Nới biên độ chứng khoán: Nhà đầu tư đối mặt rủi ro gì?

Nới biên độ dao động giá , giao dịch xuyên trưa hay rút ngắn thời gian thanh toán có thể giúp thị trường chứng khoán vận hành linh hoạt hơn, nhưng cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về quản trị rủi ro. Với nhà đầu tư cá nhân, đặc biệt là người sử dụng margin, biến động giá mạnh có thể khiến khoản lỗ gia tăng nhanh chóng.

Theo ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc Khối Ngân hàng đầu tư, Công ty Chứng khoán An Bình (ABS), giao dịch xuyên trưa có thể giúp thị trường phản ứng nhanh hơn trước thông tin mới. Tuy nhiên, kéo dài thời gian giao dịch không đồng nghĩa thanh khoản chắc chắn tăng nếu dòng tiền không cải thiện tương ứng.

Trong khi đó, ông Đặng Trần Phục, Chủ tịch HĐQT AZFin Việt Nam, cho rằng đổi mới cơ chế giao dịch đòi hỏi hệ thống công nghệ vận hành ổn định và năng lực quản trị rủi ro được nâng cao.

Đáng chú ý, việc nới biên độ dao động giá có thể khiến mức tăng, giảm của cổ phiếu trong mỗi phiên lớn hơn. Nhà đầu tư nhận định sai xu hướng có thể chịu khoản lỗ lớn trong thời gian ngắn. Rủi ro càng đáng lưu ý với người sử dụng margin, bởi giá cổ phiếu giảm mạnh có thể làm suy giảm tỷ lệ ký quỹ, buộc nhà đầu tư bổ sung tài sản bảo đảm hoặc đối mặt nguy cơ bị bán giải chấp.

Nhà đầu tư cũng cần phân biệt ký quỹ bù trừ với giao dịch ký quỹ. Ký quỹ bù trừ là cơ chế quản lý nghĩa vụ của các thành viên trong quá trình thanh toán giao dịch, còn margin là việc nhà đầu tư vay vốn từ công ty chứng khoán để mua chứng khoán. Quy định về ký quỹ bù trừ không đồng nghĩa nhà đầu tư cá nhân bị cấm sử dụng margin.

Tương tự, bù trừ chung có thể giúp giảm tổng nghĩa vụ thanh toán ở cấp độ hệ thống, nhưng không có nghĩa nhà đầu tư được giảm số tiền cần chuẩn bị cho mọi lệnh mua. Nghĩa vụ về tiền, tài sản bảo đảm và thời hạn thanh toán vẫn phải đáp ứng theo quy định.

Thị trường còn dư địa tăng trưởng

Dù đối mặt nhiều biến số, thị trường chứng khoán quý IV/2026 vẫn có những động lực hỗ trợ. Theo ông Đinh Quang Hinh, Trưởng Bộ phận Kinh tế vĩ mô và Chiến lược thị trường, Khối Phân tích Công ty Chứng khoán VNDirect, phần lớn cú sốc trong nửa đầu năm đã được phản ánh vào thị trường, trong khi mặt bằng định giá trở nên hợp lý hơn sau giai đoạn điều chỉnh.

Động lực tăng trưởng có thể đến từ tiến trình nâng hạng thị trường , giải ngân đầu tư công, các biện pháp tháo gỡ điểm nghẽn thanh khoản ngân hàng và chính sách hỗ trợ tiêu dùng.

Tuy nhiên, rủi ro địa chính trị, chính sách thuế quan, lãi suất toàn cầu và áp lực tỷ giá vẫn có thể tạo ra những nhịp biến động ngắn hạn. Giá năng lượng, vận tải và bảo hiểm có nguy cơ duy trì ở mức cao; các cuộc điều tra theo Điều khoản 301 của Mỹ cùng chính sách tiền tệ thắt chặt tại một số nền kinh tế cũng có thể gây sức ép lên thương mại và dòng vốn.

Tác động giữa các ngành sẽ khác nhau tùy khả năng kiểm soát chi phí và mức độ phụ thuộc vào thị trường xuất khẩu. Hàng không, vận tải, dệt may và thủy sản có thể chịu sức ép lớn hơn. Ngược lại, dầu khí, tiện ích, bảo hiểm và doanh nghiệp có khả năng chuyển một phần chi phí tăng thêm vào giá bán có lợi thế tương đối.

Về chiến lược đầu tư, ông Hinh khuyến nghị nhà đầu tư duy trì tỷ trọng cổ phiếu khoảng 50% danh mục, tập trung vào doanh nghiệp có nền tảng tài chính vững chắc, triển vọng lợi nhuận rõ ràng và định giá hấp dẫn. Tỷ trọng này có thể nâng dần khi xuất hiện tín hiệu tích cực, đặc biệt khi chi phí vốn hạ nhiệt.

Ở nhóm ngân hàng, nhà đầu tư nên ưu tiên những đơn vị có bộ đệm vốn tốt, chất lượng tài sản ổn định và khả năng kiểm soát biên lãi ròng (NIM). Với đầu tư công và vật liệu xây dựng, trọng tâm là doanh nghiệp đầu ngành, có vị thế tại các dự án lớn và kiểm soát tốt chi phí đầu vào.

Nhóm dầu khí được quan tâm nhờ triển vọng giá năng lượng, biên lọc dầu và khối lượng công việc đã ký. Với bán lẻ, cần chú ý khả năng mở rộng thị phần, kiểm soát tồn kho; còn nhóm chứng khoán có thể hưởng lợi từ tiến trình nâng hạng thị trường.

Đối với 50% danh mục còn lại, ông Hinh khuyến nghị ưu tiên các công cụ thị trường tiền tệ và tài sản sinh lãi, đồng thời duy trì nguồn vốn sẵn sàng giải ngân khi cơ hội xuất hiện.

Trong bối cảnh cơ chế giao dịch có thể tiếp tục thay đổi, nhà đầu tư cần kiểm soát tỷ trọng cổ phiếu, hạn chế sử dụng đòn bẩy quá mức và duy trì nguồn tiền dự phòng. Quyết định đầu tư nên dựa trên chất lượng doanh nghiệp, triển vọng lợi nhuận và mức định giá, thay vì chạy theo kỳ vọng ngắn hạn.

Ngày 30/9/2026, Bộ trưởng Bộ Tài chính ban hành Thông tư 145/2026/TT-BTC, thay thế Thông tư 119/2020/TT-BTC, quy định về đăng ký, lưu ký, bù trừ và thanh toán giao dịch chứng khoán. Thông tư có hiệu lực từ ngày 16/11/2026.

Thông tư quy định các hoạt động đăng ký, lưu ký, bù trừ và thanh toán giao dịch chứng khoán; quản lý quỹ hỗ trợ thanh toán, quỹ bù trừ và quỹ phòng ngừa rủi ro nghiệp vụ. Văn bản không điều chỉnh hoạt động bù trừ, thanh toán chứng khoán phái sinh, trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ và một số loại công cụ nợ của Nhà nước theo phạm vi quy định.

Theo Điều 4, hoạt động đăng ký chứng khoán tại Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam bao gồm đăng ký, điều chỉnh thông tin, hủy đăng ký, chuyển quyền sở hữu, cấp mã chứng khoán và thực hiện quyền cho người sở hữu chứng khoán.

Tổ chức phát hành và công ty đại chúng có trách nhiệm cung cấp thông tin đầy đủ, chính xác, kịp thời về tổ chức phát hành, chứng khoán và người sở hữu chứng khoán; đồng thời cập nhật khi có thay đổi. Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam ghi nhận, quản lý tập trung các thông tin này trên cơ sở đề nghị của tổ chức phát hành, công ty đại chúng.

Đối tượng áp dụng gồm Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam, công ty con, các sở giao dịch chứng khoán, ngân hàng thanh toán, công ty chứng khoán, ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, thành viên lưu ký, thành viên bù trừ, tổ chức phát hành, công ty đại chúng và các tổ chức, cá nhân liên quan.