Vì sao người Nhật thường dùng chung một bồn tắm mà không thay nước? Họ thực sự tiết kiệm đến vậy sao?

Thói quen ngâm mình trong bồn tắm (ofuro) của người Nhật Bản từ lâu đã trở thành một nét văn hóa đặc trưng khiến nhiều người nước ngoài tò mò. Việc các thành viên trong gia đình dùng chung một lượt nước tắm nghe qua có vẻ khó tin, nhưng đằng sau tập tục này là sự kết hợp hoàn hảo giữa triết lý sống tiết kiệm, văn hóa giữ gìn vệ sinh khắt khe và nét sinh hoạt gia đình độc đáo.

Lý do quan trọng nhất khiến thói quen này hoàn toàn hợp vệ sinh xuất phát từ quy trình tắm của người Nhật. Trước khi bước vào bồn ngâm, mọi người đều phải tắm rửa, xăm soi xà phòng và xả sạch sẽ bằng vòi hoa sen ở khu vực bên ngoài. Bồn tắm đối với người Nhật không phải nơi để tẩy rửa chất bẩn trên cơ thể, mà là không gian thư giãn, thả lỏng cơ bắp và làm ấm cơ thể sau một ngày làm việc mệt mỏi. Chính vì nước trong bồn luôn giữ được sự sạch sẽ tuyệt đối, việc người này ngâm xong đến lượt người khác bước vào là điều hoàn toàn bình thường.

Yếu tố tiết kiệm chi phí cũng đóng vai trò rất lớn trong thói quen này. Ở Nhật Bản, chi phí dịch vụ sinh hoạt như điện, nước và khí ga thuộc hàng tương đối đắt đỏ. Việc xả đầy một bồn tắm lớn tốn khá nhiều nước và năng lượng để đun nóng. Do đó, xả một bồn nước cho cả nhà cùng sử dụng lần lượt giúp các gia đình giảm đáng kể hóa đơn tiền nước và tiền ga mỗi tháng. Bên cạnh đó, các gia đình Nhật thời nay thường trang bị hệ thống bồn tắm hiện đại có chức năng tự động giữ nhiệt hoặc đun nóng lại nước (oiitoki), giúp nước luôn ở nhiệt độ lý tưởng suốt cả tối mà không cần phải xả thêm nước mới.

Không dừng lại ở việc tiết kiệm, người Nhật còn tận dụng triệt để lượng nước tắm này cho các mục đích khác trong nhà. Sau khi tất cả thành viên đã ngâm mình xong, phần nước còn lại trong bồn thường được bơm sang máy giặt để giặt quần áo cho chu trình giặt đầu tiên, hoặc dùng để lau nhà, xả bồn cầu. Tinh thần trân trọng tài nguyên và tránh lãng phí (mottanai) đã thấm sâu vào đời sống thường nhật của họ qua những hành động nhỏ như vậy.

Bên cạnh yếu tố kinh tế và vệ sinh, việc tắm bồn chung còn mang ý nghĩa tinh thần sâu sắc trong gia đình. Trong tiếng Nhật có khái niệm "hadaka no tsukiai", nghĩa là sự giao tiếp khi trút bỏ mọi rào cản. Việc cha mẹ ngâm mình cùng con cái nhỏ tuổi là thời điểm lý tưởng để trò chuyện, tâm sự và gia tăng tình cảm gắn kết sau một ngày bận rộn.

Thứ tự bước vào bồn tắm trong các gia đình truyền thống Nhật Bản cũng thể hiện sự kính trên nhường dưới. Thông thường, người trụ cột trong gia đình như người cha hoặc người lớn tuổi nhất sẽ được ưu tiên ngâm mình trước, sau đó mới đến người mẹ và các con. Dù cuộc sống hiện đại đã có nhiều thay đổi linh hoạt hơn, thói quen tắm chung một bồn nước vẫn là nét đẹp văn hóa độc đáo, thể hiện sự tinh tế và lối sống văn minh của người dân xứ sở hoa anh đào.