Thấy rắn đang đẻ ở vườn nhà nên làm gì đầu tiên?

Đang dọn cỏ, tưới cây hay đi một vòng quanh vườn, bạn bất ngờ nhìn thấy một con rắn nằm ở góc đất và bên cạnh bắt đầu xuất hiện những quả trứng. Nếu chỉ là một con rắn bò ngang qua, ít nhất chúng ta còn dễ hình dung phải tránh xa nó. Nhưng rắn đang đẻ lại đặt gia đình vào thế khó hơn: con vật gần như ở nguyên một chỗ, trứng xuất hiện ngay trong vườn, còn chẳng ai biết nên đuổi rắn đi, chờ nó đẻ xong hay xử lý cả rắn lẫn trứng thế nào. Càng sốt ruột muốn giải quyết ngay, tình huống càng dễ trở nên nguy hiểm. Bởi lúc này, mục tiêu đầu tiên không phải là làm cách nào để con rắn biến mất thật nhanh, mà là giữ cho một tình huống đang có thể kiểm soát không bất ngờ vượt khỏi tầm kiểm soát.

Việc đầu tiên: Đừng động vào rắn, cũng đừng động vào trứng

Ngay khi phát hiện, hãy dừng mọi hoạt động ở khu vực đó và từ từ lùi ra xa. Trẻ nhỏ, người lớn tuổi và vật nuôi nên được đưa vào nhà; nếu cửa từ vườn thông trực tiếp vào không gian sống, có thể đóng lại miễn là thao tác này không buộc bạn phải đi gần con rắn. Sau đó, hãy để nguyên khu vực.

Nghe có vẻ như chẳng làm gì, nhưng đây lại là bước quan trọng nhất. Một con rắn đang nằm ở vị trí mà mọi người nhìn thấy ít nhất còn giúp gia đình biết chính xác mối nguy nằm ở đâu. Nếu lúc này có người cầm chổi chọc, lấy gậy đẩy hoặc xịt nước để ép nó đi, rắn có thể bò vào bụi cây, chui xuống gầm đồ, khe tường hoặc một góc khuất khác. Khi ấy, từ chỗ chỉ cần tránh một vị trí cụ thể, cả khu vườn lại trở thành nơi phải dè chừng vì không ai còn biết con rắn đang ở đâu. Vì thế, không chọc, không đập, không xịt nước, không dùng kẹp tự chế và cũng không thử úp xô chậu lên con rắn.

Đừng nghĩ rắn đang đẻ thì sẽ không phản ứng

Đây là suy nghĩ rất dễ xuất hiện khi thấy con vật gần như nằm im. Thực tế, không nên dựa vào trạng thái hiện tại của rắn để kết luận rằng có thể tiến lại gần. Một người bình thường cũng rất khó nhận diện chính xác loài rắn chỉ bằng màu sắc hay hoa văn, càng không thể biết nó sẽ phản ứng thế nào khi cảm thấy bị đe dọa. Bởi vậy, nếu con rắn vẫn còn trong vườn, phương án phù hợp là giữ khoảng cách và tìm sự hỗ trợ từ người có chuyên môn xử lý rắn, đơn vị cứu hộ động vật hoang dã hoặc cơ quan chức năng phù hợp tại địa phương. Trong lúc chờ hỗ trợ, nếu vẫn nhìn thấy rắn từ một vị trí an toàn thì có thể ghi nhớ nơi nó đang nằm để chỉ cho người đến xử lý. Nhưng không cần vì muốn xác định loài mà tiến lại gần chụp đầu, đuôi hay hoa văn của nó.

Còn những quả trứng thì sao?

Đây mới là phần khiến nhiều gia đình bối rối nhất. Nếu rắn đã đẻ ra một số trứng, phản xạ thường thấy là muốn nhặt chúng lên, gom vào túi hoặc chuyển sang chỗ khác. Tuy nhiên, đó không phải việc nên làm khi rắn vẫn còn ở gần. Trước hết, việc nhặt trứng đồng nghĩa bạn phải tiến thẳng vào khu vực có rắn. Hơn nữa, nếu không có kiến thức chuyên môn, cũng không có lý do gì phải tự mình kiểm tra, xoay, bóp hay phá những quả trứng vừa phát hiện. Tốt nhất hãy coi rắn và khu vực có trứng là cùng một vùng cần tránh tiếp cận. Ngay cả khi sau đó rắn đã rời khỏi vị trí nhưng trứng vẫn còn, cũng chưa nên lập tức cho trẻ nhỏ ra xem hoặc tự tay thu gom. Hãy giữ khu vực nguyên trạng và hỏi người có chuyên môn về cách xử lý phù hợp.

Một điểm cũng cần biết là không phải rắn nào cũng đẻ trứng. Tùy loài, rắn có những hình thức sinh sản khác nhau, trong đó có những loài sinh con non. Vì vậy, nếu chỉ nhìn thấy rắn cùng những vật thể lạ trong vườn mà chưa chắc đó là gì, càng không nên tự phán đoán rồi cầm lên kiểm tra.

Cả nhà kéo ra xem lại là điều nên tránh nhất lúc này

Một con rắn xuất hiện đã đủ gây chú ý, còn cảnh rắn đang đẻ lại càng dễ khiến mọi người tò mò. Người đứng xem, người lấy điện thoại quay, thậm chí có người muốn tiến gần để nhìn cho rõ. Nhưng càng đông người, tình huống càng khó kiểm soát. Hãy để khu vực yên tĩnh và hạn chế người qua lại. Đặc biệt, không đứng thành vòng quanh con rắn hoặc chặn hết những hướng mà nó có thể rời đi. Nếu rắn bắt đầu di chuyển, mọi người cũng không nên chạy theo để xem nó chui vào đâu ở khoảng cách gần. Với chó mèo, cần đặc biệt chú ý. Vật nuôi có thể tò mò, sủa, vồ hoặc lao về phía rắn và khiến cuộc chạm trán xảy ra rất nhanh. Vì vậy, nếu có thể đảm bảo an toàn, hãy đưa chúng vào trong nhà trước khi nghĩ tới những bước tiếp theo.

Khi rắn đã được xử lý, câu chuyện chưa nên kết thúc ở đó

Sau khi người có chuyên môn đã di dời rắn và xác nhận khu vực an toàn, lúc này gia đình mới nên quay lại khu vườn để tìm hiểu vì sao vị trí đó có thể trở thành nơi con vật lưu lại. Không cần biến khu vườn thành một khoảng sân trống trơn. Điều nên làm là xử lý những nơi tạo quá nhiều chỗ ẩn nấp: cỏ mọc cao, bụi cây quá rậm, lá khô tích thành đống, gạch đá hoặc gỗ chất lâu ngày, chậu cây nằm sát nhau, đồ cũ để trực tiếp trên mặt đất... Nếu quanh nhà có chuột, cũng nên xử lý vấn đề này. Rắn xuất hiện ở một khu vực có thể liên quan đến nơi trú ẩn và nguồn thức ăn phù hợp; vì vậy, phòng ngừa hiệu quả không đơn giản là mua một loại bột hay tìm một mùi nào đó được truyền miệng là có thể đuổi rắn.

Đồng thời, gia đình hãy kiểm tra các khe hở ở chân cửa, khu vực đường ống xuyên tường, cửa thông gió thấp và những điểm có thể tạo đường từ sân vườn vào nhà. Mục tiêu không phải để đảm bảo tuyệt đối rằng rắn sẽ không bao giờ xuất hiện, mà là giảm những điều kiện khiến chúng dễ trú ẩn hoặc đi vào không gian sinh hoạt.

Nếu rắn bất ngờ bò đi trong lúc đang chờ xử lý thì sao?

Đây là lúc nhiều người dễ phạm sai lầm vì sợ mất dấu. Nếu rắn bắt đầu rời vị trí, đừng chạy theo, chặn đầu hay dùng gậy ép nó quay lại. Nếu có thể quan sát từ xa mà vẫn an toàn, hãy chú ý hướng nó di chuyển để cung cấp thông tin cho người xử lý. Nếu rắn chui vào một bụi cây, đống đồ hoặc khe kín và mất dấu, đừng tự lật từng viên gạch, thò tay vào bụi hoặc xê dịch đồ đạc để tìm. Hãy coi khu vực đó vẫn còn rủi ro và thông báo chính xác vị trí cuối cùng nhìn thấy rắn. Đặc biệt, nếu hướng rắn di chuyển là về phía nhà, hãy đưa mọi người ra khỏi khu vực liên quan và đóng các cửa có thể đóng được từ vị trí an toàn. Lúc này việc biết con rắn đang ở đâu quan trọng hơn việc cố tự mình đưa nó ra ngoài.

Nếu chẳng may có người bị cắn

Trong một tình huống như vậy, đừng để việc cố nhận dạng hoặc bắt con rắn làm chậm việc cấp cứu. Người bị cắn cần được đưa đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt, đồng thời hạn chế vận động phần cơ thể bị cắn và tháo nhẫn, vòng hoặc những vật có thể gây siết nếu vùng tổn thương sưng lên. Không rạch vết cắn để nặn máu, không dùng miệng hút nọc, không chườm đá và không tự buộc garô chặt. Cũng không quay lại cố bắt hay giết con rắn để mang tới bệnh viện, bởi như vậy chỉ tạo thêm nguy cơ cho người khác.

Bắt gặp rắn đang đẻ ngay trong vườn đúng là một cảnh khiến bất kỳ gia đình nào cũng muốn giải quyết càng nhanh càng tốt. Thế nhưng, nhanh nhất chưa chắc là tự tay can thiệp. Khi con rắn vẫn còn ở một vị trí xác định, điều có lợi nhất chính là giữ khoảng cách, tách người và vật nuôi khỏi khu vực, để nguyên rắn cùng trứng và gọi người có chuyên môn. Xử lý được con rắn trước, sau đó mới đến lượt khu vườn và những quả trứng - thứ tự ấy vừa rõ ràng hơn, vừa tránh biến một tình huống oái oăm thành một sự cố thực sự.

*Thông tin trong bài mang tính chất tham khảo