Messi mắc một căn bệnh hiếm

Vào một ngày năm 1999, trong một phòng khám nhỏ tại Rosario, Argentina, một cậu bé 11 tuổi đang lo lắng chờ đợi kết quả chẩn đoán sau hơn một năm thực hiện hàng loạt xét nghiệm. Cậu bé đó chỉ cao vỏn vẹn 1m32 và đã hoàn toàn ngừng phát triển chiều cao kể từ năm 9 tuổi. Bác sĩ Diego Schwarsztein nhìn vào bệnh án và đưa ra một chẩn đoán định mệnh rằng cậu bị hội chứng thiếu hụt hormone tăng trưởng (GHD). Ông dự đoán nếu không có sự can thiệp y tế ngay lập tức, cậu bé này sẽ chỉ đạt chiều cao tối đa là 1m40 khi trưởng thành.

Cậu bé 11 tuổi năm ấy chính là Lionel Messi. Ba năm sau đó, nhờ vào một bản hợp đồng vội vã trên một tờ khăn giấy với một trong những câu lạc bộ giàu nhất thế giới, Messi đã được cứu sống cả về thể chất lẫn sự nghiệp vĩ đại của mình.

Bản án y học và những mũi kim lúc nửa đêm

Chứng thiếu hụt hormone tăng trưởng mà Messi mắc phải là một căn bệnh hiếm gặp, chỉ xuất hiện với tỷ lệ từ 1/3.000 đến 1/10.000 trẻ em. Căn bệnh này xảy ra do tuyến yên bị khiếm khuyết hoặc có kích thước nhỏ hơn bình thường, dẫn đến việc giải phóng hormone tăng trưởng ít hơn rất nhiều so với người bình thường.

Về mặt khoa học, hormone tăng trưởng đóng vai trò kích thích các mô, đặc biệt là gan và thận, sản sinh ra một loại protein gọi là IGF-1 để trực tiếp thúc đẩy sự phát triển của xương, cơ bắp và các cơ quan nội tạng. Không chỉ dừng lại ở việc kìm hãm chiều cao ở mức 1m40, việc thiếu hụt này còn kéo theo hàng loạt hệ lụy nghiêm trọng như nguy cơ béo phì, tích tụ mỡ thừa, tổn hại răng và da, thị lực kém, cùng hệ miễn dịch suy giảm trầm trọng.

Cách duy nhất để chữa trị là tiêm somatotropin, tức hormone tăng trưởng nhân tạo, đều đặn vào cơ thể mỗi ngày suốt nhiều năm. Đối với Messi, điều này đồng nghĩa với một chu kỳ đau đớn khi cứ mỗi đêm trước khi đi ngủ, cậu bé 11 tuổi phải tự găm mũi kim tiêm vào đùi hoặc bắp chân của mình, luân phiên 7 ngày ở chân trái rồi lại 7 ngày ở chân phải. Những mũi tiêm này không chỉ cứu anh khỏi chiều cao của một người lùn mà còn giải thoát anh khỏi những biến chứng bệnh tật nguy hiểm.

"Cỗ máy 87" và cuộc khủng hoảng tài chính của gia đình thợ thép

Bất chấp vóc dáng nhỏ bé đến mức thường xuyên bị cấm chơi bóng với bạn bè ở trường vì sợ chấn thương, Messi trên sân cỏ là một con quái vật thực sự. Anh bắt đầu đá bóng từ năm 4 tuổi tại câu lạc bộ địa phương Grandoli, trước khi gia nhập học viện trẻ của Newell's Old Boys năm 6 tuổi. Tại đây, cậu bé tí hon đã ghi hơn 500 bàn thắng. Đội bóng lứa tuổi 1987 của anh hủy diệt mọi giải đấu đến mức được mệnh danh là "Cỗ máy 87" khi chỉ để thua duy nhất một trận đấu trong suốt 4 năm ròng rã. Điều đáng kinh ngạc là những kỳ tích này được Messi thực hiện khi anh vừa đá bóng, vừa tự tay tiêm hormone vào chân mỗi tối.

Tuy nhiên, cơn ác mộng thực sự ập đến khi chi phí điều trị bắt đầu đè nặng lên vai gia đình. Giá của loại thuốc này vào cuối thập niên 1990 lên tới 1.500 USD/tháng, một con số không tưởng đối với một gia đình có bố là công nhân ngành thép và mẹ là người giúp việc bán thời gian.

Ban đầu, câu lạc bộ Newell's Old Boys đồng ý chi trả nhưng họ sớm rút lui vì không muốn đầu tư dài hạn vào một đứa trẻ quá ốm yếu. Ngay cả ông lớn River Plate của Argentina cũng lắc đầu từ chối vì rủi ro tài chính quá lớn. Gia đình Messi phải chật vật xoay xở bằng thẻ bảo hiểm y tế ít ỏi của người cha, nhưng nguồn tiền này cũng nhanh chóng cạn kiệt. Đứng trước ranh giới của sự tuyệt vọng, họ quyết định đánh cược bằng cách gom hết tiền bay sang Catalonia, nơi họ có người thân, để tìm kiếm một cơ hội thử việc tại học viện La Masia của Barcelona.

Tờ khăn giấy định mệnh và sự cô độc tại Barcelona

Tại buổi thử việc mang tính chất quyết định cả mạng sống lẫn sự nghiệp, cậu bé 13 tuổi Lionel Messi đã ghi tới 5 bàn thắng. Chỉ trong vòng đúng 2 phút theo dõi, Giám đốc thể thao Charly Rexach của Barca đã hoàn toàn bị thuyết phục rằng họ phải ký hợp đồng với thiên tài này bằng mọi giá. Bản cam kết lịch sử chi trả 100% chi phí y tế cho Messi đã được ký vội vã ngay trên một tờ khăn giấy tại một nhà hàng ăn tối.

Chính những biến cố y tế khắc nghiệt này đã nhào nặn nên những phẩm chất độc nhất của Messi cả trên sân cỏ lẫn cuộc sống. Về mặt chuyên môn, vóc dáng thấp bé buộc anh phải phát triển một trọng tâm thấp, lối đá lắt léo, nhanh nhẹn và khả năng thăng bằng phi thường để sống sót trước các hậu vệ khổng lồ.

Việc phải đối mặt với áp lực phải đá tốt để được chữa bệnh từ năm 13 tuổi cũng rèn luyện cho anh một cái đầu lạnh, hoàn toàn miễn nhiễm với áp lực tâm lý trong các trận cầu lớn. Không chỉ vậy, những ngày đầu ở Tây Ban Nha vô cùng gian nan khi thỏa thuận tìm việc làm cho bố Messi bị đổ vỡ, khiến mẹ và ba anh chị em của anh buộc phải quay về Argentina. Sự chia cắt này để lại hai cha con cô độc ở Barcelona, nhưng nó lại vô tình rèn cho Messi tính tự lập cực cao và khả năng chịu đựng nghịch cảnh đáng kinh ngạc. Sau tất cả, liệu trình y tế của Barca đã giúp Messi đạt đến chiều cao 1m70, đúng bằng chiều cao trung bình của nam giới Argentina.

Góc khuất tranh cãi và ranh giới giữa chữa bệnh và doping

Dù câu chuyện kết thúc có hậu, hành trình y tế của Messi vẫn để lại những tranh cãi âm ỉ trong giới thể thao, đặc biệt là khi đặt vào bối cảnh phòng chống doping nghiêm ngặt ngày nay. Nhiều người đặt câu hỏi về tính công bằng khi một cầu thủ chuyên nghiệp bước vào đỉnh cao sự nghiệp với sự hỗ trợ từ hGH, một chất bị cấm nghiêm ngặt trong thể thao. Messi ra mắt đội một Barca vào năm 17 tuổi, và đá các trận giao hữu từ năm 16 tuổi, giai đoạn anh rất có thể vẫn đang trong liệu trình tiêm thuốc. Kể từ năm 2004, FIFA đã đưa hGH vào danh mục chất cấm, nhưng Messi được thi đấu hợp pháp nhờ vào Quyền miễn trừ do nhu cầu điều trị (TUE).

Theo luật của FIFA ở thời điểm đó, một vận động viên được cấp TUE phải thỏa mãn bốn điều kiện khắt khe bao gồm việc phải thông báo trước giải đấu ba tuần, sức khỏe sẽ bị tổn hại nghiêm trọng nếu không có chất đó, không được mang lại bất kỳ lợi thế cạnh tranh nào ngoài việc đưa cơ thể trở lại trạng thái bình thường, và cuối cùng là không có chất thay thế hợp pháp nào khác. Khái niệm "trở lại trạng thái bình thường" chính là điểm gây tranh cãi lớn nhất về mặt triết học thể thao, bởi nếu bất kỳ cầu thủ nào có chiều cao dưới trung bình cũng có thể xin đơn của bác sĩ để tiêm hGH nhằm đạt đến sự bình thường, ranh giới của thể thao y học sẽ bị xóa nhòa.

Nhìn nhận dưới góc độ triết học thể thao của giáo sư Sigmund Loland, quyết định cấp phép của FIFA có thể giải thích qua hai lăng kính khác nhau. Trước hết là lăng kính thực dụng, coi FIFA như một tổ chức kinh doanh siêu lợi nhuận. Việc cấp TUE cho những trường hợp như Messi giúp mở rộng nguồn tài năng, nâng cao chất lượng chuyên môn ở đỉnh tháp và kích thích hàng triệu đứa trẻ khác tiếp tục đầu tư tiền bạc vào bóng đá. Đây là một góc nhìn có phần hoài nghi nhưng lại rất hợp lý dưới kỷ nguyên đầy bê bối tiền bạc của cựu Chủ tịch Sepp Blatter. Ở một góc nhìn nhân văn hơn, gọi là thuyết người thực hiện, những nhà điều hành bóng đá lại muốn tạo ra một sân chơi bình đẳng. Họ cho phép sử dụng y học để sửa chữa những bất công của tạo hóa, giúp một thiên tài không bị chôn vùi chỉ vì một khiếm khuyết bẩm sinh mà anh ta không được quyền lựa chọn.

Đối với bản thân Lionel Messi, khi tự đâm những mũi kim vào chân mình mỗi tối suốt thời thơ ấu, anh chẳng hề nghĩ đến những tranh luận đạo đức hay danh hiệu Quả bóng vàng. Cậu bé ấy chỉ đơn giản là đang chiến đấu cho một cuộc sống bình thường của một con người, và vô tình viết nên một chương ly kỳ nhất trong lịch sử bóng đá thế giới. Nếu Messi sinh ra sớm hơn 25 năm khi hGH chưa được thương mại hóa, nếu Newell's tiếp tục trả tiền, hoặc nếu các tuyển trạch viên Barca không bị thuyết phục bởi tờ khăn giấy năm ấy, bản đồ bóng đá thế giới ngày nay chắc chắn đã bị xóa đi cái tên vĩ đại nhất.

Nguồn: The New York Times, journeys.dartmouth.edu