Xem pháo hoa xong rồi làm gì? 7 triển lãm miễn phí đang mở ở TP.HCM dịp 2/9, riêng một nơi đã có 403 tác phẩm của 335 tác giả

Có chỗ dùng công nghệ trình chiếu để đưa người xem về Sài Gòn thuở xưa, có chỗ bày cả trăm bức tranh mới toanh vừa ra lò từ trại sáng tác, lại có nơi lặng lẽ kể chuyện những dòng sông đã nuôi lớn cả một vùng đất. Nếu chưa biết đi đâu trong mấy ngày nghỉ này, đây là vài gợi ý đáng để thử, kèm địa chỉ cụ thể để tiện lên lịch.

"Những con mắt của thời gian": ký ức đô thị được "số hóa"

Nằm sát ngay phố đi bộ Nguyễn Huệ, Nhà Triển lãm Nghệ thuật Đương đại mới ra mắt hồi đầu năm nhưng đã nhanh chóng trở thành một điểm hẹn quen thuộc, và dịp này đang là nơi diễn ra triển lãm "Những con mắt của thời gian", tái hiện hơn một thế kỷ ký ức đô thị Sài Gòn - Gia Định - TP.HCM thông qua công nghệ trình chiếu, thực tế ảo và nhiếp ảnh.

Triển lãm được bố trí theo ba tầng, mỗi tầng một mạch kể chuyện riêng. Tầng trệt trưng bày các tư liệu ảnh đen trắng từ đầu thế kỷ XX đến giai đoạn kháng chiến và tái thiết đất nước (1945-2005), khắc họa diện mạo đô thị qua các thời kỳ. Lên đến tầng lửng là không gian dành cho các tác phẩm của nghệ sĩ đương đại, đặt cạnh một bộ sưu tập thiết bị nhiếp ảnh từ máy ảnh cổ đến hiện đại, một cách đối chiếu khá thú vị giữa công cụ ghi lại ký ức của các thời đại khác nhau. Xuống đến tầng hầm, khách tham quan được trải nghiệm kính thực tế ảo và chiêm ngưỡng tác phẩm sắp đặt "Cây di sản", kết hợp từ các thiết bị công nghệ cũ, biến những món đồ tưởng như đã lỗi thời thành một tác phẩm nghệ thuật.

Vì chỉ mở trong tuần, không có giờ cuối tuần, nên nếu muốn ghé vào đúng dịp nghỉ lễ, cần canh những ngày trong tuần rơi vào kỳ nghỉ thay vì đợi đến thứ Bảy, Chủ nhật. Đây cũng là điểm rất dễ kết hợp với việc dạo phố đi bộ Nguyễn Huệ hay xem nghệ thuật đường phố vào buổi tối, vì vị trí chỉ cách đó vài bước chân. Triển lãm: "Những con mắt của thời gian"

• Địa điểm: Nhà Triển lãm Nghệ thuật Đương đại, số 158 Đồng Khởi, phường Sài Gòn

• Thời gian mở cửa: Thứ Hai - thứ Sáu, sáng 8h00-11h30, chiều 13h30-17h00, vào cổng miễn phí

403 tác phẩm, 335 tác giả: Bảo tàng Mỹ thuật TP.HCM "trình làng" mùa sáng tác mới

Đây là nơi hội tụ của một lượng tác phẩm khổng lồ: 403 bức tranh, tượng và gốm được chọn ra từ gần 870 tác phẩm gửi về của hơn 580 họa sĩ, sau hai vòng thẩm định của Hội Mỹ thuật Thành phố. Bản thân bảo tàng cũng là một điểm đến đáng ghé dù không có triển lãm đặc biệt, vì đây là công trình được xây dựng từ đầu thế kỷ 20, mang kiến trúc Đông Dương pha trộn Á-Âu, hiện lưu giữ nhiều bộ sưu tập mỹ thuật lâu đời của thành phố, từ sơn dầu, sơn mài, lụa đến gốm cổ.

Cái mới của năm nay nằm ở chỗ, lần đầu tiên có thêm một trại sáng tác dành riêng cho các nghệ sĩ đến từ khu vực Bình Dương, bên cạnh chín trại sáng tác vẫn tổ chức định kỳ mỗi năm. Nhờ vậy mà bảng màu của triển lãm cũng đa dạng hơn hẳn, không chỉ về chất liệu, mà cả về góc nhìn vùng miền, phần nào phản chiếu diện mạo một TP.HCM đã "lớn" hơn sau sáp nhập.

• Triển lãm: Triển lãm mỹ thuật từ các trại sáng tác thường niên

• Địa điểm: Bảo tàng Mỹ thuật TP.HCM, số 97-97A Phó Đức Chính, phường Bến Thành

• Thời gian mở cửa: Từ 25/8 đến 3/9/2026

Sơn mài bình dân: những kỳ công từ xưa

Nếu yêu thích mỹ thuật truyền thống, không thể bỏ qua triển lãm "Chu tất bình dân" tại Bảo tàng Phụ nữ Nam Bộ. Triển lãm giới thiệu hơn 350 hiện vật gồm tranh sơn mài và đồ gia dụng mỹ nghệ từ giai đoạn 1950-1990, mang dấu ấn của hơn 140 nghệ nhân và hãng xưởng nổi danh như Thành Lễ, Trương Văn Thanh, Văn Thoát từ vùng Thủ Dầu Một - Sài Gòn - Gia Định xưa.

Tên gọi "Chu tất bình dân" có ý nghĩa sâu sắc: "Chu" là sắc đỏ của chu sa, "tất" là cây sơn (chất liệu truyền thống), kết hợp cùng từ "bình dân" để tôn vinh các vật dụng thủ công tinh tế phục vụ đời sống thường nhật. Những hiện vật được trưng bày áp dụng các kỹ thuật tinh xảo như vẽ phủ mài, cẩn ốc, cẩn trứng và khắc trũng, phản ánh tài năng và sáng tạo của các thợ thủ công thời xưa.

Điều đặc biệt là ban tổ chức có thay đổi luân phiên hiện vật trưng bày trong suốt thời gian diễn ra sự kiện (từ tháng 7 đến tháng 10), do đó ghé thăm vào các thời điểm khác nhau sẽ mang lại trải nghiệm mới mẻ. Dù kéo dài đến tháng 10, triển lãm vẫn mở cửa trong kỳ nghỉ Quốc khánh, là cơ hội tuyệt vời để khám phá những giá trị thủ công truyền thống.

• Triển lãm: Chu tất bình dân

• Địa điểm: Bảo tàng Phụ nữ Nam Bộ, số 200-202 Võ Thị Sáu, Phường Xuân Hòa, TP.HCM

• Thời gian mở cửa: Từ 4/7 đến 4/10/2026, vào cổng miễn phí

Một Sài Gòn thu nhỏ trong ảnh: chuỗi triển lãm tài liệu khắp đường Đồng Khởi và xa hơn

Không dừng ở một địa điểm, thành phố còn dựng nên cả một hệ thống triển lãm ảnh tư liệu về những dấu mốc phát triển. Điều thú vị là năm nay, những khung ảnh này không chỉ dừng ở khu trung tâm cũ. Sau khi TP.HCM sáp nhập với Bình Dương và Bà Rịa Vũng Tàu, một phần triển lãm cũng được đưa về tận hai khu vực này, để người dân ở xa trung tâm vẫn có thể "chạm" vào không khí Quốc khánh ngay gần nhà. Một điểm cộng cho ai ngại đông đúc là vì hệ thống này mở cửa gần ba tuần liền, không cần cố chen vào đúng tối 2/9, thời điểm khu Đồng Khởi và Nguyễn Huệ chắc chắn kín người vì trùng giờ biểu diễn và pháo hoa. Một buổi sáng hay chiều bình thường trong tuần vẫn thoải mái để dạo xem trọn vẹn, và tranh thủ chụp ảnh cũng dễ hơn nhiều

• Triển lãm: Chuỗi triển lãm ảnh tư liệu về các dấu mốc phát triển thành phố

• Địa điểm: Công viên Chi Lăng (đoạn giữa Nguyễn Du và Lê Thánh Tôn), Nhà triển lãm số 158D, 158E Đồng Khởi và Công viên Lam Sơn; một phần mở rộng sang khu vực Bình Dương và Bà Rịa Vũng Tàu

• Thời gian mở cửa: Từ 19/8 đến 5/9/2026

Những dòng sông kể chuyện: trưng bày chuyên đề tại Bảo tàng Lịch sử TP.HCM

Rời khỏi không khí lễ hội sôi động, Bảo tàng Lịch sử TP.HCM mang đến một trải nghiệm chậm rãi hơn. Đây là bảo tàng lâu đời nhất miền Nam, thành lập từ năm 1929, sở hữu hơn 40.000 hiện vật và tòa nhà từng được công nhận là Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp Quốc gia vào năm 2012, một công trình mang nét Đông phương pha lẫn phong cách phương Tây, tự thân nó đã là một hiện vật đáng xem.

Đứng sau trưng bày "Chúng tôi, những dòng sông Nam Bộ" là dự án "Sống cùng dòng sông", do Đại sứ quán Pháp và Viện Pháp tại Việt Nam khởi xướng, với sự phối hợp của bốn bảo tàng gồm Bảo tàng Lịch sử TP.HCM, Bảo tàng TP.HCM, Bảo tàng Phụ nữ Nam Bộ và Bảo tàng Mỹ thuật TP.HCM. Khoảng 80 hiện vật, tư liệu, hình ảnh và tranh vẽ được sắp đặt để kể lại mối quan hệ giữa con người và những dòng sông Nam Bộ, từ đời sống mưu sinh gắn liền với nước, cho đến những lo ngại về môi trường sông ngòi trước tốc độ đô thị hóa hiện nay.

Cũng tại chính bảo tàng này, trưng bày tư liệu, hình ảnh về 81 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9 được tổ chức riêng, nghĩa là chỉ cần một lượt ghé, đã có thể xem trọn cả hai câu chuyện. Vì đây là bảo tàng công lập, nên tra cứu trước giờ mở cửa và ngày nghỉ trên fanpage chính thức của bảo tàng để tránh lỡ hẹn, vì lịch có thể thay đổi trong dịp lễ.

• Triển lãm: "Chúng tôi, những dòng sông Nam Bộ" và trưng bày tư liệu chào mừng 81 năm Cách mạng Tháng Tám, Quốc khánh 2/9

• Địa điểm: Bảo tàng Lịch sử TP.HCM, số 2 Nguyễn Bỉnh Khiêm, phường Sài Gòn

• Thời gian mở cửa: Từ giữa tháng 6 đến hết 17/10/2026

Nghệ thuật xoay vòng ở Thảo Điền: Arte Fare tại Chillala House of Art

Băng qua sông về phía Đông thành phố, khu An Khánh, Thảo Điền cũng có một điểm hẹn nghệ thuật đáng chú ý mang tên Arte Fare, tổ chức tại Chillala House of Art. Với tổng diện tích 1.000 mét vuông và sức chứa cùng lúc lên tới 350 khách, đây là một tổ hợp gồm phòng tranh, quán cà phê và tiệm nội thất, cho phép người xem vừa ngắm nghệ thuật vừa dừng chân thư giãn trong cùng một không gian.

Arte Fare lấy mô hình hội chợ nghệ thuật quen thuộc làm tiền đề, rồi thực hiện một cuộc thử nghiệm tái thiết cấu trúc trưng bày. Tại khu vực trung tâm của Chillala, phòng trưng bày được chia thành bốn gian hàng sắp xếp theo hình chữ vạn, biểu tượng cổ xưa của Phật giáo đại diện cho sự may mắn và tái sinh theo chu kỳ. Cứ sau mỗi 5 ngày, bốn đơn vị trưng bày mới lại tiếp quản không gian, sắp đặt tác phẩm, giới thiệu tới công chúng rồi bàn giao lại cho nhóm tiếp theo, toàn bộ quy trình chuyển giao diễn ra gói gọn trong một ngày trước khi chu kỳ mới bắt đầu. Cách vận hành xoay vòng này khiến mỗi lần ghé lại có thể gặp một diện mạo trưng bày khác, dù cùng một địa điểm quen thuộc.

• Triển lãm: Arte Fare

• Địa điểm: Chillala House of Art, số 75 Xuân Thủy, An Khánh, Thảo Điền, TP.HCM

• Thời gian mở cửa: Từ 3/9 đến 26/9/2026

Lồng đèn kể chuyện dưới trăng ở Sơn Trà Đình

Nếu kỳ nghỉ năm nay kéo dài gần đến Trung thu, một điểm dừng chân khác đáng để dành thời gian là triển lãm đèn lồng "Cóc Tùng Cốc Tùng! - Kể chuyện dưới trăng", do nhóm Khởi Đăng Tác Khí thực hiện tại Sơn Trà Đình, ngôi đình gần 150 năm tuổi do cộng đồng cư dân gốc Quảng Nam - Đà Nẵng dựng nên từ năm 1876, nằm giữa lòng phường Tân Định. Đây đã là năm thứ ba liên tiếp nhóm hơn 10 thành viên, phần lớn là sinh viên Đại học Kiến trúc và Đại học Mỹ thuật TP.HCM, tổ chức sự kiện tái hiện Trung thu xưa bằng những chiếc lồng đèn thủ công tỉ mỉ, sau hai chủ đề từng gây tiếng vang là "Tầm Tập" hồi 2024 và "Ngựa trời gắp lửa" hồi 2025.

Năm nay, chủ đề trung tâm lấy cảm hứng từ truyện dân gian "Cóc kiện trời". Ngay từ lối vào, khách tham quan sẽ choáng ngợp trước cụm lồng đèn cóc khổng lồ cao gần 3 mét đang đánh trống, vây quanh là các nhân vật cua, ong, cọp, gấu, cáo trải dài tới 4 mét. Trải nghiệm tại đây kéo dài 55 phút, gồm ba phần: tìm hiểu văn hóa, ôn lại chuyện xưa và thưởng thức trà bánh ngay trong sân đình trăm tuổi, một cách thư thái để khép lại buổi tối giữa không khí rộn ràng của mùa lễ.

• Triển lãm: "Cóc Tùng Cốc Tùng! - Kể chuyện dưới trăng"

• Địa điểm: Sơn Trà Đình, số 113 Nguyễn Phi Khanh, phường Tân Định, TP.HCM

• Thời gian mở cửa: Từ 20/8 đến 11/10/2026

Đưa trẻ nhỏ đi chơi: Mô hình Doraemon khổng lồ tại Hikari

Với những gia đình có con nhỏ, khu thương mại Hikari ở phường Bình Dương cũng đang có một lựa chọn phù hợp hơn để cả nhà cùng tham gia. Không gian trưng bày tại đây quy tụ 19 mô hình mèo máy Doraemon kích thước "siêu to khổng lồ", mỗi mô hình mang một dáng vẻ và biểu cảm khác nhau, là nơi lý tưởng để chụp ảnh lưu niệm. Trong suốt thời gian diễn ra sự kiện, các gia đình còn có thể tham gia thêm một số hoạt động nhận quà tặng, khiến buổi đi chơi thêm phần trọn vẹn.

• Triển lãm: Trưng bày mô hình Doraemon

• Địa điểm: Khu thương mại Hikari, đường Lý Thái Tổ, phường Bình Dương, TP.HCM

• Thời gian mở cửa: Từ 27/8 đến 27/9/2026, vào cổng miễn phí

Nếu chỉ có một buổi, nên đi theo lộ trình nào?

Với những ai xuất phát từ khu trung tâm, có thể gộp cả ba điểm liền mạch: bắt đầu ở Nhà Triển lãm Nghệ thuật Đương đại (158 Đồng Khởi) để xem "Những con mắt của thời gian" (lưu ý chỉ mở từ thứ Hai đến thứ Sáu, sáng 8h00-11h30, chiều 13h30-17h00), rồi tạt qua Công viên Chi Lăng và Công viên Lam Sơn để xem loạt ảnh tư liệu Quốc khánh, và khép lại ở Bảo tàng Mỹ thuật TP.HCM (97-97A Phó Đức Chính, nếu vẫn còn trong khung thời gian từ 25/8 đến 3/9) hoặc Bảo tàng Lịch sử TP.HCM (2 Nguyễn Bỉnh Khiêm) để nghe chuyện những dòng sông. Khoảng cách giữa các điểm này khá gần, đi bộ xen lẫn chạy xe máy là đủ cho một buổi trọn vẹn, và tiện thể có thể kết hợp ghé Thảo Cầm Viên ngay sát Bảo tàng Lịch sử nếu còn thời gian.

Nếu muốn thêm trải nghiệm về sơn mài truyền thống, Bảo tàng Phụ nữ Nam Bộ cũng nằm ở khu vực Quận 1 (đi từ Bảo tàng Mỹ thuật hay Bảo tàng Lịch sử không quá xa), và do triển lãm "Chu tất bình dân" kéo dài đến tháng 10, có thể sắp xếp linh hoạt hơn để ghé thăm mà không lo lỡ hẹn.

Với những ai ở khu Đông thành phố hoặc muốn đổi gió sang một trải nghiệm khác, Thảo Điền có Arte Fare tại Chillala để ngắm nghệ thuật đương đại theo mô hình xoay vòng, còn khu Tân Định giữ nguyên nét hoài cổ với đình làng và lồng đèn thủ công ở Sơn Trà Đình, đặc biệt hợp cho buổi tối gần Trung thu. Gia đình có trẻ nhỏ có thể chọn Hikari ở Bình Dương, nơi những mô hình Doraemon khổng lồ vừa để chụp ảnh vừa có quà tặng đi kèm.

Còn nếu đang ở khu vực Bình Dương hay Bà Rịa Vũng Tàu, cũng không cần cố lặn lội về trung tâm, vì thành phố đã bố trí triển lãm và cả sân khấu nghệ thuật ngay tại địa phương, nên ở đâu cũng có phần "dự phần" vào không khí lễ hội.

Nhìn chung, dịp 2/9 năm nay ở TP.HCM không chỉ có tiếng pháo hoa và ánh đèn sân khấu. Giữa những ngày nghỉ ngắn ngủi, một buổi dạo quanh các phòng tranh, những khung ảnh tư liệu hay góc trưng bày về sông nước cũng đủ để mỗi người tạm chậm lại, nhìn thành phố mình đang sống từ một góc khác.