30 tuổi mới nhận ra mặt trái của cuộc đua thăng tiến

Làm việc từ 9h sáng đến 7h tối, những cuộc gọi khẩn cấp sau giờ tan làm hay vào cuối tuần, những tin nhắn công việc cần phản hồi ngay lập tức,... Với nhiều người, đó từng là nhịp sống quen thuộc trong những năm đầu đi làm. Năm 22 tuổi, khi mới bước chân vào môi trường công sở, không ít người tin rằng chỉ cần chăm chỉ, hoàn thành tốt công việc, họ sẽ lần lượt đạt được những cột mốc như tăng lương, thăng chức và có một vị trí tốt hơn.

Nhưng sau 8 năm đi làm, khi bước sang tuổi 30, suy nghĩ ấy có thể bắt đầu thay đổi. Những tin nhắn công việc không còn nhất thiết phải được trả lời ngay, chuyện ở công ty cũng không còn chiếm trọn sự chú ý sau giờ tan làm. Thay vì mặc định phải tiến lên nấc thang tiếp theo, nhiều người bắt đầu tự hỏi liệu vị trí cao hơn có thực sự đồng nghĩa với một cuộc sống tốt hơn.

Hóa ra, nấc thang sự nghiệp mà chúng ta từng hào hứng theo đuổi không phải lúc nào cũng dẫn đến nơi mình mong muốn. Công việc có thể mang lại thu nhập, kinh nghiệm và cơ hội phát triển, nhưng nếu chỉ mải mê chạy theo những cột mốc tiếp theo, chúng ta rất dễ quên mất mình thực sự muốn gì.

Không phải ai cũng có thể thăng tiến, thăng tiến cũng không phải đích đến duy nhất

Khi còn đi học, bạn có thể giữ vị trí cán bộ lớp, cán bộ Đoàn và hình dung bản thân sẽ dễ dàng thích nghi với môi trường công sở. Ngày mới bước chân vào thị trường lao động, mong muốn được tăng lương, thăng chức, đảm nhận những vị trí quan trọng hơn cũng là động lực phổ biến của người trẻ.

Thế nhưng, sau vài năm đi làm, trải qua những lần thay đổi công việc và không ít vòng quanh co, người ta mới nhận ra mỗi nấc thang đi lên đều có cái giá của nó. Một khi bước vào vị trí quản lý, phạm vi công việc rộng hơn, trách nhiệm nhiều hơn, những mối quan hệ cần cân bằng cũng phức tạp hơn. Chức danh có thể tốt hơn, nhưng thời gian và năng lượng dành cho công việc cũng tăng lên.

Môi trường công sở đôi khi giống chèo thuyền ngược dòng, không tiến lên thì sẽ thụt lùi. Dù bạn không muốn bị cuốn vào cuộc cạnh tranh, bạn vẫn khó tránh khỏi điều đó. Càng làm lâu, bạn càng nhận ra số người có thể từng bước tiến lên những vị trí cao hơn thực sự chẳng có bao nhiêu.

Muốn đi xa, năng lực chuyên môn đôi khi chưa đủ. Bạn còn cần tư duy chiến lược, khả năng giao tiếp, ứng xử với cấp trên - quản lý cấp dưới. Bạn phải thành thạo những quy tắc ngầm, biết cách ứng xử trong những tình huống phức tạp. Không phải ai cũng có thể làm được tất cả những điều đó.

Vì vậy, có lẽ điều cần học là chấp nhận mình không nhất thiết phải trở thành người đứng đầu. Một công việc ổn định, thu nhập đủ tốt, có thời gian cho những điều ngoài công việc cũng là một lựa chọn đáng cân nhắc. Không phải cứ đứng ở vị trí cao hơn mới có nghĩa là đang sống tốt hơn.

Tuổi 30 không phải dấu chấm hết, nhưng là lúc xuất hiện giới hạn của thị trường lao động

Nếu 22 - 28 tuổi thường được xem là giai đoạn vàng để tích lũy kinh nghiệm và phát triển sự nghiệp, thì bước sang tuổi 30, nhiều người bắt đầu cảm nhận rõ hơn những áp lực liên quan đến tuổi tác.

Trong tuyển dụng, một số doanh nghiệp vẫn có xu hướng ưu tiên ứng viên trẻ, đặc biệt với những vị trí không yêu cầu quá nhiều kinh nghiệm. Những ứng viên ngoài 30 tuổi đôi khi phải đối mặt với câu hỏi về mức lương, khả năng thích nghi hay sự phù hợp với vị trí tuyển dụng.

Gần đây, một người làm nhân sự kể rằng anh nhận được hồ sơ của một nữ ứng viên 34 tuổi, có 11 năm kinh nghiệm, từng đảm nhiệm vị trí quản lý và đang tìm việc trong lĩnh vực truyền thông mạng xã hội. Mức lương mong muốn của cô là 8.000 - 13.000 NDT (gần 30,7 - 50 triệu đồng, theo tỷ giá hiện tại). Tuy nhiên, công ty lúc đó chỉ có nhu cầu tuyển nhân sự mới với 1 - 2 năm kinh nghiệm nên đã từ chối hồ sơ.

Cảm giác bất lực trước tình huống này thực sự rất khó diễn tả. Bởi biết đâu, vào một ngày nào đó trong tương lai, chính anh ấy cũng sẽ rơi vào hoàn cảnh tương tự.

Rõ ràng kinh nghiệm lâu năm chưa chắc đã giúp một ứng viên tìm được vị trí phù hợp. Dù bạn có năng lực đến đâu, khi bước qua tuổi 35 mà vẫn tiếp tục chật vật trong môi trường công sở, bạn có thể phải đối mặt với những yêu cầu khắt khe hơn và cả những ánh nhìn dò xét.

Cái giá của việc leo lên nấc thang sự nghiệp

Càng làm việc lâu, nhiều người càng nhận ra thời gian và sự tập trung của bản thân đều có giới hạn.

Có những tuần, việc tham gia 10 - 20 cuộc họp đã trở thành chuyện bình thường. Những đầu việc nối tiếp nhau, những bản báo cáo cần hoàn thành, những tin nhắn công việc xuất hiện cả sau giờ làm. Dần dần, thời gian dành cho việc giải quyết những yêu cầu trước mắt có thể lấn át cả khoảng thời gian cần thiết để suy nghĩ về định hướng tương lai.

Khi mới đi làm, nhiều người tin rằng chỉ cần hoàn thành tốt công việc được giao, chăm chỉ hơn đồng nghiệp một chút, cơ hội thăng tiến rồi sẽ đến. Nhưng thực tế, làm tốt công việc hiện tại và chuẩn bị cho bước phát triển tiếp theo là hai chuyện khác nhau.

Nếu toàn bộ thời gian đều dành để xử lý công việc của công ty, bạn sẽ rất khó có đủ năng lượng để học thêm một kỹ năng mới, tìm hiểu một lĩnh vực khác hay thử sức với những dự định cá nhân. Công việc có thể giúp tích lũy kinh nghiệm, nhưng cũng dễ khiến con người quen với một guồng quay đến mức không còn nghĩ đến những khả năng khác.

Ngay cả những mục tiêu như mua nhà, mua xe hay có một chức danh tốt hơn cũng cần được nhìn nhận theo nhu cầu thực tế của mỗi người. Chúng có thể là những thành tựu đáng tự hào, nhưng không nhất thiết phải trở thành bộ tiêu chuẩn mà ai cũng cần đạt được trước một độ tuổi nhất định.

Đi làm thuê không phải lựa chọn sai lầm, cũng không phải ai cũng cần rời bỏ công việc văn phòng để tìm kiếm con đường riêng. Nhưng nếu chỉ dựa vào tiền lương và chức danh để đánh giá thành công, chúng ta rất dễ bỏ qua những giá trị khác: thời gian, sức khỏe, các mối quan hệ và khả năng chủ động sắp xếp cuộc sống.

Thay vì hỏi mình đã leo được bao nhiêu nấc thang, hãy xác định cuộc sống mình muốn có

Những người cảm thấy mệt mỏi với công việc hay thăng tiến sự nghiệp đôi khi có chung một vấn đề: Họ quá bận tâm đến kỳ vọng xung quanh mà chưa thực sự xác định được điều gì quan trọng với bản thân.

Mỗi người có một mục tiêu sống khác nhau. Nếu ưu tiên hàng đầu là kiếm tiền, hãy tập trung phát triển năng lực chuyên môn, tìm kiếm cơ hội có thu nhập tốt hơn và xây dựng kế hoạch tài chính rõ ràng. Đừng để những chuyện vụn vặt nơi công sở chiếm hết sự chú ý.

Nếu muốn phát triển bản thân, đừng chỉ quanh quẩn với những đầu việc đã quá quen thuộc. Hãy dành thời gian học hỏi, thử sức với những lĩnh vực mới, tích lũy kỹ năng có thể sử dụng ở nhiều môi trường khác nhau. Đừng để kinh nghiệm nhiều năm chỉ đồng nghĩa với việc đã lặp lại một công việc trong nhiều năm.

Còn nếu điều mong muốn là một cuộc sống tự do và cân bằng hơn, hãy cân nhắc xem liệu vị trí hiện tại có đang phù hợp với điều đó hay không. Bạn có thể không cần một chức danh thật kêu, nhưng cần một công việc đủ tốt để duy trì cuộc sống mình mong muốn.

Ở tuổi 30, có lẽ điều quan trọng hơn cả việc leo lên nấc thang tiếp theo là hiểu mình đang muốn đi đâu. Sự nghiệp có thể là một phần quan trọng của cuộc sống, nhưng không nên trở thành thước đo duy nhất quyết định giá trị của một người. Thăng chức, tăng lương hay có một vị trí tốt hơn đều là những mục tiêu đáng theo đuổi, miễn là chúng thực sự phục vụ cho cuộc sống mà bạn muốn có.