Từ 1/3/2027, 5 thay đổi lớn về hộ tịch mà người dân cần biết rõ

Luật Hộ tịch năm 2026 sẽ chính thức đi vào đời sống từ ngày 1/3/2027, mang theo nhiều quy định mang tính đột phá nhằm tháo gỡ khó khăn trong các thủ tục hành chính. Từ việc cho phép đăng ký kết hôn không phụ thuộc nơi cư trú đến việc áp dụng cấp giấy tờ điện tử, những thay đổi này hứa hẹn tạo ra sự linh hoạt và tiện lợi tối đa cho mọi người dân trong cuộc sống hằng ngày.

Đăng ký khai sinh và kết hôn không còn phụ thuộc nơi cư trú

Khắc phục những bất cập của quy định cũ khi bắt buộc người dân phải về nơi thường trú hoặc tạm trú để làm thủ tục, luật mới cho phép đăng ký hộ tịch tại bất kỳ UBND cấp xã nào thuận tiện nhất. Nhờ cơ sở dữ liệu hộ tịch quốc gia đã được vận hành đồng bộ và đội ngũ cán bộ đủ năng lực, từ nay người lao động đi làm xa quê không còn phải chịu cảnh lặn lội tàu xe chỉ để đăng ký kết hôn hay làm giấy khai sinh cho con. Mọi thủ tục đều có thể được giải quyết linh hoạt tại nơi ở hiện tại.

Chủ tịch xã được phép ủy quyền ký giấy khai tử

Để giải quyết tình trạng người dân không thể lấy giấy khai tử kịp thời để tổ chức tang lễ khi lãnh đạo địa phương đi công tác, quy định mới đã mở ra cơ chế ủy quyền vô cùng thiết thực. Theo đó, chủ tịch UBND cấp xã có thể trực tiếp ủy quyền cho công chức tư pháp hộ tịch ký loại giấy tờ này. Tuy nhiên, đối với các giấy tờ gốc quan trọng, đi theo suốt cuộc đời con người như giấy khai sinh và giấy chứng nhận kết hôn, pháp luật vẫn yêu cầu lãnh đạo cấp xã phải trực tiếp ký nhằm đảm bảo tính trang trọng và sự chặt chẽ về mặt pháp lý.

Chuyển sang cơ chế khai sinh và khai tử tự động

Một trong những bước tiến cải cách lớn nhất của bộ luật mới là việc bổ sung phương thức đăng ký hộ tịch chủ động, thay đổi hoàn toàn tư duy từ "người dân tự đi yêu cầu" sang "cơ quan nhà nước chủ động phục vụ". Khi hệ thống của các cơ sở khám chữa bệnh được kết nối đồng bộ với cơ sở dữ liệu hộ tịch, việc ghi nhận thông tin khai sinh hay khai tử sẽ diễn ra tự động. Mặc dù lộ trình triển khai trên toàn quốc kéo dài đến chậm nhất là ngày 1/1/2031, nhưng các địa phương đáp ứng đủ điều kiện về hạ tầng công nghệ hoàn toàn có thể chủ động áp dụng sớm để người dân được hưởng lợi nhanh chóng.

Người đã thành niên được quyền thay đổi quê quán

Nhận thấy thực tiễn có nhiều trường hợp thông tin quê quán trên giấy tờ bị ghi sai do nhầm lẫn lịch sử hoặc khai theo tập quán cũ chưa chuẩn xác, luật Hộ tịch 2026 đã cho phép người dân tự do điều chỉnh lại. Công dân đã đủ tuổi thành niên nay có thể tự mình yêu cầu thay đổi thông tin quê quán trong giấy khai sinh gốc để phù hợp với nguồn gốc dòng tộc thực sự. Tương tự, cha mẹ đẻ cũng có quyền yêu cầu điều chỉnh thông tin này cho con cái chưa thành niên, đảm bảo mọi thông tin cá nhân đều phản ánh đúng ý chí và nguyện vọng chính đáng của gia đình.

Ứng dụng sổ hộ tịch điện tử thay thế dần sổ giấy

Thích ứng với công cuộc chuyển đổi số quốc gia, sổ hộ tịch điện tử sẽ được đưa vào sử dụng song song và dần thay thế cho sổ giấy truyền thống kể từ tháng 3 năm 2027. Dữ liệu điện tử mang lại sự an toàn vượt trội nhờ khả năng lưu trữ tập trung và cơ chế sao lưu nhiều lớp, tránh được hoàn toàn rủi ro thất lạc hay hư hỏng của giấy tờ vật lý. Nhằm tiết kiệm chi phí in ấn và giảm tải khối lượng công việc hành chính cho các cơ quan, sổ hộ tịch bằng giấy từ nay sẽ chỉ còn bắt buộc duy trì đối với hai thủ tục đặc thù là đăng ký kết hôn và đăng ký giám hộ.