Một nhóm sinh viên đến từ lớp học đỉnh nhất ĐH top 1 Trung Quốc có nguy cơ bị đuổi ngay trước khi chính thức nhập học

Mới đây, một nhóm học sinh thuộc lớp đào tạo tài năng toán học tinh hoa của Đại học Thanh Hoa - ngôi trường top 1 tại Trung Quốc bên cạnh Đại học Bắc Kinh, được cho là phải đứng trước nguy cơ bị loại ngay trước khi chính thức nhập học, sau khi không vượt qua kỳ đánh giá cuối khóa dự bị. Vụ việc đang gây tranh luận về cách tuyển chọn nhân tài, tiêu chí đào thải và tác động của các lò luyện thi chuyên biệt.

Hàng loạt học sinh đối mặt nguy cơ bị loại

Nhóm học sinh này thuộc khóa dự bị 2026 của Học viện Cầu Chân, Đại học Thanh Hoa thuộc Chương trình đào tạo nhân tài dẫn đầu khoa học toán học do nhà toán học nổi tiếng Khâu Thành Đồng khởi xướng, thường được gọi là “lớp Khâu”.

Chương trình tuyển chọn học sinh từ lớp 9 đến lớp 12 trên toàn cầu, mỗi năm không quá 100 người. Sau khi hoàn thành khóa dự bị và vượt qua đánh giá, học sinh có thể được tuyển thẳng vào Thanh Hoa, theo chương trình đào tạo liên thông cử nhân - tiến sĩ kéo dài 8 năm.

Theo nhiều học sinh, khóa 2026 hoàn tất tuyển chọn vào cuối năm 2025 và bắt đầu học dự bị từ tháng 2/2026. Đến giữa tháng 6, các em tham gia kỳ thi cuối kỳ ở 3 môn cốt lõi gồm giải tích, đại số và vật lý. Một số học sinh không đạt yêu cầu tiếp tục tham gia vòng đánh giá thứ hai vào ngày 27/6.

So với những năm trước, khóa 2026 bổ sung thêm phần thuyết trình báo cáo và giải trực tiếp bài tập nhằm kiểm tra khả năng tự học, đồng thời hạn chế việc học sinh nhờ AI làm bài. Sau đợt đánh giá, số học sinh đối mặt nguy cơ bị loại được cho là gần 20% tổng số học sinh dự bị, trong đó có cả những người từng giành huy chương vàng, bạc tại Olympic Toán học dành cho học sinh trung học Trung Quốc.

Theo quy định tuyển sinh, học sinh dự bị chưa phải sinh viên chính thức và phải vượt qua quá trình đánh giá trước khi được hoàn tất thủ tục nhập học. Tuy nhiên, tranh cãi tập trung vào việc tiêu chí loại cụ thể chưa được công khai rõ ràng. Một số học sinh cho biết các quy định quản lý và tiêu chuẩn đào thải nhiều khi chỉ được thông báo qua cuộc họp đầu khóa hoặc tin nhắn nhóm, khiến học sinh biết mình có thể bị loại nhưng không rõ chính xác điều kiện nào sẽ dẫn đến kết quả này.

Nhà toán học Khâu Thành Đồng cũng lên tiếng về vụ việc, cho biết phần lớn học sinh đạt khoảng 80 điểm nhưng có một số em chỉ đạt 28 hoặc 30 điểm. Ông cho rằng chương trình cần cải cách tuyển sinh để tìm những học sinh thực sự yêu thích toán học thay vì chỉ coi đây là con đường vào trường danh tiếng.

“Lò luyện thi” khiến tuyển chọn nhân tài thành cuộc đua mới

Một vấn đề khác được đặt ra là sự phát triển của các chương trình luyện thi chuyên biệt cho “lớp Khâu”. Theo học sinh và giáo viên được phỏng vấn, từ khoảng năm 2023, ngày càng nhiều học sinh chuyển từ luyện thi Olympic Toán sang chuẩn bị riêng cho chương trình này. Các trung tâm đào tạo cũng nhanh chóng xuất hiện với nhiều hình thức từ khóa học trực tuyến, lớp tập trung trong kỳ nghỉ đến lớp học hằng ngày.

Một khóa học ghi hình dành riêng cho chương trình có giá khoảng 1.200 NDT (khoảng 4,4 triệu đồng), trong khi một số lớp phỏng vấn trực tuyến 1-1 có mức phí lên tới 1.200 NDT mỗi giờ. Các chương trình đào tạo thậm chí đi sâu vào những nội dung toán học nâng cao, nhằm giúp học sinh làm quen với phong cách ra đề của chương trình.

Điều này làm dấy lên tranh luận về hiện tượng khi học sinh có thể đạt kết quả tốt nhờ luyện đúng dạng đề nhưng chưa chắc sở hữu năng lực nghiên cứu toán học thực sự. Một số học sinh nhận định giữa các trung tâm luyện thi và bên tuyển chọn đang hình thành một “cuộc chạy đua”: trung tâm càng hiểu cách ra đề, trường càng phải thay đổi cách kiểm tra để tránh việc học sinh chỉ học theo mẹo.

Phía Đại học Thanh Hoa cũng từng tuyên bố không ủy quyền cho bất kỳ tổ chức hay cá nhân nào đào tạo cho kỳ tuyển chọn của chương trình, đồng thời cấm giảng viên, sinh viên tham gia giảng dạy các lớp luyện thi liên quan. Dù vậy, một số học sinh cho biết vẫn có học sinh sau khi được tuyển chọn quay lại các trung tâm làm trợ giảng, trong khi một số giáo viên cũng từng tham gia giảng dạy bên ngoài.

Việc có thể bị loại ở thời điểm này khiến một số học sinh rơi vào tình thế khó khăn vì đã dành phần lớn thời gian để chuẩn bị cho chương trình và ít học chương trình phổ thông thông thường. Tuy nhiên, một số học sinh được cho là đã được tạo cơ hội tham gia lại kỳ tuyển chọn của năm sau.

Vụ việc cũng đặt ra câu hỏi lớn hơn về cách đào tạo nhân tài toán học. Nhiều người cho rằng năng lực nghiên cứu và tiềm năng toán học khó có thể được đánh giá chính xác chỉ qua một vài kỳ thi, vì vậy cần có cơ chế theo dõi dài hạn, tiêu chí ổn định và quy trình xem xét lại rõ ràng.

Giáo sư Khâu Thành Đồng cho rằng đào tạo nhân tài toán học là một con đường khó khăn. Nếu những học sinh chưa đáp ứng yêu cầu vẫn được tiếp tục vào trường, điều đó không chỉ gây khó khăn cho chính các em mà còn thiếu công bằng với những học sinh khác.

Đằng sau tranh cãi này là vấn đề rộng hơn của giáo dục Trung Quốc khi việc các chương trình “tuyển chọn nhân tài” ngày càng bị phụ huynh và học sinh coi như một lối tắt vào đại học danh tiếng. Nhiều chuyên gia cảnh báo nếu quá chú trọng giải thưởng, điểm số và tuyển thẳng, hoạt động đào tạo nhân tài có thể biến thành cuộc đua luyện đề, đi ngược mục tiêu ban đầu là nuôi dưỡng sự tò mò, niềm yêu thích và năng lực nghiên cứu.

Theo Ifeng News