Matcha đội giá 180%, sắc tím Ube chớp thời cơ tăng vọt 200% tần suất xuất hiện trên menu đồ uống

Thoát mác "khoai môn bản dupe": Ube có gì mà đủ sức thâu tóm mọi menu đồ uống?

Trước khi phân tích sâu hơn về cơn sốt này, chúng ta cần minh oan cho Ube một cách rõ ràng.

Ube hoàn toàn không phải là khoai môn (Taro). Ube, với tên khoa học là Dioscorea alata , thực chất là một loại khoai mỡ tím. Nhìn bề ngoài, lớp vỏ nâu xám của nó không có gì nổi bật, nhưng ẩn bên trong lại là phần thịt củ sở hữu sắc tím tự nhiên rực rỡ. Từ hàng thế kỷ nay, loại củ này đã là nguyên liệu cốt lõi, là "linh hồn" trong văn hóa ẩm thực của vùng đất vạn đảo Philippines. Người dân bản địa thường chế biến Ube thành dạng mứt đặc mịn (gọi là Ube Halaya) để làm nhân bánh hoặc ăn kèm với các món tráng miệng truyền thống.

Nếu như khoai môn thường mang lại cảm giác bùi bùi, nhạt nhẽo và hơi bột, thì Ube lại mang theo hương vị ngọt dịu, độ béo ngậy êm ái cùng mùi thơm thoang thoảng của vani, đan xen một chút hương hạnh nhân và dừa. Đây là một hương vị rất đặc trưng, khó có thể nhầm lẫn. Nhờ nền tảng hương vị xuất sắc này, Ube không chỉ quẩn quanh trong thế giới bánh ngọt mà đã chính thức lấn sân, biến tấu thành hàng loạt thức uống hấp dẫn, thổi một làn gió mới vào thị trường F&B toàn cầu.

Dẫn đầu xu hướng chắc chắn là Ube Latte – ngôi sao mạng xã hội ghi điểm với lớp phân tầng tím - trắng cực kỳ bắt mắt từ sữa tươi, mang đến lựa chọn linh hoạt dù uống nóng, lạnh hay pha thêm cà phê. Kế đến là Ube Milk Tea , đối thủ nặng ký đang thách thức vị thế của trà sữa Matcha và khoai môn nhờ độ đậm đà và béo ngậy vượt trội. Bên cạnh những ly Ube Smoothie xay cùng cốt dừa mang đậm hơi thở nhiệt đới trứ danh tại Manila, sắc tím này còn vươn tầm đẳng cấp với Ube Cream Liqueur – dòng rượu sữa từng đạt giải thưởng thế giới, trở thành niềm tự hào của Philippines trong nghệ thuật pha chế cocktail.

Từ nguyên liệu bản địa đến cuộc xâm chiếm toàn cầu

Hiện nay, Ube Latte không chỉ là câu chuyện của vài ba quán cà phê nhỏ lẻ bắt trend, mà là một cuộc "xâm chiếm" có hệ thống được chứng minh bằng những con số biết nói.

Theo dữ liệu từ Bộ Thương mại và Công nghiệp Philippines DTI, kim ngạch xuất khẩu Ube và các sản phẩm liên quan trong năm 2025 đã đạt mốc 3,06 triệu USD. Mặc dù con số này vẫn còn rất khiêm tốn, chỉ như hạt cát nếu đặt cạnh quy mô thị trường 9 tỷ USD của Matcha, nhưng với mức tăng trưởng 20,4% so với năm trước, Ube đang chứng minh tốc độ lan tỏa đáng gờm của một tân binh. Mỹ hiện đang là thị trường tiêu thụ lớn nhất, chiếm gần một nửa sản lượng xuất khẩu, theo sau là những thị trường đòi hỏi tiêu chuẩn khắt khe như Anh, Ý, Nhật Bản và Trung Quốc. Điều này khẳng định Ube đã hoàn toàn lột xác, cởi bỏ mác món ăn dân dã để bước lên hàng ngũ nguyên liệu xuất khẩu cao cấp.

Song song đó, báo cáo từ tổ chức nghiên cứu Datassential cũng chỉ ra rằng, tần suất xuất hiện của Ube trên các thực đơn nhà hàng, quán cà phê tại Mỹ đã tăng hơn 200% kể từ năm 2022. Không đứng ngoài cuộc chơi, hàng loạt "ông lớn" trong ngành F&B đã nhanh chóng bắt nhịp. Vào mùa xuân năm 2026, Starbucks chính thức bổ sung món Iced Ube Coconut Macchiato vào menu sau đợt thử nghiệm thành công rực rỡ ở nhiều thị trường khác nhau. Thương hiệu bánh danh tiếng King's Hawaiian cũng tung ra dòng bánh cuộn Ube Coconut Sweet Rolls trên toàn quốc vào tháng 4/2026, tái hiện lại cơn sốt cháy hàng trên kênh online năm 2025. Thậm chí, chuỗi siêu thị Trader Joe's hiện đã dành riêng một danh mục "Ube Season", nơi các sản phẩm từ bột làm mochi đến bánh quy Ube luôn trong tình trạng khan hiếm.

Hiệu ứng truyền thông của sắc tím này cũng không hề kém cạnh. Trên nền tảng TikTok, hashtag ube đã dễ dàng vượt qua ngưỡng 117.000 bài đăng đầu tư chỉn chu, thu hút hàng tỷ lượt xem, với vô số video hướng dẫn pha chế liên tục lọt top thịnh hành. Đáng chú ý hơn, công ty hương liệu tư nhân T. Hasegawa tại Mỹ đã bình chọn Ube là Hương vị của năm, một động thái quan trọng giúp củng cố thêm sức hút của nguyên liệu này trong mắt các nhà phát triển sản phẩm đồ uống.

Lợi thế từ cơn sốt Matcha sắp lụi tàn bởi chi phí tăng đến 180%?

Sự trỗi dậy mạnh mẽ của Ube trong giai đoạn 2025 đến 2026 không chỉ đơn thuần bắt nguồn từ hương vị mới lạ, mà còn đến đúng lúc thị trường đồ uống đang chao đảo bởi cuộc khủng hoảng mang tên giá Matcha.

Trong vòng một năm qua, số liệu thống kê cho thấy giá nhập khẩu Matcha cao cấp đã tăng vọt lên tới 180%. Nguyên nhân sâu xa đến từ việc nguồn cung tại Nhật Bản bị thắt chặt nghiêm trọng. Các vùng trồng trà nổi tiếng như Uji và Kyoto liên tục hứng chịu thiên tai và sương giá muộn, khiến sản lượng Tencha (nguyên liệu thô để làm Matcha) sụt giảm khoảng 11%. Cộng hưởng với đó là chi phí vận hành, từ giá phân bón, năng lượng sấy trà cho đến chi phí nhân công tại Nhật Bản đều đạt đỉnh kỷ lục.

Khi Matcha đã chuyển mình từ một món uống "sang chảnh" thành thói quen tiêu dùng hàng ngày của hàng triệu người, lượng dự trữ hiện tại không thể bắt kịp tốc độ mở rộng của các chuỗi đồ uống toàn cầu, dẫn đến tình trạng cung không đủ cầu. Đối với các chủ quán cà phê, một ly Matcha Latte nay đã trở thành bài toán đau đầu về biên độ lợi nhuận, khi giá vốn bị đẩy lên quá cao nhưng lại rất khó để tăng giá bán lẻ tương xứng mà không làm phật lòng khách hàng.

Đứng trước bài toán đó, Ube xuất hiện như một phao cứu sinh hoàn hảo. Nhờ được trồng phổ biến với sản lượng dồi dào tại Philippines và các quốc gia Đông Nam Á, chi phí nguyên liệu cho một phần uống từ Ube thường thấp hơn từ 30% đến 50% so với Matcha hạng nghi lễ. Xét về tính ứng dụng trong pha chế, Ube có lợi thế hơn hẳn nhờ khả năng chịu nhiệt tốt. Nếu như bột trà xanh rất dễ bị oxy hóa, ngả sang màu vàng úa và mất vị khi tiếp xúc với ánh sáng, không khí hoặc nhiệt độ cao, thì bột và mứt Ube lại giữ màu tím cực kỳ bền bỉ. Điều này giúp các cửa hàng giảm thiểu đáng kể tỷ lệ hao hụt nguyên liệu. Xét về mặt kinh tế, Ube mang lại hiệu ứng hình ảnh sang chảnh, độ viral cực cao nhưng với mức chi phí đầu tư mềm hơn rất nhiều.

Ube sẽ soán ngôi Matcha để mở ra một kỷ nguyên mới?

Thực tế, hai nguyên liệu này đại diện cho hai nhu cầu hoàn toàn khác biệt của người tiêu dùng.

Matcha hiện nay đã không còn là một trend đơn thuần. Nó đã bám rễ sâu vào thói quen tiêu dùng, trở thành một huyền thoại đồ uống cơ bản đại diện cho lối sống tỉnh táo và lành mạnh . Với hàm lượng caffeine cao nhưng không gây hồi hộp, Matcha là lựa chọn hàng đầu cho buổi sáng hoặc những giờ làm việc cần sự tập trung cao độ. Thị trường Matcha toàn cầu được dự đoán sẽ chạm ngưỡng 9 tỷ USD vào năm 2034, một minh chứng cho sự bền vững khó có thể xô đổ.

Ngược lại, Ube đang đi đúng quỹ đạo để trở thành một siêu xu hướng mới. Điểm mạnh cốt lõi của Ube, bên cạnh hàm lượng dinh dưỡng chứa nhiều chất chống oxy hóa (anthocyanin), vitamin và chất xơ, chính là việc nó hoàn toàn không chứa caffeine. Đặc tính này giúp Ube dễ dàng độc chiếm phân khúc đồ uống tráng miệng và các món nước dành cho buổi tối. Bạn hoàn toàn có thể nhâm nhi một ly Ube Latte béo ngậy, ngọt ngào vào lúc 9 giờ tối cùng bạn bè mà không phải canh cánh nỗi lo mất ngủ.

Thú vị hơn cả, thay vì triệt tiêu nhau, thị trường F&B đang chứng kiến một cú bắt tay đầy sáng tạo: Ube Matcha Latte. Sự kết hợp này tạo nên một ly nước phân tầng tuyệt đẹp với ba gam màu tím trắng xanh lá, nhanh chóng tạo ra hiệu ứng thị giác mạnh mẽ và đang được cộng đồng mạng liên tục truyền tay nhau thử nghiệm. Vị béo ngọt, vỗ về của khoai mỡ tím ôm trọn lấy cái chát nhẫn, tinh tế của trà xanh Nhật Bản, tạo ra một sự cân bằng hoàn hảo về cả thị giác lẫn vị giác.

Rõ ràng, sự bứt phá của Ube không chỉ nhờ may mắn. Chính sự cân bằng giữa ngoại hình bắt mắt, hương vị dễ tiếp cận và biên lợi nhuận tốt đã giúp nguyên liệu bản địa này vươn lên thành một điểm sáng mới của thị trường F&B.