Máy bay bất ngờ nổ tung trên không 9.100 mét, toàn bộ 259 người trong khoang thiệt mạng: 32 năm sau công bố thêm thông tin chấn động

Vào ngày 21/12/1988, chiếc Boeing 747 mang số hiệu Pan Am 103 cất cánh từ sân bay Heathrow, London đến thành phố New York. Đáng buồn thay, đó lại là chuyến bay cuối cùng của hàng trăm con người xấu số.

Chưa đầy 40 phút sau khi khởi hành, máy bay bất ngờ phát nổ ở độ cao 9.144 mét, khi đang bay qua thị trấn Lockerbie, Scotland. Vụ nổ bom kinh hoàng này đã khiến toàn bộ 259 hành khách và phi hành đoàn cùng 11 người dưới mặt đất thiệt mạng.

Với tổng số 270 nạn nhân đến từ 21 quốc gia, trong đó có 190 người Mỹ, đây được xem là hành động khủng bố trên không đẫm máu nhất lịch sử thế giới cho đến trước sự kiện 11/9.

Khối thuốc nổ dẻo đặt trong khoang hàng phía trước đã kích hoạt hiệu ứng dây chuyền, dẫn đến việc máy bay nhanh chóng bị phá hủy. Gió lớn thổi bay các mảnh vỡ trải dài 130 km, bao phủ một diện tích lên tới 2.188 km vuông.

Để giải mã vụ án, các nhà chức trách đã phải thực hiện một cuộc hợp tác quốc tế chưa từng có tiền lệ giữa lực lượng hành pháp, tình báo và pháp lý từ nhiều quốc gia.

Hơn 5.000 nhân viên cứu hộ và điều tra đã rà soát toàn bộ vùng nông thôn để tìm manh mối, thu hồi được 319 tấn mảnh vỡ cùng hàng nghìn vật chứng. Trong những năm tiếp theo, các đặc vụ FBI đã đi khắp thế giới để thẩm vấn hơn 10.000 người tại 16 quốc gia khác nhau.

Bước ngoặt của vụ án xuất hiện từ một mảnh bằng chứng siêu nhỏ được tìm thấy trong đống đổ nát. Các nhà điều tra đã phát hiện một mảnh vỡ bảng mạch bị cháy sém, dính chặt vào sợi vải polyester của một chiếc áo sơ mi do sức nóng từ vụ nổ. Bức ảnh về mảnh bảng mạch này được phía Scotland chuyển cho FBI, sau đó chuyển tới CIA.

Tại đây, một chuyên gia điện tử thuộc Tổng cục Khoa học và Công nghệ (DS&T) của CIA đã nhận ra hai đặc điểm trùng khớp với một bộ đếm giờ từng được sử dụng trong một cuộc tấn công khủng bố của Libya trước đó. Các phân tích chuyên sâu sau đó xác nhận mảnh vỡ này hoàn toàn khớp với một bộ phận của mạch đếm giờ được sản xuất riêng từ phía Libya.

Dựa trên bằng chứng then chốt này, năm 1991, chính phủ Anh và Mỹ đã buộc tội hai đặc vụ tình báo Libya là Abdel Basset Ali al-Megrahi và Lamen Khalifa Fhimah vào.

Năm 2000, một phiên tòa đặc biệt của Scotland đã được tổ chức tại một căn cứ quân sự cũ của Mỹ ở Hà Lan. Tại phiên tòa, chuyên gia của CIA đã phải cải trang, sử dụng bí danh và biến đổi giọng nói khi ra làm chứng để bảo vệ danh tính. Lời khai của ông đã giúp phân biệt bộ đếm giờ của Libya với các thiết bị của các nhóm vũ trang khác, bác bỏ lập luận bào chữa của phía bị cáo.

Năm 2001, tòa án tuyên trắng án cho Fhimah nhưng kết án al-Megrahi tù chung thân. Chính phủ Libya sau đó đã chính thức nhận trách nhiệm về vụ đánh bom và đồng ý bồi thường gần 3 tỷ USD cho gia đình các nạn nhân. Tuy nhiên, gia đình các nạn nhân vẫn tiếp tục thúc đẩy mở rộng điều tra vì tin rằng âm mưu này không chỉ giới hạn ở hai cá nhân trên.

Vào ngày 21/12/2020, đúng 32 năm sau vụ tấn công, các quan chức liên bang Mỹ đã buộc tội người thứ ba là Abu Agela Mas’ud Kheir Al-Marimi. Đối tượng này đã bị bắt giữ vào năm 2022 để đối mặt với công lý.

Cho đến nay, vụ đánh bom Pan Am 103 như một lời nhắc nhở tàn khốc về sự nguy hiểm của chủ nghĩa khủng bố quốc tế và nỗ lực không ngừng nghỉ của các cơ quan tình báo trong việc bảo vệ an ninh thế giới.

Theo CIA