Hủ tục xung hỷ Trung Quốc: Ép thiếu nữ cưới chồng đau ốm để 'chữa bệnh'

Ra đời trong thời kỳ y học chưa phát triển, hủ tục xung hỷ từng vấp phải nhiều chỉ trích vì khiến không ít cô dâu rơi vào cảnh góa bụa ngay sau ngày cưới. Ở Trung Quốc thời xưa, khi một người đàn ông lâm bệnh nặng, gia đình thường tổ chức hôn lễ cho anh ta với hy vọng có thể xua đuổi bệnh tật.

Tập tục này được gọi là xung hỷ, nghĩa đen là “dùng niềm vui để lấn át (vận xui)”. Cơ sở của quan niệm này là một sự kiện trọng đại đầy niềm vui sẽ giúp phấn chấn tinh thần, từ đó đẩy lùi bệnh tật hoặc những điều không may mắn khác.

Trên thực tế, nếu một người đàn ông đã đính hôn nhưng bất ngờ ngã bệnh nặng, gia đình có thể đẩy ngày cưới lên sớm hơn. Nếu anh ta chưa có vị hôn thê, gia đình sẽ vội vàng tìm gấp một người con gái trẻ để tiến hành nghi lễ xung hỷ như một giải pháp cầu may cuối cùng nhằm chống chọi với bạo bệnh.

Nếu chú rể quá yếu, không thể tự mình thực hiện các nghi thức thành thân như bái thiên địa, một người thân trong gia đình sẽ được cử ra làm lễ thay. Tập tục xung hỷ cũng được thực hiện khi cha mẹ hoặc ông bà của người đàn ông mắc bệnh nan y kéo dài, hoặc khi gia đình đang đứng trước một biến cố lớn.

Gia đình kỳ vọng không khí vui tươi của đám cưới sẽ hóa giải điềm gở. Đôi khi, tập tục này cũng được áp dụng ngược lại với mong muốn giúp cô dâu khỏi bệnh.

Hủ tục này nảy sinh vào thời kỳ y học còn lạc hậu. Nó bị chỉ trích rộng rãi vì sự bất công đối với phụ nữ, bởi trong rất nhiều trường hợp, các cô dâu đã phải chịu cảnh góa bụa ngay sau khi vừa bước chân về nhà chồng.

Truyền thống này bắt nguồn từ thời Bắc Tống (960 - 1127) và trở nên phổ biến dưới hai triều đại Minh và Thanh (1368 - 1912).

Tập tục này cũng xuất hiện trong cốt truyện của nhiều tác phẩm kinh điển Trung Hoa. Chẳng hạn, trong vở kịch nổi tiếng “Mẫu đơn đình” của Thang Hiển Tổ thời nhà Minh (1368 - 1644), nữ chính Đỗ Lệ Nương vì u sầu mà ngày càng tiều tụy. Không thể tìm ra căn nguyên nỗi buồn của con gái, cha mẹ nàng đành dùng đến hạ sách cuối cùng là tìm chồng gả cho nàng.

Trong “Tỉnh thế hằng ngôn”, tập truyện của nhà văn thời Minh, Phùng Mộng Long, một người mẹ đã nói với cậu con trai đang đau ốm của mình: “ Con trai, hôm nay mẹ sẽ cưới cho con một người vợ để xung hỷ cho gia đình ta. Con hãy vui vẻ lên để chuẩn bị làm lễ cưới nhé”.

Ở một hồi gần cuối bộ tiểu thuyết đồ sộ “Hồng lâu mộng”, nhân vật chính Giả Bảo Ngọc trở nên ngẩn ngơ, mất trí sau khi đánh mất viên ngọc quý bên mình. Gia đình anh quyết định tổ chức hôn lễ với hy vọng có thể chữa khỏi bệnh cho anh.

Tập tục xung hỷ vẫn còn tồn tại ở Trung Quốc vào đầu thế kỷ 20. Cuốn tiểu thuyết nổi tiếng “Kinh hoa yên vân” do Lâm Ngữ Đường sáng tác năm 1938 mở đầu bằng cảnh một gia đình quyền thế ở Bắc Bình (nay là Bắc Kinh) tổ chức cưới vợ cho cậu con trai cả đã lâm bệnh lâu ngày, dù những danh y giỏi nhất cũng đã bó tay.

Tập tục xung hỷ hiện đang thu hút nhiều cuộc thảo luận sôi nổi trên mạng xã hội Trung Quốc đại lục.

“Người xưa có câu: ‘Nhân phùng hỉ sự tinh thần sảng’ (Người gặp chuyện vui, tinh thần sẽ phấn chấn),” một cư dân mạng bình luận.

Một người khác lại chỉ ra góc nhìn thực tế hơn: “Tôi nghĩ logic thực sự đằng sau việc xung hỷ là để kịp cưới vợ cho chàng trai trẻ khi trong nhà có người lớn tuổi đang bệnh nặng. Bởi nếu không cưới gấp, nhỡ người lớn tuổi qua đời, anh ta sẽ phải đợi đủ 3 năm mãn tang mới được thành gia lập thất”.