Lời khuyên đến những người học tiếng Trung

Trong vài năm trở lại đây, tiếng Trung dần trở thành một trong những ngoại ngữ được nhiều người Việt lựa chọn, không chỉ vì xu hướng mà còn bởi những cơ hội rất thực tế trong học tập, công việc và kinh doanh. Tuy nhiên, khác với tiếng Anh, thứ mà phần lớn chúng ta đã tiếp xúc từ nhỏ, tiếng Trung thường tạo cảm giác "khó nhằn" ngay từ đầu khi có chữ tượng hình, thanh điệu phức tạp, cách viết khác biệt. Chính vì vậy, rất nhiều người bắt đầu với sự hứng thú nhưng nhanh chóng bỏ cuộc vì không biết học thế nào cho đúng.

Nếu bạn đang cân nhắc theo đuổi tiếng Trung, hoặc đã bắt đầu nhưng cảm thấy loay hoay, thì điều quan trọng nhất không phải là "có năng khiếu hay không", mà là cách bạn tiếp cận ngôn ngữ này ngay từ những bước đầu tiên.

Ngoài việc luyện nghe và đọc thường xuyên, Steve Kaufmann - người có thể sử dụng thành thạo 8 ngôn ngữ cho rằng người học tiếng Trung cần đặc biệt chú trọng đến việc luyện chữ Hán và phát âm theo đúng nhịp điệu ngôn ngữ.

Trước khi trở thành một người giảng dạy ngôn ngữ, Steve Kaufmann từng là nhà ngoại giao và doanh nhân người Canada. Ông đã học tổng cộng 16 ngôn ngữ và thành thạo 8 trong số đó. Từ chính trải nghiệm cá nhân, ông đúc rút 6 lời khuyên quan trọng giúp việc học tiếng Trung trở nên hiệu quả hơn.

Nghe tiếng Trung càng nhiều càng tốt

Steve Kaufmann cho biết trong những tháng đầu, người học nên tập trung làm quen với âm thanh của tiếng Trung thông qua việc nghe liên tục. Việc kết hợp đọc theo pinyin - hệ thống phiên âm chính thức sẽ giúp theo dõi nội dung dễ dàng hơn, đồng thời hỗ trợ nhận diện và phân biệt các âm, các từ khác nhau.

Ở giai đoạn này, chữ Hán chưa cần đặt làm trọng tâm, bởi người học thường chưa thể hiểu hoặc hình dung rõ ý nghĩa của từng ký tự.

Bản thân ông từng sử dụng giáo trình Hội Thoại Tiếng Trung của Yale University. Dù ban đầu gặp khó khăn vì tài liệu chỉ có pinyin mà không có chữ Hán, nhưng sau khoảng một tháng, ông đã dần bắt kịp tốc độ và hiểu được nội dung, từ đó tạo động lực học tập lâu dài.

Dành thời gian nghiêm túc cho chữ Hán

Theo Steve Kaufmann, học chữ Hán là thử thách lớn nhất nhưng cũng quan trọng nhất khi học tiếng Trung. Người học cần duy trì luyện tập mỗi ngày, tối thiểu từ 30-60 phút để đạt hiệu quả.

Khi đã quen với hệ thống chữ tượng hình, việc ghi nhớ sẽ trở nên dễ dàng hơn nhờ khả năng kết hợp các thành phần nhỏ trong chữ để tạo thành từ mới. Chính cấu trúc này giúp người học dần xây dựng được một "logic ngôn ngữ" thay vì học thuộc một cách máy móc.

Không cần quá sa đà vào ngữ pháp

Một điểm đáng chú ý là Steve Kaufmann không xem ngữ pháp là yếu tố cốt lõi trong giai đoạn đầu. Ông cho rằng chỉ cần nắm được một số mẫu câu cơ bản, người học đã có thể giao tiếp hiệu quả trong nhiều tình huống khác nhau.

Thông qua cuốn Intermediate Reader in Modern Chinese của Harriet Mills và P.S. Ni, ông chủ yếu làm quen với cách người bản xứ sử dụng ngôn ngữ trong thực tế, thay vì phân tích cấu trúc ngữ pháp quá sâu. Nhờ đó, ông vẫn có thể giao tiếp tương đối thành thạo dù không nắm rõ lý thuyết ngữ pháp.

Đọc càng nhiều càng tốt để tăng vốn từ

Một trong những yếu tố giúp Steve Kaufmann tiến bộ nhanh là thói quen đọc liên tục. Khi có cơ hội tiếp cận thư viện của Yale University, ông đã tận dụng nguồn tài liệu phong phú để đọc sách về văn hóa, lịch sử và chính trị Trung Quốc.

Các tài liệu này thường có chú thích từ vựng ở cuối mỗi chương, giúp tiết kiệm thời gian tra cứu. Nhờ đó, ông dần tích lũy được vốn từ và có thể đoán nghĩa của từ mới trong ngữ cảnh mà không cần tra từ điển thường xuyên. Sau khoảng 7-8 tháng, ông đã có thể đọc cuốn tiểu thuyết đầu tiên bằng tiếng Trung.

Luyện phát âm theo nhịp điệu ngôn ngữ

Việc học qua sách vở giúp tăng vốn từ, nhưng chỉ có nghe và nói mới giúp người học sử dụng ngôn ngữ một cách tự nhiên. Với tiếng Trung, thanh điệu là một trong những thử thách lớn nhất.

Steve Kaufmann khuyên người học nên nghe người bản xứ thường xuyên để làm quen với nhịp điệu và cách lên xuống giọng. Ông đặc biệt yêu thích các chương trình tấu hài đối thoại của Trung Quốc, bởi cách phát âm được cường điệu hóa giúp người học dễ nhận biết và ghi nhớ hơn.

Đừng ngại nói, sai cũng không sao

Cuối cùng, Steve Kaufmann nhấn mạnh rằng việc luyện nói là yếu tố không thể thiếu. Người học nên bắt đầu bằng cách nhại lại những gì đã nghe, cố gắng bắt chước phát âm càng chính xác càng tốt.

Ông cho rằng không cần quá lo lắng về việc phát âm sai trong giai đoạn đầu, bởi kỹ năng này sẽ dần được cải thiện theo thời gian. Điều quan trọng là tận dụng tối đa vốn từ và cách diễn đạt đã có để truyền đạt ý tưởng. Khi thực hành đủ nhiều, người học sẽ tự nhiên giảm sai sót và sử dụng ngôn ngữ một cách linh hoạt hơn.

Theo The Linguist