264 cư dân hòn đảo biệt lập chưa từng thấy ô tô, một biến cố đã thay đổi cuộc sống của họ mãi mãi

Giữa Đại Tây Dương có một hòn đảo biệt lập nơi cuộc sống của hàng trăm cư dân từng diễn ra gần như tách khỏi những thay đổi của thế giới bên ngoài. Người dân đánh cá, trồng khoai tây, chăn nuôi và tự cung tự cấp phần lớn nhu yếu phẩm.

Những thứ rất bình thường ở các thành phố khi ấy như ô tô, tivi, cửa hàng đông đúc hay cuộc sống phụ thuộc vào tiền bạc lại xa lạ với nhiều người nơi đây. Mọi chuyện chỉ thay đổi sau một biến cố vào năm 1961.

264 người buộc phải rời hòn đảo biệt lập

Nơi này là Tristan da Cunha, lãnh thổ hải ngoại của Anh nằm giữa Đại Tây Dương và được xem là một trong những cộng đồng có người sinh sống biệt lập nhất thế giới.

Tháng 10/1961, hàng loạt trận động đất xuất hiện. Mặt đất gần khu dân cư Edinburgh of the Seven Seas bắt đầu nứt vỡ, sau đó một miệng núi lửa mới hình thành. Nguy cơ dung nham tràn tới khiến toàn bộ cư dân phải sơ tán.

Theo tài liệu lịch sử của Tristan da Cunha, 264 cư dân cùng một số người nước ngoài đang làm việc trên đảo trước tiên được đưa tới đảo Nightingale. Sau đó, một tàu Hà Lan đi qua khu vực đã nhận đoàn người và đưa họ rời khỏi nơi sinh sống.

Cuối cùng, cộng đồng Tristan da Cunha được chuyển tới Anh.

Sự thay đổi diễn ra quá nhanh. Từ cuộc sống tự cung tự cấp trên một hòn đảo nhỏ, họ bước vào những thành phố với xe cộ, cửa hàng, tivi và nhiều tiện nghi chưa từng quen thuộc.

BBC từng ghi lại câu chuyện của những cư dân cho biết đây là lần đầu họ nhìn thấy nhiều thứ tưởng như rất bình thường với người Anh. Cuộc sống dựa vào tiền cũng trở thành một thay đổi lớn.

Mary Swain, một cư dân trên đảo, từng kể rằng ở Tristan, nếu không có tiền, bà vẫn có thể lấy khoai tây mình trồng hoặc đi bắt cá. Nhưng tại Anh, hầu hết nhu cầu sinh hoạt đều gắn với tiền bạc.

Nhịp làm việc cũng khác hẳn. Trên đảo, người dân quen với công việc phụ thuộc vào mùa vụ, thời tiết và điều kiện tự nhiên. Sang Anh, một số người phải thích nghi với giờ làm cố định và lặp lại cùng một công việc qua nhiều ngày.

Đối với lớp trẻ, thế giới mới cũng mang lại nhiều điều thú vị. Họ được tiếp xúc với thời trang, máy hát, âm nhạc và những tiện nghi hiện đại. Tuy nhiên, cuộc sống mới không khiến tất cả muốn ở lại.

Cuộc bỏ phiếu cho kết quả gần như áp đảo

Trong thời gian cộng đồng sống tại Anh, các đoàn khảo sát được cử trở lại Tristan da Cunha để đánh giá tình hình. Điều bất ngờ là phần lớn khu dân cư không bị phá hủy nghiêm trọng như lo ngại.

Dòng dung nham đã gây thiệt hại cho một số khu vực, nhưng nhiều ngôi nhà vẫn còn. Sau khi đánh giá điều kiện trên đảo, khả năng trở về sinh sống được xem là khả thi.

Cuối năm 1962, cộng đồng tổ chức một cuộc bỏ phiếu kín. Kết quả cho thấy 148 người muốn trở về, chỉ 5 người phản đối.

Một nhóm được cử về trước để sửa chữa nhà cửa, chuẩn bị đất canh tác và khôi phục cuộc sống. Đến tháng 11/1963, phần lớn cư dân đã trở lại Tristan da Cunha, khép lại hơn hai năm sống xa quê.

Quyết định này trở thành một trong những dấu mốc đáng nhớ nhất trong lịch sử đảo. Dù đã được tiếp xúc với ô tô, tivi, cửa hàng và nhiều tiện nghi hiện đại, phần lớn cư dân vẫn lựa chọn trở về nơi có nhịp sống hoàn toàn khác.

Hòn đảo ngày nay đã thay đổi ra sao?

Hơn 60 năm sau, Tristan da Cunha không còn giống hệt thời điểm năm 1961.

Theo số liệu chính thức năm 2026, cộng đồng trên đảo chỉ còn hơn 200 cư dân. Ô tô và các phương tiện cơ giới đã xuất hiện, còn internet giúp người dân kết nối với thế giới bên ngoài dễ dàng hơn. Từ năm 2024, hệ thống Starlink cũng góp phần cải thiện tốc độ kết nối cho đảo.

Tuy nhiên, vị trí địa lý vẫn khiến nơi đây đặc biệt biệt lập. Tristan da Cunha không có sân bay. Muốn tới đảo, hành khách phải đi tàu từ Cape Town, Nam Phi, trên quãng đường hàng nghìn kilomet và thường mất khoảng 6 ngày. Việc cập bờ cũng phụ thuộc nhiều vào thời tiết.

Đánh bắt, chăn nuôi và trồng trọt vẫn giữ vai trò quan trọng trong cuộc sống người dân. Những chuyến tàu từ bên ngoài mang theo hàng hóa, thực phẩm và nhu yếu phẩm vẫn là sự kiện đáng chú ý đối với cả cộng đồng.

Từ một nơi mà nhiều cư dân từng chưa nhìn thấy ô tô, Tristan da Cunha ngày nay đã có internet tốc độ cao và nhiều tiện nghi hiện đại. Nhưng có một điều ít thay đổi: hòn đảo biệt lập giữa Đại Tây Dương vẫn là nơi một cộng đồng nhỏ lựa chọn gắn bó, ngay cả sau khi từng có cơ hội bắt đầu một cuộc sống hoàn toàn khác.

Theo BBC; Reuters; Tristan da Cunha Government