Huấn Hoa Hồng nói không kêu gọi từ thiện, chỉ ‘xin tiền’ giúp đỡ bà con, có làm thay đổi bản chất?

Pháp luật không điều chỉnh theo tên gọi của hoạt động

Trước khi Cơ quan CSĐT thực hiện lệnh khám xét, trong các buổi livestream gần đây, Bùi Xuân Huấn (tức Huấn Hoa Hồng, 41 tuổi, quê Yên Bái cũ) nhiều lần khẳng định mình không “kêu gọi từ thiện” mà chỉ “xin tiền” của cộng đồng mạng để giúp đỡ bà con bị ảnh hưởng bởi thiên tai, lũ lụt. Dư luận đặt câu hỏi, việc một cá nhân nói rằng mình chỉ “xin tiền” chứ không “kêu gọi từ thiện” có làm thay đổi bản chất của hoạt động vận động, tiếp nhận tiền để hỗ trợ người khác hay không?

Dưới góc độ pháp lý, luật sư Trần Tuấn Anh, Giám đốc Công ty Luật Minh Bạch, cho biết pháp luật hiện chưa có quy định giải thích cụ thể về khái niệm “từ thiện”. Tuy nhiên, việc sử dụng các cụm từ như “xin tiền”, “xin hỗ trợ”, “kêu gọi từ thiện” hay bất kỳ cách diễn đạt nào khác không làm thay đổi bản chất của hoạt động nếu mục đích vẫn là vận động, tiếp nhận và phân phối các khoản đóng góp tự nguyện để hỗ trợ người gặp khó khăn do thiên tai, dịch bệnh, hỏa hoạn, tai nạn hoặc các hoàn cảnh đặc biệt.

“Pháp luật không điều chỉnh theo tên gọi của hoạt động mà điều chỉnh theo bản chất và mục đích của việc vận động. Vì vậy, nếu một cá nhân đứng ra huy động cộng đồng đóng góp tiền hoặc hiện vật để hỗ trợ người dân vùng thiên tai thì vẫn phải tuân thủ các quy định của Nghị định 93/2021/NĐ-CP”, luật sư Trần Tuấn Anh nói.

Theo quy định này, cá nhân vận động từ thiện phải công khai mục đích, phạm vi, phương thức vận động; tài khoản tiếp nhận tiền, địa điểm tiếp nhận hiện vật và thời gian cam kết hoàn thành việc phân phối. Đồng thời, người đứng ra vận động phải gửi văn bản thông báo đến UBND cấp xã nơi cư trú để phục vụ công tác theo dõi, giám sát.

Ngoài ra, cá nhân phải mở tài khoản ngân hàng riêng cho từng đợt vận động để tiếp nhận và quản lý nguồn tiền quyên góp; bố trí địa điểm phù hợp để tiếp nhận, bảo quản hiện vật; lập biên nhận khi người đóng góp có yêu cầu và chấm dứt việc tiếp nhận sau khi hết thời hạn đã cam kết. Sau khi kết thúc đợt vận động, cá nhân cũng phải thông báo cho ngân hàng nơi mở tài khoản về việc dừng tiếp nhận các khoản đóng góp.

“Dù gọi là ‘xin tiền’, ‘quyên góp’ hay ‘kêu gọi ủng hộ’, nếu bản chất là vận động cộng đồng đóng góp để thực hiện hoạt động từ thiện thì cá nhân vẫn phải thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ về công khai, minh bạch, quản lý, tiếp nhận và phân phối nguồn đóng góp theo quy định của pháp luật”, luật sư Trần Tuấn Anh nhấn mạnh.

Cần phối hợp với chính quyền để tránh sử dụng nguồn đóng góp sai mục đích

Trước đó, trao đổi với PV Báo Tiền Phong, đại diện UBND xã Mường Than (tỉnh Lai Châu) cho biết khoảng cuối tháng 7, đoàn từ thiện của Bùi Xuân Huấn từng đến địa phương trao tặng 24 bồn chứa nước phục vụ các hộ dân bị ảnh hưởng bởi thiên tai. Tuy nhiên, địa phương không tiếp nhận tiền từ đoàn của Huấn Hoa Hồng và cũng không có danh sách các hộ được nhận hỗ trợ trực tiếp.

Liên quan đến việc một số hoạt động từ thiện không phối hợp với chính quyền địa phương, luật sư Trần Tuấn Anh cho rằng điều này không đồng nghĩa với việc đương nhiên vi phạm pháp luật. Tuy nhiên, theo khoản 1 Điều 17 Nghị định 93/2021/NĐ-CP, trong quá trình phân phối tiền, hàng cứu trợ, cá nhân có trách nhiệm thông báo đến UBND cấp xã nơi tiếp nhận hỗ trợ để phục vụ công tác theo dõi, giám sát.

“Hiện chưa có quy định về chế tài cụ thể đối với hành vi không thông báo cho chính quyền địa phương khi vận động từ thiện. Tuy nhiên, việc phối hợp với UBND cấp xã là rất cần thiết để xác minh đối tượng, giám sát quá trình phân phối, tránh bỏ sót người cần hỗ trợ hoặc sử dụng nguồn đóng góp sai mục đích”, luật sư Trần Tuấn Anh phân tích.

Luật sư cũng dẫn Điều 5 Nghị định 93/2021/NĐ-CP, trong đó nghiêm cấm các hành vi báo cáo hoặc cung cấp thông tin sai sự thật; chiếm đoạt, phân phối hoặc sử dụng nguồn đóng góp sai mục đích, sai đối tượng, không đúng thời gian; lợi dụng hoạt động từ thiện để trục lợi hoặc thực hiện các hành vi xâm phạm an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội.

Theo luật sư Trần Tuấn Anh, nếu cá nhân lợi dụng việc kêu gọi từ thiện để thực hiện hành vi gian dối nhằm chiếm đoạt tài sản hoặc sử dụng tiền ủng hộ sai mục đích để trục lợi thì tùy tính chất, mức độ vi phạm có thể bị xử phạt hành chính theo quy định tại điểm b khoản 1 Điều 12 Nghị định 98/2026/NĐ-CP với mức phạt từ 5-10 triệu đồng, hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” hoặc “Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản”.