Hòn đảo có hồ nước ngọt nằm ngay trên miệng núi lửa, cách đất liền chỉ 30km rất đáng để ghé một lần dịp 2/9

Đó là hồ Thới Lới trên đảo Lý Sơn, một trong những địa hình hiếm gặp bậc nhất Việt Nam khi nước ngọt tồn tại ổn định giữa bốn bề là đại dương.

Hòn đảo tiền tiêu giữa biển Đông

Lý Sơn là đảo thuộc tỉnh Quảng Ngãi, nằm cách đất liền khoảng 15 hải lý, tương đương hơn 30 km, với diện tích hơn 10 km² và dân số khoảng hơn 22.000 người. Đảo gồm ba phần chính là đảo Lớn nơi tập trung phần lớn dân cư và các điểm tham quan, đảo Bé nằm ở phía bắc và hòn Mù Cu án ngữ phía đông, cả ba tạo thành thế chân kiềng giúp Lý Sơn giảm bớt tác động của thiên tai từ biển.

Toàn bộ hòn đảo được hình thành từ hoạt động của những ngọn núi lửa đã ngưng hoạt động hàng triệu năm trước, trong đó Thới Lới là ngọn lớn nhất, để lại lớp đất đỏ bazan màu mỡ vốn là nền tảng cho nghề trồng tỏi trứ danh sau này. Từ thành phố Quảng Ngãi, du khách di chuyển khoảng 18 km ra cảng Sa Kỳ rồi lên tàu cao tốc, hành trình ra đảo mất chừng 35 đến 40 phút, giá vé khứ hồi dao động 300.000 đến 340.000 đồng, còn nếu di chuyển bằng máy bay có thể hạ cánh ở sân bay Chu Lai rồi bắt xe khoảng 42 km đến cảng.

Du lịch Quảng Ngãi thời gian qua cũng ghi nhận đà tăng khá mạnh. Trong 6 tháng đầu năm 2026, tổng doanh thu du lịch của toàn tỉnh đạt hơn 3.600 tỷ đồng, tăng 56% so với cùng kỳ năm trước, trong đó Lý Sơn và núi Thới Lới nằm trong nhóm điểm đến có mức tăng trưởng nổi bật.

Miệng núi lửa hóa thành nơi trữ nước

Núi Thới Lới là ngọn núi lửa lớn nhất trên đảo Lý Sơn với độ cao 169 mét so với mực nước biển, từng phun trào dữ dội hàng triệu năm trước rồi để lại một lòng chảo rộng lớn giữa đỉnh núi. Thay vì để miệng núi lửa bỏ hoang, tỉnh Quảng Ngãi đã tận dụng lòng chảo này xây dựng thành hồ chứa nước ngọt, với con đập ngăn dài 202 mét, cao 11 mét và rộng 1,6 mét. Công trình hoàn thành và đưa vào sử dụng từ tháng 5 năm 2012, mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng bởi nguồn nước ngọt trên đảo vốn rất khan hiếm.

Theo nhiều tư liệu địa phương, đây được xem là hồ nước ngọt duy nhất tại Việt Nam nằm trên miệng một ngọn núi lửa giữa đảo, một dạng cảnh quan gần như không có nơi thứ hai trong khu vực.

Vùng đất mang trong mình bốn thế kỷ lịch sử biển đảo

Không chỉ nổi tiếng vì cảnh quan núi lửa, Lý Sơn còn được xem là quê hương của Hải đội Hoàng Sa, đội thủy binh từng vượt sóng dữ ra quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa để cắm mốc chủ quyền cách đây khoảng bốn thế kỷ.

Hàng năm vào khoảng tháng Hai âm lịch, các tộc họ trên đảo như họ Võ, họ Phạm tổ chức lễ Khao lề thế lính Hoàng Sa, nghi lễ tế sống nhằm tri ân những binh phu năm xưa ra khơi mà không có ngày trở về, kết hợp cùng hội hoa đăng, hát bội, múa lân và lễ đua thuyền tứ linh truyền thống.

Lễ hội này đã được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia, và trên đảo đến nay vẫn còn những khu mộ gió, mộ chiêu hồn không có hài cốt, dựng lên để tưởng nhớ những người lính đã khuất giữa trùng dương. Cùng với giá trị lịch sử ấy, vùng biển đảo Lý Sơn còn nằm trong Công viên địa chất Lý Sơn Sa Huỳnh, khu vực được hình thành từ hoạt động của hàng loạt núi lửa thời tiền sử và đang trong quá trình hoàn tất hồ sơ trình UNESCO công nhận là công viên địa chất toàn cầu, nơi từng được một chuyên gia địa chất Nhật Bản ví như viên ngọc hiếm có giữa Biển Đông.

Những điểm đến không thể bỏ qua

Ngoài hồ nước ngọt trên đỉnh núi lửa, Lý Sơn còn níu chân du khách bằng một chuỗi thắng cảnh nằm gần nhau, thuận tiện để gộp chung trong một ngày khám phá. Ngay dưới chân núi Thới Lới là Hang Câu, nơi vách đá nham thạch dựng đứng ôm lấy bãi biển cát trắng, được sóng và gió bào mòn qua hàng triệu năm thành những hình thù kỳ lạ.

Cách đó không xa là chùa Hang, ngôi chùa nằm trong hang đá tự nhiên lớn nhất Lý Sơn, cùng núi lửa Giếng Tiền phủ đầy cây xanh quanh năm nhờ lớp đất đỏ màu mỡ, dưới chân núi là chùa Đục với tượng Quan Thế Âm cao 27 mét hướng mặt ra biển. Trên đỉnh Thới Lới còn có cột cờ Tổ quốc cao 20 mét, một trong những tọa độ ngắm bình minh và hoàng hôn đẹp nhất đảo.

Gần cảng Lý Sơn, Âm Linh Tự là nơi thờ những binh phu Hoàng Sa năm xưa, lưu giữ nhiều tư liệu quý về lịch sử chủ quyền biển đảo, trong khi Nhà trưng bày Hải đội Hoàng Sa Bắc Hải và bộ xương cá voi hơn 300 năm tuổi tại lăng Tân cũng là những điểm dừng chân mang đậm dấu ấn văn hóa vùng biển.

Nếu còn thời gian, du khách nên dành nửa ngày sang đảo Bé bằng ca nô để tắm biển trong vắt ở bãi Dừa và ghé cổng Tò Vò, khối đá bazan hình vòm nổi tiếng trên mạng xã hội.

Về hoạt động trải nghiệm, thuê xe máy tự chạy vòng quanh đảo Lớn là cách phổ biến nhất để ghé qua từng điểm mà không phụ thuộc tour, trong khi buổi tối có thể dạo chợ phiên địa phương để mua tỏi, hải sản khô hay đồ lưu niệm làm từ vỏ sò, vỏ ốc. Với những ai thích vận động nhiều hơn, cắm trại và nướng đồ ăn ngay trên đỉnh núi Thới Lới cũng là một trải nghiệm được nhiều du khách trẻ yêu thích, miễn là giữ vệ sinh và dọn dẹp sạch sẽ trước khi rời đi.

Đến Thới Lới ở đâu? Ăn gì?

Sau một ngày rong ruổi khắp đảo, xuống núi cắm trại hay dạo quanh các điểm tham quan, du khách cũng cần biết nghỉ ngơi ở đâu cho hợp túi tiền.

Trên đảo Lớn, nhà nghỉ, khách sạn và homestay khá đa dạng, mức giá phổ biến từ 200.000 đến 400.000 đồng một đêm, phần lớn mang phong cách gần gũi biển cả được du khách trẻ ưa chuộng, còn ai muốn nghỉ dưỡng đầy đủ tiện nghi hơn có thể chọn các khách sạn ba sao nằm gần trung tâm đảo. Riêng ở đảo Bé, những homestay nhà gỗ ven biển là lựa chọn thú vị cho một đêm tách biệt khỏi đảo Lớn, buổi sáng có thể theo chủ nhà ra chợ cá làng chài để cảm nhận nhịp sống của ngư dân. Ngoài xe máy tự lái đã quen thuộc với nhiều người, đảo Lớn còn có dịch vụ xe điện tham quan trọn vòng quanh đảo với giá khoảng 300.000 đồng một lượt, phù hợp cho nhóm đông hoặc gia đình có trẻ nhỏ.

Ẩm thực Lý Sơn xoay quanh hai thế mạnh của đảo là hải sản tươi và tỏi đặc sản. Gỏi tỏi được xem là món đặc trưng nhất, làm từ thân tỏi đực và củ tỏi non hấp sơ, trộn cùng rau thơm, đậu phộng rang, ăn kèm bánh tráng và nước mắm chua cay.

Bên cạnh đó, gỏi sứa giòn mát, ốc tượng to bằng bàn tay thường được giữ sống trong hồ nước mặn đến khi khách gọi mới chế biến, cùng cua hoàng đế, ghẹ, nhum biển và hàng chục loại ốc như ốc nhảy, ốc cừ, ốc đụn cũng là những món hải sản không nên bỏ lỡ.

Món rau xoa nấu từ rong biển ăn thanh mát vào mùa hè, bún riêu cua với thịt cua vo viên dai thơm, hay bánh ít lá gai dẻo bùi cũng là những gợi ý nhẹ nhàng hơn cho bữa ăn trên đảo.

Trước khi về đất liền, nhiều du khách còn mua tỏi cô đơn hoặc tỏi đen Lý Sơn làm quà, loại tỏi được cho là mang hương vị đặc trưng riêng biệt nhờ điều kiện thổ nhưỡng núi lửa mà không nơi nào khác có được.

Nên đi Lý Sơn vào tháng nào

Lý Sơn có hai mùa rõ rệt, mùa mưa kéo dài từ tháng 9 đến tháng 2 năm sau và mùa khô từ tháng 3 đến tháng 8, vì vậy khoảng thời gian từ tháng 6 đến đầu tháng 9 thường được xem là lúc thời tiết đẹp nhất, biển êm và ít mưa bão để di chuyển bằng tàu ra đảo.

Nếu muốn kết hợp ngắm cánh đồng tỏi vào vụ, du khách nên canh chuyến đi trong khoảng tháng 9 đến tháng 10, khi người dân xuống giống, hoặc từ tháng 2 đến tháng 3 năm sau, đúng mùa thu hoạch tỏi rộ nhất trên đảo. Riêng dịp tháng Giêng âm lịch, đảo còn có thêm không khí lễ hội cùng mùa hải sản đang độ ngon, còn từ tháng 5 đến tháng 8 lại là mùa dưa hấu Hắc Mỹ Nhân, giống dưa đặc sản chỉ Lý Sơn mới có vị ngọt thanh và giòn đặc trưng.