Hé lộ manh mối bị giấu kín suốt 10 năm về đêm máy bay MH370 mất tích

Chuyện gì sẽ xảy ra nếu đại dương đã nghe thấy tiếng rơi của chuyến bay 370 thuộc hãng hàng không Malaysia Airlines, nhưng mọi người đều bỏ lỡ? Một cuộc điều tra độc quyền hé lộ báo cáo khoa học bị ẩn giấu từ lâu có thể định hình lại chiến dịch tìm kiếm chiếc máy bay thương mại này sau 12 năm.

Nhà khoa học Jean-Yves Royer từng không thể ngừng suy nghĩ về những gì micro dưới nước của ông có thể đã thu lại được.

Đó là tháng 3 năm 2014, vài ngày sau khi chuyến bay 370 của hãng hàng không Malaysia Airlines cất cánh từ Kuala Lumpur đến Bắc Kinh rồi biến mất bí ẩn vào đêm tối cùng 239 người trên khoang. Các nhà điều tra nhanh chóng tin rằng chiếc Boeing 777 đã bay về phía nam và rơi xuống đâu đó ở phía nam Ấn Độ Dương, khiến lực lượng tìm kiếm khẩn trương rà soát để tìm hộp đen của máy bay.

Tuy nhiên, Royer, một nhà khoa học tại tổ chức nghiên cứu chính phủ Pháp CNRS, biết rằng một thứ khác đã chờ sẵn ở những vùng biển đó và có thể đã ghi lại âm thanh trong những khoảnh khắc cuối cùng của chiếc máy bay: mạng lưới hydrophone tự hành của ông.

Mạng lưới này có tên là OHASISBIO, viết tắt theo tiếng Pháp của "Trạm quan sát thủy âm về địa chất và đa dạng sinh học". Chỉ vài tuần trước khi MH370 biến mất vào ngày 8 tháng 3, đội của Royer đã thả các hydrophone cố định tại sáu vị trí ở phía nam Ấn Độ Dương, từ vùng biển gần Crozet và Kerguelen đến bồn địa Madagascar và rặng núi Đông Nam Ấn Độ.

Chúng được thiết kế để liên tục ghi lại các âm thanh tần số thấp của đại dương, bao gồm động đất dưới đáy biển, núi lửa phun trào, tiếng gọi của cá voi tấm sừng, băng chấn, sự chấn động của băng và tiếng ồn nền của một đại dương bao la đang chuyển động.

Giờ đây, Royer nhận ra chúng cũng có thể đã ghi lại một thứ mà chúng chưa bao giờ được thiết kế để phát hiện: âm thanh của một chiếc máy bay thương mại chở khách đâm xuống biển.

Vấn đề là gì? Ông chưa thể nghe những âm thanh đó ngay lập tức.

Các hydrophone của Royer không truyền dữ liệu trực tiếp về bờ. Chúng là các thiết bị tự hành neo xa đất liền, lưu trữ dữ liệu ghi âm nội bộ trong suốt nhiều tháng sau khi MH370 biến mất. Trước khi có thể tìm kiếm dấu vết âm thanh của một vụ tai nạn tiềm ẩn, Royer phải chờ các phao hoàn thành nhiệm vụ, tự tách khỏi neo và nổi lên mặt nước vào tháng 1 và tháng 2 năm 2015. Chỉ khi đó, đội của ông mới có thể thu hồi chúng, tải dữ liệu ghi âm và tìm kiếm trong các đoạn băng ghi lại khoảng thời gian sau tín hiệu vệ tinh cuối cùng của MH370 để phát hiện một âm thanh đủ lớn do một chiếc Boeing 777 đâm xuống Ấn Độ Dương tạo ra.

Khi các phao cuối cùng cũng được thu hồi, Royer đã có được những đoạn băng ghi âm của mình. Đến cuối năm 2016, ông hoàn thành phân tích chính thức và cho biết đã gửi báo cáo này tới các nhà điều tra ở Pháp và Úc, hai quốc gia lúc đó đang tham gia vào chiến dịch tìm kiếm MH370 ngày càng mở rộng.

Tuy nhiên, sau đó mọi manh mối rơi vào im lặng. Tài liệu này chưa bao giờ được công khai trong hồ sơ tìm kiếm chính thức. Trong nhiều năm, bất cứ điều gì mà hệ thống hydrophone của Royer ghi lại được ở phía nam Ấn Độ Dương vẫn nằm giam hãm bên trong một báo cáo mà rất ít người ngoài cuộc điều tra từng được tiếp cận.

Cho đến tận bây giờ. Khi tờ Popular Mechanics hỏi Royer về phân tích năm 2016 của ông, ông đã mở lại tệp hồ sơ bị bỏ quên khỏi tầm mắt công chúng gần một thập kỷ và gửi nó qua: một tài liệu dài 18 trang gồm các bản đồ, phổ đồ âm thanh, thời gian tín hiệu đến và những kết luận cẩn trọng được rút ra từ các phao sau khi chúng trở về từ Ấn Độ Dương.

Báo cáo của Royer xuất hiện vào một thời điểm then chốt. Vào ngày 29 tháng 6, Malaysia đã gia hạn chiến dịch tìm kiếm MH370 thêm một năm, kéo dài thỏa thuận "không tìm thấy, không lấy tiền" với Ocean Infinity, công ty robot hàng hải có trụ sở tại Mỹ và Anh đang quét đáy biển phía nam Ấn Độ Dương để tìm xác máy bay. Hợp đồng gia hạn cho phép Ocean Infinity thời hạn đến ngày 30 tháng 6 năm 2027 để tìm kiếm (2.868 dặm vuông) đáy biển còn lại chưa được kiểm tra, với các tàu dự kiến sẽ quay trở lại trong khoảng từ tháng 11 năm 2026 đến tháng 4 năm 2027, thời điểm biển êm hơn.

Hiện tại, cuộc tìm kiếm vẫn đang dựa vào dữ liệu vệ tinh của MH370 vì các tín hiệu kết nối tự động của máy bay với trạm mặt đất Inmarsat - một dạng kiểm tra điện tử định kỳ giữa hệ thống vệ tinh của máy bay và mạng lưới phía trên - vẫn là manh mối rõ ràng nhất mà các nhà điều tra có được từ chính chiếc máy bay. Những tín hiệu này đã dẫn các đội tìm kiếm đến sâu tận phía nam Ấn Độ Dương, nhưng chưa bao giờ cho họ một vị trí rơi chính xác. Dữ liệu của Royer thì khác. Thay vì là một lượt đọc khác từ dấu vết vệ tinh, đó là một bản ghi độc lập từ các thiết bị đã nằm dưới nước vào đúng đêm chiếc máy bay mất tích.

Nếu cuộc tìm kiếm của Ocean Infinity một lần nữa trở về tay trắng, câu hỏi cũ nằm trong dữ liệu của Royer sẽ càng trở nên khó gạt bỏ hơn: Đại dương đã ghi lại được điều gì vào đêm hôm đó?

Không phải nghiên cứu duy nhất quan tâm âm thanh của đại dương

Royer không phải người duy nhất tin rằng dữ liệu âm thanh dưới nước có thể mở ra manh mối cho bí ẩn MH370. Cơ quan An toàn Giao thông Úc (ATSB) từ lâu cũng hiểu âm thanh có thể bù đắp cho sự thiếu hụt bằng chứng của vụ án.

Khi chiếc Boeing 777 biến mất vào rạng sáng 8/3/2014, nó mất liên lạc với radar nhưng vẫn phát tín hiệu tự động tới vệ tinh Inmarsat. Dù không cho vị trí GPS chính xác, các tín hiệu này giúp giới phân tích khoanh vùng đường đi của máy bay về phía nam Ấn Độ Dương, tạo thành một ranh giới gọi là "vòng cung thứ bảy". Dù vậy, các cuộc quét đáy biển tại đây đều không mang lại kết quả.

Các nhà điều tra từng kỳ vọng vào mạng lưới micro dưới nước (hydrophone) toàn cầu của Tổ chức Hiệp ước Cấm Thử Hạt nhân Toàn diện (CTBTO). Tiền lệ năm 2017 cho thấy khi tàu ngầm ARA San Juan của Argentina mất tích, dữ liệu từ trạm CTBTO đã giúp Ocean Infinity định vị được xác tàu dưới đáy biển. Với một chiếc máy bay lớn đâm xuống đại dương, sóng âm tạo ra có thể truyền xa tới hàng nghìn km và hoàn toàn có thể ghi lại được.

Tuy nhiên, dữ liệu của CTBTO lại không ghi nhận dấu vết va chạm nào quanh vòng cung thứ bảy. Tín hiệu khả nghi nhất thu được lại có nguồn gốc từ phía tây bắc Ấn Độ Dương, cách rất xa khu vực tìm kiếm chính thức. Một số chuyên gia nhận định đó có thể chỉ là động đất dưới đáy biển. Dù vậy, cũng không loại trừ khả năng phi công đã thực hiện một cú đáp xuống nước có kiểm soát, tạo ra rất ít tiếng ồn nên hydrophone không thể phát hiện.

Mạng lưới hydrophone OHASISBIO của Royer đã bổ sung góc nhìn địa phương chi tiết hơn cho vùng biển này. Dù thiết bị gần khu vực nghi vấn nhất bị mất khi thu hồi, dữ liệu còn lại vẫn ghi nhận độc lập các sự kiện âm thanh tương đồng với CTBTO. Sự trùng lặp này xác nhận tính chính xác của các phép đo.

Trong khi đó, các mảnh vỡ dạt vào bờ biển châu Phi hay dữ liệu sinh vật biển bám trên cánh tà vẫn không đủ để dựng lại toàn bộ hành trình. Chiến dịch quét đáy biển diện rộng suốt nhiều năm qua hoàn toàn thất bại. Nhiều nhà nghiên cứu bắt đầu nghi ngờ đường ranh giới tính toán từ vệ tinh có thể đã sai. Nếu đợt tìm kiếm tiếp theo của Ocean Infinity tiếp tục trắng tay, giới chuyên gia nhận định đã đến lúc ngừng tập trung vào "vòng cung thứ bảy" và chuyển hướng sang vị trí phát ra âm thanh bí ẩn ở phía tây bắc Ấn Độ Dương.

Nguồn: Popular Mechanics