Nỗi oan xé lòng của người tù chờ thi hành án tử hình lâu nhất thế giới

Gần 60 năm trước, toà án Nhật Bản tuyên bản án tử hình trong niềm tin rằng công lý đã được thực thi. Tuy nhiên, nhờ những tiến bộ trong khoa học và sự kiên trì không mệt mỏi của những người tin vào công lý, sai lầm nghiêm trọng của hệ thống tư pháp Nhật Bản đã được bóc trần.

Hơn nửa thế kỷ sống trong phòng giam tử hình vì một tội ác mà không phải do bản thân gây ra, Iwao Hakamada cuối cùng đã được tuyên trắng án, khép lại một trong những vụ án oan kéo dài và ám ảnh nhất trong lịch sử Nhật Bản.

Bị bắt giữ mà không có bằng chứng

Ngày 30/6/1966, vụ hỏa hoạn bùng phát tại ngôi nhà của Fumio Hashiguchi - chủ xưởng sản xuất tương miso ở thành phố Shizuoka, Nhật Bản. Sau khi dập tắt đám cháy, cảnh sát phát hiện thi thể của ông Fumio cùng vợ và hai con.

Đáng chú ý, cảnh sát nhận định các nạn nhân đều bị đâm cho đến chết. Ngoài ra, khoảng 200.000 yên tiền mặt trong nhà cũng biến mất. Dấu vết tại hiện trường cho thấy hung thủ đã cướp sạch tiền rồi phóng hỏa căn nhà nhằm che giấu tội ác.

Mức độ man rợ của vụ án khiến cả Shimizu và toàn Nhật Bản bàng hoàng. Ngay lập tức, cảnh sát triển khai điều tra ráo riết để truy tìm hung thủ. Không lâu sau, cái tên Iwao Hakamada trở thành nghi phạm số một trong vụ án.

Iwao Hakamada khi đó khoảng 30 tuổi, là cựu võ sĩ quyền anh hạng lông (featherweight). Ngay sau khi giải nghệ, ông xin vào làm việc tại nhà máy sản xuất tương miso của nạn nhân ở Shizuoka. Iwao cư trú trong khu ký túc xá của công nhân ngay trên tầng hai của nhà máy. Cảnh sát cho rằng chính vị trí này cho phép ông dễ dàng tiếp cận ngôi nhà của ông chủ, nơi xảy ra vụ án.

Kết quả giám định pháp y cho thấy thi thể các nạn nhân đầy vết đâm, quần áo thấm đầy xăng - chất đã được dùng để phóng hỏa. Khi quan sát Iwao, cảnh sát phát hiện ngón tay giữa bên trái của ông bị thương. Trong phòng ký túc xá của Iwao, họ cũng tìm thấy bộ đồ ngủ dính máu, nghi ngờ là quần áo hung thủ mặc khi ra tay.

Ngày 18/8/1966, Iwao bị bắt giữ. Ông trải qua 20 ngày thẩm vấn liên tục mà không có luật sư bào chữa. Sau ba tuần bị tra tấn tinh thần và hành hạ về mặt thể xác, Iwao cuối cùng ký vào lời thú tội. Sau này, ông khẳng định lời thú tội đó là do bị cưỡng ép, không phản ánh đúng sự thật.

Vụ án kết thúc bằng bản án tử hình vào năm 1980, bất chấp việc Iwao liên tục khẳng định mình vô tội. Thẩm phán phụ trách phiên tòa, ông Kumamoto Norimichi, sau này thừa nhận rằng ông đã áy náy suốt đời vì phải kết án với bằng chứng quá ít ỏi.

Hơn nửa thế kỷ chờ đợi tử hình

Sau khi bị kết án, Iwao không bị hành quyết ngay, nhưng phải trải qua 48 năm trong phòng giam tử hình. Đây là thời gian giam giữ dài nhất được ghi nhận trong lịch sử thế giới đối với tử tù.

Ông sống trong sự sợ hãi khôn nguôi về nỗi lo bị hành quyết, bởi ở Nhật Bản, các tử tù chỉ được thông báo vài giờ trước khi thi hành án mà không được gặp gia đình hay luật sư.

Trong suốt những năm tháng đó, Iwao liên tục viết thư gửi cho gia đình. "Con không phải là thủ phạm. Ngày nào con cũng gào thét" , ông khẳng định trong những bức thư.

Chị gái ông, bà Hideko Hakamada, kể rằng bà đã đến thăm em trai mỗi tháng một lần, bất chấp việc xã hội gọi bà là “người nhà của một tên tội phạm”. Bà Hideko dành hơn 50 năm đấu tranh không ngừng nghỉ để minh oan cho em trai.

Trong thời gian dài bị giam giữ, sức khỏe thể chất và tinh thần của Iwao suy giảm nghiêm trọng. Ông gần như không thể nói chuyện bình thường và luôn sống trong áp lực tâm lý cực lớn, chứng kiến bóng đen án tử hình treo trên đầu mình mỗi ngày.

Hành trình minh oan và trả tự do

Iwao Hakamada được Tổ chức Ân xá Quốc tế ghi nhận là tù nhân bị kết án tử hình lâu nhất thế giới. Kỷ lục đáng buồn này chỉ chính thức khép lại vào năm 2014, tức 48 năm sau khi vụ án xảy ra. Khi đó, xét nghiệm ADN cho thấy những bằng chứng chống lại Iwao trong vụ án có thể đã bị làm giả. Tòa án quận Shizuoka ngay sau đó đã đình chỉ án tử hình và trả tự do cho Iwao, trong thời gian chờ đợi phiên tòa tiếp theo.

Các luật sư bào chữa của Iwao khẳng định rằng bộ đồ ngủ dính máu được tìm thấy trong phòng ông là bằng chứng giả mạo. Đáng chú ý, các luật sư này còn cáo buộc cơ quan điều tra đã “đổ máu lên bộ quần áo và giấu trong bể miso”, tạo bằng chứng giả nhằm kết tội Iwao.

Các phân tích pháp y cũng xác nhận máu không thể giữ màu đỏ trong bể miso sau một thời gian dài. Xét nghiệm ADN cho thấy vệt đỏ trên bộ quần áo không phải máu của Iwao. Bên cạnh đó, có nhiều bằng chứng khác bị phát hiện làm giả, bao gồm cả hồ sơ điều tra và lời thú tội.

Trong số 45 tài liệu về lời thú tội có chữ ký của Iwao mà phía công tố đưa ra, các thẩm phán chỉ công nhận duy nhất một tài liệu mà Iwao tự nguyện ký. 44 tài liệu còn lại đều bị tòa án bác bỏ, được cho là giả.

Ngày 26/9/2024, Tòa án quận Shizuoka chính thức tuyên bố ông Iwao vô tội. Thẩm phán Koshi Kunii nhấn mạnh: “Cơ quan điều tra đã làm giả bằng chứng và hồ sơ, việc thẩm vấn cưỡng ép cũng dẫn đến lời thú tội sai lệch thực tế. Do đó không thể thi hành bản án cũ”.

Do sức khỏe thể chất lẫn tinh thần suy kiệt sau nhiều năm bị giam giữ, ông Iwao không xuất hiện tại phiên tòa tuyên án hôm thứ Năm. Chị gái Hideko, khi đó đã 91 tuổi, thay mặt ông tham dự phiên xử lại. Bà bật khóc sau khi nghe phán quyết tại tòa.

“Suốt 58 năm, chúng tôi đấu tranh không ngừng. Cuối cùng, công lý đã được thực hiện” , bà tâm sự.

Tính đến thời điểm được tuyên trắng án, Iwao trở thành người thứ năm trong lịch sử Nhật Bản được tuyên bố vô tội dù trước đó bị kết án tử hình, đồng thời là tử tù chờ thi hành án lâu nhất thế giới.

(Nguồn: The Guardian, NHK, Al Jazeera)