Không dùng aptomat riêng, dùng dây cắm điện cho điều hòa có sao không: EVN giải đáp

Mùa nắng nóng cao điểm kéo theo nhu cầu sử dụng điều hòa tăng đột biến. Để tiện lợi, không ít hộ gia đình vẫn duy trì thói quen cắm phích điện trực tiếp vào ổ cắm trên tường thay vì lắp đặt aptomat (MCB) riêng biệt. Tuy nhiên, việc lắp đặt sai quy chuẩn kỹ thuật này đang tiềm ẩn những rủi ro cháy nổ khôn lường. Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) và các chuyên gia kỹ thuật đã nhiều lần đưa ra lời khuyên về sự nguy hiểm của phương pháp này đối với hệ thống điện gia đình.

Tại sao EVN và chuyên gia khuyên dùng Aptomat riêng thay vì ổ cắm?

Điều hòa là thiết bị điện có công suất lớn và vận hành liên tục trong thời gian dài. Khi sử dụng phích cắm truyền thống, điểm tiếp xúc giữa chân phích và ổ cắm thường bị lỏng lẻo theo thời gian do hiện tượng giãn nở nhiệt. Hệ quả của quá trình này là xảy ra hiện tượng mô-ve (đánh lửa) tại điểm tiếp xúc. Tia lửa điện sinh nhiệt rất cao, làm chảy nhựa ổ cắm, biến dạng phích cắm và là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến các vụ chập cháy điện gia đình.

Ngược lại, Aptomat (MCB) là thiết bị đóng cắt chuyên dụng được thiết kế để khắc phục hoàn toàn những nhược điểm trên. Theo tiêu chuẩn kỹ thuật điện, Aptomat sử dụng vít siết dây trực tiếp vào thanh kim loại, tạo diện tích tiếp xúc lớn và áp lực giữ chặt, giúp dòng điện lưu thông ổn định, giảm thiểu tối đa hiện tượng phát nhiệt.

Đặc biệt, Aptomat còn đóng vai trò là "lá chắn" an toàn. Khi xảy ra sự cố quá tải hoặc chập mạch, thiết bị này sẽ tự động ngắt điện, bảo vệ máy lạnh và toàn bộ hệ thống điện trong nhà. Ngoài ra, việc sử dụng Aptomat cho phép người dùng ngắt điện cục bộ khi cần vệ sinh hoặc sửa chữa máy lạnh một cách an toàn tuyệt đối mà không cần can thiệp vào ổ cắm điện

Gia đình đang dùng ổ cắm cần chú ý những dấu hiệu này

Nếu gia đình vẫn đang sử dụng phích cắm cho điều hòa, hãy kiểm tra ngay lập tức các dấu hiệu sau. Nếu xuất hiện bất kỳ bất thường nào, cần rút phích cắm và gọi thợ điện thay thế sang Aptomat ngay lập tức để đảm bảo an toàn.

Theo bài Hướng dẫn an toàn điện đăng trên trang của Bộ Công Thương, đầu tiên là dấu hiệu biến dạng về vật lý, nếu vỏ nhựa của ổ cắm hoặc phích cắm có vết ố vàng, sậm màu, bị chảy nhựa hoặc nứt vỡ thì đó là cảnh báo về nhiệt độ vượt ngưỡng. Thứ hai là về cảm quan, nếu xuất hiện mùi khét nhẹ như nhựa cháy tỏa ra từ khu vực ổ cắm khi máy lạnh đang hoạt động, hoặc nghe thấy tiếng lách tách nhỏ phát ra từ bên trong ổ cắm, thì đó chính là hiện tượng đánh lửa nguy hiểm.

Cuối cùng, nếu khi chạm tay vào phích cắm hoặc mặt ổ cắm trong lúc máy đang chạy mà thấy nhiệt độ nóng rát tay, đó là mức báo động đỏ. Bên cạnh đó, thói quen sử dụng dây nối dài hay ổ cắm đa năng nối thêm để cắm máy lạnh là cực kỳ nguy hiểm, vì hành động này vô tình tạo thêm các điểm nối không cần thiết, làm tăng nguy cơ quá nhiệt cho toàn bộ hệ thống.

Làm gì nếu chưa thể lắp Aptomat ngay?

Đối với những gia đình chưa thể cải tạo hệ thống điện ngay lập tức, cần tuân thủ nghiêm ngặt các quy tắc sau để giảm thiểu rủi ro. Người dùng cần chọn ổ cắm chuyên dụng chịu tải cao (tối thiểu 16A), tuyệt đối không dùng các loại ổ cắm dân dụng mỏng, rẻ tiền và phải đảm bảo có thương hiệu uy tín. Dây nguồn máy lạnh bắt buộc phải cắm trực tiếp vào ổ cắm trên tường, tuyệt đối không qua các dây nối dài hoặc ổ cắm trung gian.

Định kỳ khoảng 6 tháng một lần, người dùng nên tắt máy, rút phích cắm và kiểm tra chân cắm. Nếu chân cắm bị oxy hóa hoặc đen, hãy dùng giấy nhám mịn vệ sinh sạch trước khi cắm lại. Ngoài ra, chỉ nên cắm cố định, hạn chế tối đa việc rút ra cắm vào vì hành động này khiến các lá đồng bên trong ổ cắm bị giãn, làm lỏng tiếp xúc. Tuy nhiên, cần khẳng định lại rằng, sự tiện lợi nhất thời không thể đánh đổi bằng sự an toàn của cả gia đình. Việc thay thế ổ cắm bằng Aptomat là khoản đầu tư chi phí thấp nhưng mang lại hiệu quả bảo vệ cao nhất.