Mái tôn bị dột nên sửa hay thay mới?

Khi mái tôn bắt đầu dột, nhiều gia đình thường rơi vào hai hướng: hoặc vá ngay chỗ nước nhỏ xuống để tiết kiệm chi phí, hoặc lo mái đã xuống cấp nên muốn thay mới toàn bộ. Thực tế, cả hai phương án đều có thể phù hợp, tùy vào tình trạng của hệ mái. Đặc biệt, vị trí nước nhỏ xuống bên trong nhà chưa chắc nằm ngay dưới điểm nước xâm nhập. Nước có thể di chuyển theo tấm tôn, mối nối hoặc các bộ phận phía dưới trước khi nhỏ xuống. Vì vậy, bước quan trọng trước tiên vẫn là tìm đúng nguyên nhân.

Trường hợp 1: Dột cục bộ, mái tôn tổng thể vẫn tốt - có thể sửa

Nếu mái chỉ dột tại một hoặc vài vị trí, trong khi phần lớn tấm tôn vẫn chắc chắn, chưa bị ăn mòn nghiêm trọng hay biến dạng, sửa cục bộ thường hợp lý hơn thay toàn bộ mái. Nguyên nhân có thể nằm ở vít liên kết bị lỏng, vòng đệm quanh vít xuống cấp, mối nối giữa các tấm tôn, vị trí tiếp giáp với tường hoặc những chi tiết xuyên qua mái. Với mái sử dụng vít lộ thiên, các vị trí liên kết này cũng là nơi cần được kiểm tra kỹ khi xảy ra dột.

Sau khi xác định đúng điểm gây rò, thợ có thể xử lý chi tiết bị lỗi, chẳng hạn thay vít hoặc vòng đệm phù hợp, xử lý lại mối nối hay sửa khu vực tôn bị ảnh hưởng. Tuy nhiên, không nên chỉ nhìn vị trí nước nhỏ xuống rồi trét thật nhiều keo lên mái. Việc phủ vật liệu lên trên mà chưa tìm đúng nguyên nhân có thể chỉ che được vấn đề tạm thời, trong khi điểm nước xâm nhập thực sự vẫn tồn tại.

Trường hợp 2: Chỉ một số tấm tôn hư hỏng - cân nhắc thay từng phần

Không phải cứ mái vừa dột vừa xuất hiện gỉ sét là phải tháo bỏ toàn bộ. Nếu tình trạng ăn mòn, thủng hoặc biến dạng chỉ tập trung ở một số khu vực, trong khi phần còn lại của mái vẫn ở trạng thái tốt, có thể cân nhắc sửa hoặc thay những tấm bị ảnh hưởng. Chẳng hạn, nếu vấn đề mới nằm ở vít hoặc chi tiết liên kết và tấm tôn xung quanh vẫn tốt, phạm vi sửa chữa có thể khá nhỏ. Ngược lại, nếu phần tôn quanh vít đã bị ăn mòn, mỏng hoặc thủng, chỉ thay vít sẽ không giải quyết được toàn bộ vấn đề và tấm tôn đó có thể cần được xử lý hoặc thay thế. Vì vậy, phương án thay từng phần đáng được đánh giá trước khi quyết định thay toàn bộ một mái vẫn còn nhiều khu vực sử dụng tốt.

Trường hợp 3: Dột nhiều nơi, tôn xuống cấp trên diện rộng - nên cân nhắc thay mới

Thay mái bắt đầu đáng cân nhắc khi vấn đề không còn nằm ở một vài điểm riêng lẻ. Nếu mái xuất hiện nhiều vị trí dột, tôn bị gỉ và ăn mòn trên diện rộng, nhiều chỗ đã thủng hoặc biến dạng, đồng thời các vít và mối nối cũng xuống cấp, việc tiếp tục sửa từng điểm có thể không còn hợp lý. Tình trạng mái liên tục dột trở lại sau những lần sửa đúng kỹ thuật cũng là dấu hiệu cần đánh giá tổng thể thay vì tiếp tục vá thêm từng chỗ. Tuy nhiên, không nên quyết định thay mái chỉ dựa vào số năm sử dụng. Hai mái tôn có cùng tuổi vẫn có thể xuống cấp rất khác nhau do chất lượng vật liệu, điều kiện môi trường, cách thi công và quá trình sử dụng.

Đã sửa nhiều lần mà vẫn dột thì đừng tiếp tục vá theo dấu nước

Nếu một khu vực đã được xử lý nhiều lần nhưng cứ mưa lại xuất hiện nước, gia đình không nên tiếp tục cách làm "nước nhỏ ở đâu thì vá ở đó". Lúc này, nguyên nhân có thể nằm ở mối nối, vít, vị trí tiếp giáp hoặc một khu vực khác trên mái rồi nước mới di chuyển đến điểm nhỏ xuống. Ngoài ra, phần tôn cũng có thể đã xuống cấp rộng hơn những gì quan sát được bằng mắt thường. Do đó, nên kiểm tra lại toàn bộ khu vực liên quan, bao gồm tấm tôn, vít, mối nối và các chi tiết tiếp giáp, sau đó mới quyết định tiếp tục sửa hay thay.

Kết luận

Nếu mái chỉ dột cục bộ, tôn vẫn chắc chắn và nguyên nhân nằm ở một vài vít, mối nối hoặc chi tiết riêng lẻ, sửa đúng điểm hư hỏng thường hợp lý hơn thay toàn bộ mái. Nếu chỉ một số tấm đã xuống cấp, gia đình có thể cân nhắc phương án thay từng phần. Ngược lại, nếu tôn đã gỉ, thủng hoặc xuống cấp trên diện rộng, xuất hiện nhiều điểm dột và tình trạng liên tục tái diễn dù đã được sửa đúng cách, thay mái hoặc cải tạo với phạm vi lớn hơn sẽ đáng cân nhắc.

Quan trọng nhất, không nên tự trèo lên mái tôn để tìm chỗ dột nếu không có thiết bị và kinh nghiệm làm việc trên cao. Khi chưa xác định được mức độ hư hỏng, nên để thợ có chuyên môn kiểm tra trực tiếp, tránh cả hai trường hợp: thay cả mái khi chưa cần thiết hoặc vá đi vá lại một hệ mái đã xuống cấp quá nhiều.