Đang tưới cây, nhổ cỏ hoặc dịch một chậu cây mà bất ngờ nhìn thấy một con rắn nhỏ là tình huống đủ khiến nhiều người giật mình. Phản xạ lúc này thường là tiến lại gần để nhìn xem đó là rắn gì, lấy chổi đuổi đi hoặc lập tức lật những chậu cây, đống lá xung quanh vì sợ gần đó còn cả ổ. Tuy nhiên, chỉ nhìn thấy một con rắn nhỏ chưa đủ để kết luận trong vườn đang có ổ rắn, và cũng không nên vì kích thước nhỏ mà cho rằng con vật chắc chắn vô hại. Khi không xác định được loài từ một khoảng cách an toàn, cách xử lý thận trọng vẫn là lựa chọn phù hợp nhất.

Việc đầu tiên: Giữ khoảng cách và đừng vội lục tìm xung quanh

Ngay khi phát hiện rắn con, gia đình nên dừng việc đang làm, lùi ra xa và để trẻ nhỏ, vật nuôi tránh khỏi khu vực đó. Nếu con rắn vẫn nằm trong tầm mắt, hãy quan sát từ khoảng cách an toàn thay vì tiến tới gần để chụp ảnh, bắt hoặc dùng đồ vật chọc vào nó. Đặc biệt, đừng lập tức thò tay vào bụi cây, nhấc các viên gạch, lật chậu hoa hay xới đống lá bên cạnh để tìm xem còn con nào khác hay không. Những nơi khuất như đống gỗ, đá, gạch, lá cây hoặc khe hẹp vốn có thể trở thành chỗ trú ẩn của rắn; việc đưa tay vào một vị trí không quan sát rõ mới chính là hành động làm tăng nguy cơ xảy ra tiếp xúc ngoài ý muốn. Nếu rắn đang ở khu vực ngoài trời và có đường để rời đi, tốt nhất hãy cho nó không gian thay vì tìm cách dồn, chặn hoặc tự bắt. Nhiều trường hợp bị rắn cắn xảy ra khi con người cố tiếp cận, di chuyển hoặc giết rắn.

Thấy rắn con có đồng nghĩa gần đó có cả ổ rắn?

Không thể kết luận như vậy. Đây có lẽ là điều khiến nhiều gia đình lo nhất. Khi thấy một con rắn rất nhỏ, suy nghĩ tự nhiên là “rắn con ở đây thì chắc rắn mẹ hoặc cả ổ cũng ở gần”. Nhưng chỉ riêng kích thước của con rắn và việc nó xuất hiện trong vườn không đủ để chứng minh có một ổ rắn ngay quanh đó. Rắn có tập tính sinh sản khác nhau tùy loài; có loài đẻ trứng, có loài sinh con. Sau khi nở hoặc được sinh ra, rắn non của nhiều loài đã có khả năng hoạt động độc lập. Vì thế, không nên tự suy diễn từ một cá thể nhỏ thành việc chắc chắn có cả đàn đang trú trong vườn. Tuy nhiên, sự xuất hiện của rắn vẫn là lý do hợp lý để gia đình quan sát lại môi trường xung quanh một cách an toàn, bởi rắn có thể tìm đến nơi có thức ăn và chỗ trú phù hợp.

Sau đó, hãy kiểm tra lại khu vườn nhưng đừng dùng tay thăm dò

Khi con rắn đã rời khỏi khu vực hoặc tình huống đã được người có chuyên môn xử lý, gia đình có thể kiểm tra lại sân vườn để xem có những vị trí đang tạo nơi ẩn náu thuận lợi hay không. Trước hết là cỏ mọc quá cao, bụi cây rậm sát nhà, đống lá khô, gỗ, gạch đá hoặc đồ dùng chất lâu ngày. Đây đều là những nơi tạo ra nhiều khe khuất và chỗ trú ẩn. Nếu có củi, vật liệu xây dựng hoặc đồ cũ cần giữ lại, nên sắp xếp gọn gàng thay vì để thành những đống lộn xộn sát nhà.

Tiếp theo, hãy chú ý đến chuột và những nguồn thức ăn khác. Rắn là động vật săn mồi; tùy loài, thức ăn có thể gồm côn trùng, thằn lằn, ếch, chim, trứng hoặc động vật nhỏ như chuột. Vì vậy, nếu khu vực quanh nhà đang có nhiều chuột hoặc những điều kiện thu hút con mồi của rắn, chỉ tìm cách xua một con rắn đi chưa chắc giải quyết được nguyên nhân khiến chúng xuất hiện. Gia đình cũng có thể kiểm tra các khe hở quanh nền nhà, khu vực đường ống, cửa hoặc những vị trí tiếp giáp giữa sân và nhà. Mục đích không phải biến khu vườn thành nơi “không thể có rắn”, mà là hạn chế những chỗ trú ẩn và đường xâm nhập không cần thiết.

Đừng vội rắc những thứ được truyền miệng là có thể "đuổi rắn"

Một số gia đình có thể nghĩ ngay tới việc rắc lưu huỳnh, băng phiến hoặc sử dụng những nguyên liệu có mùi mạnh quanh sân. Tuy nhiên, không nên mặc định các mẹo truyền miệng này sẽ tạo ra một “hàng rào” khiến rắn không dám tới gần. Các tài liệu chuyên môn về kiểm soát rắn quanh nhà lưu ý rằng nhiều chất thường được quảng bá hoặc truyền miệng để xua rắn không cho hiệu quả đáng tin cậy. Thay vì rải hóa chất khắp vườn, biện pháp thiết thực hơn vẫn là giảm nơi trú ẩn, kiểm soát nguồn thức ăn và xử lý những khe hở có thể tạo đường vào nhà.

Khi nào nên gọi người có chuyên môn?

Nếu rắn không tự rời đi, xuất hiện ở vị trí sát khu vực sinh hoạt, bạn không xác định được loài hoặc liên tục phát hiện rắn quanh nhà, không nên cố tự tay bắt chỉ vì con vật còn nhỏ. Gia đình có thể liên hệ lực lượng hoặc đơn vị xử lý động vật hoang dã có chuyên môn tại địa phương để được hỗ trợ phù hợp. Đặc biệt, nếu nhìn thấy nhiều con rắn nhỏ tập trung trong cùng một khu vực, phát hiện thêm trứng hoặc một vị trí có rắn liên tục ra vào, càng không nên tự lật, đào hay chọc vào đó để kiểm tra.

Rắn nhỏ vẫn là rắn, vì vậy nguyên tắc quan trọng nhất không nằm ở việc đoán xem nó "có độc hay không" bằng mắt thường. Giữ khoảng cách, không chạm hoặc tự bắt, không vội lục tung khu vườn và chỉ kiểm tra môi trường sau khi khu vực đã an toàn sẽ hợp lý hơn. Còn việc một con rắn con xuất hiện trong vườn, tự nó chưa phải bằng chứng cho thấy gia đình đang có cả một ổ rắn ngay cạnh nhà.

*Thông tin trong bài mang tính chất tham khảo