Chủ quán cà phê lên tiếng về văn hóa “meo meo”: “Bị spam 1 sao vì nhắc tắt flash, ly nước chụp hình rồi đổ thẳng vào thùng rác”

Khoảng vài năm trước, việc chụp vài bức ảnh tại những quán cà phê có không gian đẹp vốn là một thói quen lưu giữ kỷ niệm nhẹ nhàng. Tuy nhiên, sự phát triển của mạng xã hội đã dần thay đổi mục đích đi cà phê của một bộ phận khách hàng. Trải nghiệm thưởng thức dần nhường chỗ cho nhu cầu sản xuất nội dung. Trình tự phổ biến hiện nay thường là chọn không gian đẹp, gọi nước, tập trung tìm góc chụp ảnh, quay clip và sau đó ra về.

Lúc này, những ly đồ uống được đầu tư nghiên cứu nguyên liệu và pha chế tỉ mỉ đôi khi chỉ đóng vai trò như một món phụ kiện để khung hình thêm sinh động. Không khó để bắt gặp cảnh những ly nước còn nguyên vẹn bị bỏ quên trên bàn đến tan đá, xẹp bọt, và cuối cùng được dọn thẳng vào thùng rác. Sự lãng phí này ít nhiều mang lại sự chạnh lòng cho những người làm nghề tử tế.

Cùng với đó, trào lưu chụp ảnh mượn bối cảnh cũng đặt ra nhiều thách thức cho khâu vận hành. Khá nhiều trường hợp khách hàng mang theo vali quần áo để thay, sử dụng chân máy ảnh, đánh đèn flash hay liên tục hò hét, di chuyển tạo dáng. Không gian vốn được thiết kế để khách hàng ngồi thư giãn vô tình trở nên ồn ào và lộn xộn.

Tình trạng này không chỉ ảnh hưởng đến quy trình phục vụ mà còn làm giảm chất lượng trải nghiệm của những vị khách đến quán với mục đích nhâm nhi đồ uống thực sự. Đứng trước thực tế này, giới chủ quán bắt buộc phải nhìn nhận lại bài toán kinh doanh Tiếp tục duy trì không gian mở cho tệp khách chụp ảnh để tạo sự nhộn nhịp bề nổi, hay bắt đầu thiết lập những ranh giới rõ ràng để bảo vệ không gian thưởng thức cốt lõi.

Rani Kitchen Bar là một trong những đại diện tiêu biểu cho làn sóng kiên quyết nói không với văn hóa check in độc hại. Được định vị ngay từ ngày đầu mở cửa là không gian của sự kết nối chân thành, Rani mong muốn khách hàng đến đây để tận hưởng ẩm thực và trò chuyện cùng nhau. Thế nhưng, họ cũng không tránh khỏi việc trở thành nạn nhân của cơn lốc sống ảo.

Đại diện Rani Kitchen Bar thẳng thắn: "Rani bị rất nhiều đánh giá 1 sao, thậm chí là bị spam 1 sao liên tục trên các nền tảng chỉ vì nhân viên xin phép dừng phục vụ những hành vi như chụp ảnh đánh đèn flash, quay video TikTok, chạy quanh quán hay tự ý di chuyển đồ đạc. Thậm chí, không ít đồ nội thất đắt tiền của quán bị trầy xước, hư hỏng nặng vì khách cố tình chỉnh sửa, lôi kéo để làm bối cảnh phục vụ cho việc chụp ảnh."

Thực tế, sự hao mòn tài sản này diễn ra rất thầm lặng. Những mặt bàn gỗ xước xát do chân máy ảnh va quệt, hay đệm ghế bám bẩn vì bị lôi kéo liên tục không chỉ làm hỏng không gian thẩm mỹ chung mà còn khiến chủ quán phải gánh thêm những khoản chi phí bảo trì không hề nhỏ.

Để giữ được không gian thưởng thức đúng nghĩa, Rani Kitchen Bar quyết định ban hành quy định hạn chế quay chụp. Nhắc về lý do dẫn đến quyết định này, đại diện quán chia sẻ về những tình huống thực tế gây ảnh hưởng trực tiếp đến vận hành: "Việc chụp ảnh thường kéo dài tới 30 đến 60 phút, sau đó là những yêu cầu làm lại đồ do đồ ăn thức uống đã nguội ngắt, ảnh hưởng rất nhiều tới trải nghiệm về ẩm thực. Nặng nề hơn là có rất nhiều lần các khách khác tới dùng bữa bị ảnh hưởng, làm cho Rani rất khó xử".

Trước những luồng ý kiến cho rằng việc khách đăng ảnh mạng xã hội là một hình thức quảng bá miễn phí mang lại lợi ích cho thương hiệu, phía đại diện quán nhìn nhận vấn đề một cách thực tế: "Thực ra điều gì cũng là con dao hai lưỡi. Nhưng đồ miễn phí thì hiệu quả có cao hay không, chúng tôi không chắc. Tuy nhiên, chắc chắn ảnh hưởng của việc chụp ảnh, sử dụng thiết bị quay chụp một cách thái quá đối với nhà hàng là một điều tiêu cực".

Thay vì thỏa hiệp, quán quyết định áp dụng quy định hạn chế cho tất cả các trường hợp. Với những khách hàng chỉ có nhu cầu chụp vài tấm ảnh lưu niệm bằng điện thoại, quán vẫn cởi mở nhưng đi kèm những lưu ý rõ ràng: "Nếu chỉ là nhu cầu cá nhân, Rani chỉ mong khách ngồi tại chỗ, không đổi chỗ, di chuyển, và đặc biệt là không chụp flash hay làm phiền tới khách khác".

Việc thiết lập ranh giới rạch ròi này chắc chắn sẽ vấp phải những ý kiến trái chiều và ảnh hưởng phần nào đến lượng khách. Dù vậy, đại diện Rani vẫn kiên định với định hướng ban đầu: " Lượng khách có thể sẽ bớt đi đôi chút nhưng không đáng kể, vì Rani không thực sự đặt trọng tâm vào những khách hàng check in và chỉ tới một lần. Có thể bớt khách đi, nhưng chúng tôi cảm thấy thoải mái hơn với việc này, và chất lượng sản phẩm, dịch vụ cũng được nâng cao hơn".

Nhìn nhận ở góc độ kinh doanh, động thái từ chối tệp khách chụp ảnh vô ý thức không hẳn là sự khắt khe bốc đồng, mà là một chiến lược thanh lọc doanh thu cần thiết. Nhiều quán chấp nhận đánh đổi vài đơn hàng nhỏ lẻ từ tệp khách ồn ào chỉ đến một lần, để bảo vệ không gian và giữ chân những vị khách trung thành những người sẵn sàng chi trả thường xuyên cho một trải nghiệm thưởng thức đúng nghĩa.

Dù vậy, làn sóng tẩy chay văn hóa check in không có nghĩa là cực đoan hóa mọi thứ. Ở một góc nhìn khác, sự xuất hiện của tệp khách hàng thích chụp ảnh lại trở thành một bài toán để các thương hiệu lớn rèn luyện năng lực vận hành. Không chọn cách cấm đoán gay gắt, nhiều hệ thống lớn coi đây là một phần tất yếu của thị trường để điều chỉnh cách phục vụ.

Quản lý quán cafe Den Dau tại TP. HCM lại có một lăng kính điềm tĩnh và thực tế hơn rất nhiều. Với đặc thù là một chuỗi cà phê mở rộng phục vụ đa dạng đối tượng, Den Dau không chọn cách dè dặt với nhu cầu của giới trẻ. Đại diện Den Dau Cafe cho biết, ngay từ đầu, quán được xây dựng như một "không gian văn hóa nhỏ", nơi cà phê là điểm khởi đầu để kết nối những người yêu nghệ thuật, thẩm mỹ và các giá trị sáng tạo. Không gian sân sau của quán được lựa chọn bởi cảm giác vừa riêng tư vừa mở, đồng thời trở thành nơi lưu giữ những điều đội ngũ yêu thích, từ âm nhạc, kiến trúc, thời trang cho đến những chiếc xe cổ được sưu tầm.

Theo đại diện quán, những chiếc xe này trước hết là một phần sở thích và văn hóa sống của những người sáng lập, đồng thời cũng được kỳ vọng trở thành một phần trải nghiệm để khách có thể ngắm nhìn, trò chuyện và lưu lại những khoảnh khắc nếu muốn. Vì vậy, việc khách chụp ảnh cùng xe luôn được Đèn Dầu chào đón. Tuy nhiên, trong giai đoạn hiện tại, quán vẫn mong muốn được biết đến trước hết là một quán cà phê, nơi khách đến để thưởng thức đồ uống, trò chuyện và tận hưởng không gian.

Người quản lý chia sẻ: "Việc khách chụp ảnh cùng xe là điều hoàn toàn bình thường và luôn được chào đón. Nhưng song song thì trong những ngày đầu tiên, Den Dau trước hết vẫn mong được biết đến như một quán cà phê. Vì vậy, trong giai đoạn này, chúng mình ưu tiên nhất vẫn là trải nghiệm của những khách đến để thưởng thức cà phê, trò chuyện hay đơn giản là dành thời gian trong không gian của quán.”

Dù vậy, đại diện Den Dau cũng thừa nhận, khi lượng khách đến chủ yếu để chụp ảnh ngày càng nhiều, đôi lúc trải nghiệm của những khách đang sử dụng dịch vụ sẽ bị ảnh hưởng. Chính vì vậy, quán đã lắng nghe phản hồi từ nhiều phía và liên tục điều chỉnh cách vận hành nhằm tìm ra điểm cân bằng giữa sự cởi mở với nhu cầu sáng tạo nội dung và việc đảm bảo không gian chung.

Đội ngũ nhân viên được hướng dẫn chủ động nhắc nhở trong những trường hợp cần thiết, đặc biệt khi khách có những tương tác có thể ảnh hưởng đến hiện trạng của xe cổ hoặc tài sản trong quán, cũng như các hoạt động sản xuất hình ảnh mang tính thương mại. "Điều duy nhất Den Dau mong muốn là mọi người cùng giữ gìn không gian chung, để ai ghé quán cũng có thể tự do tận hưởng nhưng vẫn tôn trọng trải nghiệm của những người xung quanh" , đại diện quán chia sẻ.

Còn đối với Cà Rề Cafe, đại diện cho rằng việc chụp ảnh, check-in vốn là một nhu cầu rất bình thường của khách hàng, đồng thời cũng mang lại lợi ích nhất định cho thương hiệu. "Mình nghĩ chụp hình check-in là một nhu cầu hợp lý của khách hàng, và cũng là cách để quán lan tỏa hình ảnh hơn", đại diện quán chia sẻ.

Tuy nhiên, không nên áp đặt một quy chuẩn chung cho tất cả mô hình kinh doanh. Với định hướng tập trung vào những vị khách tìm kiếm không gian thư giãn và thưởng thức các món nước, bánh được đầu tư chỉn chu, Cà Rề Cafe vẫn sẵn sàng đón khách đến chụp ảnh nhưng đi kèm những nguyên tắc rõ ràng nhằm đảm bảo trải nghiệm chung.

Cụ thể, những trường hợp sử dụng đèn flash, mang đèn chụp, di chuyển bàn ghế hay thay trang phục trong không gian quán sẽ được nhân viên lịch sự nhắc nhở. "Cà Rề Cafe vẫn mở đón những khách tới chụp hình nhưng với quy định khách cần tôn trọng không gian trải nghiệm chung... Cà Rề Cafe sẽ lịch sự nhắc nhở và từ chối phục vụ nếu khách gây ảnh hưởng tới khách hàng khác", đại diện quán nhấn mạnh.

Ở chiều ngược lại, Cà Rề Cafe cũng cho rằng có những mô hình được xây dựng chủ yếu để phục vụ nhu cầu check-in và sáng tạo nội dung. Vì vậy, những khách hàng ưu tiên làm việc hoặc tìm kiếm sự yên tĩnh cũng nên cân nhắc trước khi lựa chọn. Theo đại diện quán, để hạn chế những kỳ vọng lệch nhau, mỗi thương hiệu nên chủ động truyền tải rõ định vị ngay từ đầu. "Về phía marketing của mỗi quán, nên ghi rõ thông tin hoặc mô tả qua hình ảnh về mô hình của quán để khách hàng có đủ thông tin trước khi quyết định ghé quán".

Cuộc dịch chuyển này không đồng nghĩa với việc văn hóa check in sẽ chết đi. Người trẻ vẫn sẽ chụp ảnh, nhưng họ sẽ dần học được cách tôn trọng không gian chung. Sự tự ý thức sẽ thay thế cho những quy định cấm đoán. Và những bức ảnh đẹp nhất cuối cùng sẽ không phải là bức ảnh có bối cảnh lộng lẫy nhất, mà là bức ảnh ghi lại khoảnh khắc người ta thực sự thư giãn, nhâm nhi trọn vẹn hương vị của một ly đồ uống ngon lành. Ngành dịch vụ ẩm thực, suy cho cùng, chỉ có thể phát triển rực rỡ và bền vững nhất khi có sự song hành giữa thiện chí từ phía những người làm nghề tử tế và ý thức văn minh từ phía người sử dụng.