Vì sao ngày càng nhiều người quan tâm đến điểm tín dụng?

Trước đây, khi nói về tài chính cá nhân, nhiều người thường chỉ nghĩ đến thu nhập, tiền tiết kiệm hay số nợ đang phải trả. Nhưng vài năm trở lại đây, một chỉ số khác ngày càng được nhiều người quan tâm: Điểm tín dụng. Không ít người chủ động kiểm tra thông tin tín dụng của mình ngay cả khi chưa có nhu cầu vay vốn.

Sự quan tâm này không phải ngẫu nhiên. Khi tín dụng ngày càng trở thành một phần quen thuộc trong đời sống tài chính, khả năng tiếp cận vốn không chỉ phụ thuộc vào việc một người kiếm được bao nhiêu tiền mà còn phụ thuộc vào cách họ từng sử dụng và hoàn trả các khoản tín dụng.

Điểm tín dụng là gì?

Điểm tín dụng là con số đo lường mức độ uy tín tài chính của một cá nhân.

Tại Việt Nam, Trung tâm Thông tin tín dụng Quốc gia Việt Nam (CIC) cung cấp báo cáo thông tin tín dụng cá nhân, trong đó có các dữ liệu như tình trạng dư nợ, thẻ tín dụng, nợ xấu hiện tại và lịch sử 5 năm, cùng điểm và hạng tín dụng. CIC cho biết điểm tín dụng được cập nhật định kỳ hàng tháng dựa trên những biến động trong thông tin tín dụng của khách hàng.

Điều này nghĩa là điểm tín dụng không đơn giản là một “điểm số tốt hay xấu” cố định. Nó có thể thay đổi theo lịch sử vay và trả nợ của mỗi người. Việc thanh toán đúng hạn, mức dư nợ, số lượng và loại hình khoản vay hay cách sử dụng tín dụng đều có thể ảnh hưởng đến cách một hệ thống chấm điểm đánh giá người vay.

Lý do ngày càng nhiều người quan tâm đến điểm tín dụng

1. Điểm tín dụng gắn với khả năng vay tiền

Lý do đầu tiên và cũng thực tế nhất: Điểm tín dụng có thể ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng vay vốn. Khi một người đăng ký khoản vay, tổ chức tín dụng cần đánh giá xác suất người đó trả nợ đúng hạn. Thu nhập, công việc, tài sản, nghĩa vụ nợ hiện tại và lịch sử tín dụng đều có thể được xem xét. Điểm tín dụng giúp biến một phần thông tin phức tạp đó thành một chỉ số dễ sử dụng hơn trong quá trình đánh giá rủi ro.

Điểm tín dụng là một trong những yếu tố quan trọng quyết định khả năng tiếp cận tín dụng; người có điểm cao hơn thường có nhiều khả năng được chấp thuận khoản vay và nhận điều kiện vay tốt hơn. Nói cách khác, với người thường xuyên sử dụng các sản phẩm tài chính, điểm tín dụng dần trở thành một phần của “hồ sơ tài chính” cá nhân.

2. Những khoản vay lớn khiến người trẻ không thể xem nhẹ lịch sử tín dụng

Khi nhu cầu mua nhà, mua ô tô hoặc sử dụng các khoản vay dài hạn xuất hiện, điểm tín dụng càng trở thành vấn đề đáng quan tâm.

Một khoản mua sắm vài triệu đồng có thể không khiến người ta quá bận tâm đến lịch sử tín dụng. Nhưng với khoản vay hàng trăm triệu hoặc hàng tỷ đồng, chỉ một thay đổi nhỏ về lãi suất cũng có thể tác động đáng kể đến dòng tiền trong nhiều năm.

CFPB (Consumer Financial Protection Bureau - Cục Bảo vệ Tài chính Người tiêu dùng Hoa Kỳ) cho biết điểm tín dụng và báo cáo tín dụng có thể ảnh hưởng đến việc một người có được cấp khoản vay mua nhà hay không cũng như mức lãi suất được áp dụng; tuy nhiên, đây chỉ là một trong nhiều yếu tố mà bên cho vay xem xét, bên cạnh thu nhập, tài sản và các khoản nợ hiện có.

Điều đó khiến nhiều người bắt đầu có tâm lý chuẩn bị lịch sử tín dụng trước khi cần vay. Thay vì đến lúc muốn mua nhà mới kiểm tra lịch sử tín dụng, họ quan tâm đến việc duy trì một hồ sơ tín dụng lành mạnh từ trước.

3. Người tiêu dùng có nhiều công cụ tín dụng hơn trước

Thẻ tín dụng, các hình thức vay tiêu dùng và nhiều sản phẩm tài chính khác khiến việc “sống cùng tín dụng” trở nên phổ biến hơn. Khi số lượng sản phẩm tín dụng tăng, khả năng một người có nhiều tài khoản, nhiều khoản nợ hoặc nhiều lần đăng ký tín dụng cũng tăng theo.

Vấn đề nằm ở chỗ: Dễ tiếp cận tín dụng không đồng nghĩa với dễ quản lý tín dụng.

Một người có thể vẫn đang trả nợ đầy đủ nhưng sử dụng hạn mức quá cao, mở quá nhiều tài khoản hoặc liên tục đăng ký khoản vay mới. Những hành vi này có thể khiến hồ sơ tín dụng trở nên kém thuận lợi tùy theo mô hình chấm điểm được sử dụng.

CFPB lưu ý rằng các yếu tố như lịch sử thanh toán, khoản nợ chưa trả, loại và số lượng tài khoản, mức độ sử dụng tín dụng và các đơn đăng ký tín dụng mới đều có thể được đưa vào mô hình chấm điểm. Vì vậy, khi tín dụng trở thành công cụ tài chính quen thuộc, hiểu và theo dõi điểm tín dụng cũng trở thành một phần của quản lý tài chính cá nhân.

4. Quản lý hồ sơ tài chính như quản lý tiền

Điểm tín dụng còn phản ánh một thay đổi lớn hơn trong tư duy tài chính cá nhân. Trước đây, một người có thể nghĩ rằng chỉ cần kiếm nhiều tiền và không để tài khoản hết tiền là đủ. Nhưng trong bối cảnh hiện đại, khả năng quản lý tiền và khả năng quản lý tín dụng là hai chuyện có liên quan nhưng không hoàn toàn giống nhau.

Một người thu nhập cao nhưng thường xuyên trả nợ trễ vẫn có thể tạo ra lịch sử tín dụng không tốt. Ngược lại, một người thu nhập chưa quá cao nhưng sử dụng tín dụng có kỷ luật, trả đúng hạn và kiểm soát nghĩa vụ nợ có thể xây dựng được lịch sử tín dụng tốt hơn.

Đó là lý do ngày càng nhiều người không chỉ hỏi “mình có bao nhiêu tiền?”, mà còn bắt đầu hỏi “hồ sơ tín dụng của mình đang như thế nào?”.

Một lý do khác khiến việc theo dõi điểm tín dụng trở nên hữu ích là nó giúp mọi người phát hiện những bất thường trong thông tin tín dụng trước khi chúng gây ra hậu quả lớn. Việc chủ động kiểm tra vì thế không nhất thiết chỉ dành cho người đang chuẩn bị vay tiền. Nó có thể được xem như một bước “khám sức khỏe” cho hồ sơ tín dụng: Biết mình đang có khoản nợ nào, lịch sử thanh toán ra sao và liệu thông tin đang được ghi nhận có chính xác hay không.

(Tham khảo: CFPB)