Người dân vùng “rốn lũ” tất tả kê gác tài sản trước mùa mưa bão
Trước mùa mưa bão được dự báo diễn biến khó lường, người dân vùng “rốn lũ” ở Nghệ An chủ động kê cao tài sản, tích trữ lương thực, thức ăn cho vật nuôi và chuẩn bị phương án sơ tán để ứng phó khi nước lũ dâng.
Video: Người dân vùng rốn lũ tất tả kê gác tài sản trước mùa mưa bão.
Xã Lam Thành được xem là một trong những vùng “rốn lũ” của Nghệ An. Toàn xã hiện có hơn 1.500 hộ dân sinh sống ngoài đê sông Lam. Để chủ động ứng phó thiên tai, địa phương đã xây dựng phương án sơ tán theo từng cấp độ rủi ro, với nguyên tắc di dời người dân sớm khi có nguy cơ mất an toàn.
Mỗi dịp gần mùa mưa bão, gia đình bà Nguyễn Thị Hưng (75 tuổi, xóm Hưng Lợi 2, xã Lam Thành) lại tất bật kê cao tài sản, lương thực. Chiếc thùng tôn cao khoảng 2m được bà tận dụng để bảo quản lúa. Cùng con gái, bà cẩn thận khiêng từng bao lúa cho vào thùng, tránh ẩm mốc khi nước lũ tràn vào nhà. Phía trên nắp thùng, một số vật dụng khác cũng được đặt lên để tránh nước.
“Nhà tôi nằm hoàn toàn ngoài đê Tả Lam, cách sông Lam chỉ vài trăm mét nên năm nào cũng bị ngập. Nhẹ thì nước vào đến sân ngang đầu gối, nặng thì ngập đến nửa nhà. Năm nay nghe dự báo mưa lũ có thể phức tạp nên gia đình tôi và các hộ dân đều chủ động chuẩn bị từ sớm”, bà Hưng chia sẻ.
Cách đó không xa, bà Nguyễn Thị Cúc (66 tuổi) cũng chủ động kê cao tài sản, đặc biệt là lương thực, giấy tờ, thiết bị điện và vật nuôi. Nhắc đến chuyện phòng lũ, bà nhớ lại trận lũ năm 1989, khi nước bất ngờ dâng cao trong đêm, vợ chồng bà phải bồng 3 con nhỏ đi sơ tán. “Từ đó đến nay, cứ gần mùa mưa bão là gia đình lại chủ động chuẩn bị. Lúa, gạo, giấy tờ và những đồ dùng quan trọng đều phải đưa lên cao, vật nuôi cũng tìm chỗ an toàn. Tuy nhiên, có những năm nước lũ lên quá nhanh, dù đã chủ động ứng phó nhưng người dân vẫn không kịp trở tay", bà Cúc nói.
Mỗi gia đình ở xã Lam Thành đều có một chiếc nốc trong nhà để chủ động di chuyển, sơ tán khi nước lũ dâng cao. “Nước lên nhanh lắm, có chiếc nốc trong nhà bà con yên tâm hơn, khi cần là có thể đưa người và tài sản đi ngay”, chị Trần Thị Hải (50 tuổi, trú xã Lam Thành) chia sẻ.
Tại tổ dân cư Hòa Lam, khối Hưng Hòa 1, phường Trường Vinh, tình cảnh còn khó khăn hơn khi khu dân cư nằm hoàn toàn ngoài đê, tiếp giáp sông Lam và thường xuyên chịu cảnh ngập lụt. Dự án di dời, tái định cư khẩn cấp cho người dân vùng ngập lụt ngoài đê đã được triển khai từ lâu. Tuy nhiên, do còn nhiều vướng mắc, đến nay người dân vẫn chưa thể chuyển đến nơi ở mới.
Căn nhà cấp 4 của bà Chu Thị Nguyệt (62 tuổi, khối Hưng Hòa 1) nằm sát mép sông Lam, là nơi ba thế hệ cùng sinh sống, đã xuống cấp nghiêm trọng. Nhiều năm qua, cứ đến mùa mưa bão, người dân trong khu dân cư lại phải chủ động tìm nơi trú tạm an toàn. Có những đợt nước dâng quá nhanh, cả xóm phải sơ tán ngay trong đêm. “Tháng 5/2026, phường tổ chức bốc thăm đất tái định cư. Gia đình tôi đã bốc thăm nhận đất nhưng đến nay khu tái định cư vẫn chưa có đường điện, nước nên chưa thể xây nhà. Chúng tôi chỉ mong sớm hoàn thiện hạ tầng để được chuyển đến nơi ở mới, chứ mỗi mùa mưa lũ lại thấp thỏm lo nước dâng”, bà Nguyệt cho hay.
Bà Đậu Thị Hải (48 tuổi, tổ dân cư Hòa Lam) cho biết gia đình thuộc diện phải di dời khẩn cấp nhưng nhiều năm qua vẫn chưa thể chuyển đi. Trong các đợt bão số 5 và số 10 năm 2025, nước lũ từng ngập khoảng nửa nhà. Vì vậy, ngay đầu mùa lũ năm nay, gia đình bà đã chủ động kê cao tài sản. “Đồ đạc đều được đưa lên cao cả rồi. Nếu nước tiếp tục dâng thì chỉ còn cách chạy lên bờ. Giờ chỉ mong khu tái định cư sớm hoàn thiện để chúng tôi chuyển qua”, bà Hải nói.
Những căn nhà cũ kỹ ngày càng khó chống chọi với mưa bão. Các đợt bão, lũ lớn từng xảy ra càng khiến nỗi lo của người dân thêm thường trực. Trong ảnh, những tấm gỗ được ghép trên trần nhà, trở thành nơi tránh trú khi nước sông Lam dâng cao.
Theo đại diện Chi cục Thủy lợi Nghệ An, trong mùa mưa lũ, nhiệm vụ ưu tiên hàng đầu của tỉnh là bảo đảm an toàn tính mạng, tài sản của nhân dân, đồng thời bảo vệ các công trình trọng điểm. Phương châm “4 tại chỗ” tiếp tục được triển khai đồng bộ, với lực lượng, phương tiện và vật tư được chuẩn bị nhằm sẵn sàng ứng phó khi thiên tai xảy ra. Đáng chú ý, Nghệ An đã xây dựng 8 kịch bản sơ tán khẩn cấp, qua đó giúp các địa phương xác định khu vực có nguy cơ, chủ động tính toán số người cần di dời, địa điểm sơ tán cũng như lực lượng, phương tiện phục vụ.