Được bác cho ở nhờ miễn phí, nữ sinh phải dậy từ 5h30 mỗi ngày nấu cơm cho cả nhà

Mỗi mùa nhập học, chuyện tìm chỗ ở cho con lại trở thành bài toán khiến nhiều phụ huynh đau đầu. Nếu có người thân sống gần trường, việc cho con về ở cùng thường được xem là phương án lý tưởng: không mất tiền thuê phòng, có người lớn bên cạnh và cũng bớt lo con lần đầu sống xa nhà.

Nhưng ở nhờ nhà họ hàng cũng có những câu chuyện rất khác. Khi một người trẻ bước vào không gian sinh hoạt vốn đã có nếp riêng của một gia đình, chuyện ăn uống, giờ giấc và việc nhà đôi khi trở thành những vấn đề khó nói. Có những thỏa thuận ban đầu nghe rất đơn giản, nhưng sau một thời gian sống chung, cả người cho ở nhờ lẫn người ở nhờ mới nhận ra mọi thứ không hoàn toàn giống như mình tưởng.

Được bác cho ở nhờ, đổi lại phải lo việc nhà

Mới đây, câu chuyện của một nữ sinh chuẩn bị bước vào năm 2 đại học được chia sẻ trên mạng xã hội, khiến nhiều người tranh luận về việc ở nhờ nhà họ hàng. Theo chia sẻ, khi nữ sinh đỗ đại học tại thành phố, gia đình không muốn con phải tốn tiền thuê trọ nên đã nhờ một người bác đang sống gần trường cho ở cùng. Nhà bác có phòng trống nên người bác đồng ý khá nhanh, thậm chí còn nói với gia đình rằng cứ yên tâm để cháu ở, tiền phòng không cần phải tính toán.

Ban đầu, nữ sinh cũng rất vui. Cô nghĩ mình vừa tiết kiệm được một khoản tiền đáng kể cho gia đình, vừa có người thân ở bên nếu xảy ra chuyện gì trong những năm đầu xa nhà. Tuy nhiên, sau khi chuyển đến, nữ sinh dần nhận ra "ở nhờ miễn phí" đi kèm khá nhiều trách nhiệm.

Theo lời kể, gia đình người bác có 5 người. Mọi người đều đi làm hoặc đi học vào ban ngày nên việc chuẩn bị bữa sáng và bữa tối chủ yếu do bác đảm nhận. Khi cháu gái chuyển đến, bác bắt đầu nhờ nữ sinh phụ một số việc trong nhà.

Ban đầu chỉ là những việc khá đơn giản như rửa rau, nhặt rau, rửa bát hoặc dọn bàn ăn. Nhưng sau một thời gian, phần việc của nữ sinh ngày càng nhiều hơn. Lịch sinh hoạt của cô bắt đầu từ khoảng 5h30 sáng. Đây là thời điểm nữ sinh phải thức dậy để chuẩn bị bữa sáng cho cả nhà. Hôm nào có nhiều món, cô phải sơ chế thực phẩm từ tối hôm trước để sáng hôm sau không bị muộn.

"5h30 chuông báo thức reo là phải dậy. Có hôm tôi chỉ muốn nằm thêm 10 phút nhưng nghĩ mọi người còn phải đi làm, đi học nên lại phải xuống bếp", nữ sinh kể.

Sau khi nấu xong bữa sáng, cô tiếp tục dọn dẹp rồi mới chuẩn bị đồ đi học. Những ngày có tiết học sớm, nữ sinh gần như không có thời gian ngồi ăn thong thả mà phải tranh thủ từng phút. Buổi tối cũng không nhẹ nhàng hơn. Sau giờ học, cô trở về nhà, chuẩn bị cơm, rửa bát và dọn dẹp. Nếu có bài tập hoặc phải ôn thi, nữ sinh thường chỉ bắt đầu học khi mọi việc trong nhà đã xong.

"Có những hôm tôi về đến nhà gần 7h tối, ăn cơm xong dọn dẹp cũng hơn 8h. Tôi còn bài tập, có hôm hôm sau kiểm tra nhưng lúc ngồi vào bàn thì đã rất mệt", cô chia sẻ.

Điều khiến nữ sinh bắt đầu thấy áp lực là những công việc này dần trở thành một phần mặc định trong lịch sinh hoạt. Nếu một ngày cô có lịch học thêm, làm bài nhóm hoặc về muộn, việc nhà vẫn phải được sắp xếp.

Có lần nữ sinh báo trước rằng hôm sau phải đến trường từ sớm nên không thể chuẩn bị bữa sáng như thường lệ. Người bác không nói gì gay gắt nhưng sau đó lại nhắc rằng "ở cùng gia đình thì ai cũng phải biết chia sẻ công việc". Câu nói khiến cô cảm thấy khó xử vì bản thân cũng hiểu mình đang sống trong nhà người khác.

"Không mất tiền phòng nhưng cũng không có nghĩa là hoàn toàn miễn phí"

Sau gần một năm, nữ sinh bắt đầu nghĩ đến chuyện chuyển ra ngoài ở cùng bạn. Theo tính toán của cô, nếu thuê một phòng ghép, mỗi tháng gia đình có thể phải chi thêm khoảng 1,5-2 triệu đồng cho tiền phòng và các khoản sinh hoạt. Đây không phải số tiền nhỏ với gia đình cô.

Vì vậy, khi nữ sinh nói với bố mẹ rằng muốn chuyển ra ngoài, phản ứng đầu tiên của gia đình là không đồng ý.

"Bố mẹ tôi bảo có chỗ ở miễn phí, lại là nhà bác ruột, tại sao phải bỏ tiền ra thuê trọ. Bố mẹ nghĩ tôi ở đó vừa được ăn uống, vừa có người thân chăm sóc nên rất tốt", nữ sinh kể.

Cô cũng từng thử giải thích rằng vấn đề không phải chuyện tiền phòng. Cô biết mình đang được bác giúp đỡ và chưa bao giờ phủ nhận điều đó. Điều khiến cô mệt mỏi là việc phải dành quá nhiều thời gian cho công việc gia đình trong khi lịch học đại học ngày càng nặng.

"Tôi không thấy bác cố tình bóc lột mình. Bác cũng cho tôi một chỗ ở rất tốt. Nhưng càng về sau tôi càng cảm giác mình không còn thời gian cho cuộc sống riêng nữa. Tôi đi học về là lo cơm nước, cuối tuần cũng có việc nhà. Có những lúc tôi chỉ muốn ở một căn phòng nhỏ, tự nấu một bữa cho mình rồi học bài", nữ sinh nói.

Câu chuyện sau đó được chia sẻ lên mạng xã hội và tạo ra hai luồng ý kiến khá rõ. Một số người cho rằng nữ sinh không nên quá bận tâm chuyện phải làm việc nhà. Đã được người thân cho ở miễn phí trong thời gian dài thì việc phụ giúp gia đình là điều hoàn toàn bình thường.

- Nếu thuê trọ thì mỗi tháng mất vài triệu, chưa kể tiền ăn uống. Ở nhà bác mà không phải đóng tiền phòng thì phụ nấu cơm, rửa bát là chuyện nên làm. Người lớn cũng phải đi làm cả ngày, không thể thêm một người mà mọi việc vẫn như cũ được.

- Nếu bác bắt cháu làm tất cả mọi việc thì mới đáng nói. Còn cùng nhau nấu cơm, dọn nhà thì đó là sinh hoạt chung. Cháu ở trong nhà cũng nên có trách nhiệm chứ không thể coi mình là khách ở nhờ mãi.

Tuy nhiên, không ít người lại đứng về phía nữ sinh. Theo họ, phụ giúp người thân là một chuyện, còn việc một sinh viên phải dành quá nhiều thời gian làm việc nhà đến mức ảnh hưởng học tập lại là chuyện khác.

- Ở nhờ không có nghĩa là phải trả tiền bằng công sức. Nếu ban đầu hai bên thống nhất cháu phụ một số việc thì được, nhưng biến một sinh viên thành người lo cơm nước cho cả nhà mỗi ngày thì không ổn.

- 5h30 sáng dậy nấu cơm rồi tối lại nấu tiếp, dọn dẹp, trong khi vẫn phải đi học thì rất mệt. Nếu bác cần người hỗ trợ việc nhà thường xuyên thì nên nói rõ ngay từ đầu, chứ đừng gộp tất cả vào hai chữ 'ở nhờ.

Cũng có người cho rằng vấn đề nằm ở việc hai bên chưa thống nhất rõ ràng ngay từ đầu. Khi người bác nói "cho cháu ở miễn phí", gia đình nữ sinh có thể hiểu đó là sự hỗ trợ gần như không kèm điều kiện. Trong khi người bác lại có thể mặc nhiên cho rằng một thành viên sống trong nhà thì phải chia sẻ phần việc chung.

Ở nhờ nhà người thân, nên thống nhất những gì?

Những câu chuyện như trên cho thấy "ở nhờ" không đơn giản chỉ là chuyện có mất tiền thuê phòng hay không. Khi một sinh viên sống lâu dài trong gia đình người khác, cả hai phía đều cần xác định rõ những giới hạn và trách nhiệm ngay từ đầu.

Trước hết là chuyện việc nhà. Sinh viên có thể phụ nấu cơm, rửa bát, dọn dẹp hoặc làm những việc phù hợp với lịch học. Tuy nhiên, nên thống nhất cụ thể mình sẽ phụ những gì, tần suất ra sao và liệu có những ngày được miễn khi có lịch học hoặc thi cử hay không.

Tiếp đó là giờ giấc và sự riêng tư. Sinh viên vẫn cần có thời gian học tập, nghỉ ngơi, gặp bạn bè và tham gia các hoạt động của trường. Ngược lại, người ở nhờ cũng cần tôn trọng nếp sinh hoạt chung của gia đình, báo trước nếu về muộn hoặc có kế hoạch khác.

Chuyện tiền bạc cũng nên được nói rõ, ngay cả khi người thân không thu tiền phòng. Điện nước, tiền ăn, Internet hay những khoản chi chung có thể không lớn nếu tính từng ngày nhưng kéo dài trong vài năm sẽ trở thành một khoản đáng kể.

Quan trọng nhất, phụ huynh không nên chỉ nhìn vào khoản tiền thuê trọ được tiết kiệm mà bỏ qua cảm nhận thực tế của con. Một nơi ở miễn phí nhưng khiến sinh viên luôn cảm thấy mình đang mắc nợ, không có thời gian học tập hoặc quá phụ thuộc vào nếp sinh hoạt của người khác chưa chắc là phương án tốt nhất.

Ngược lại, sinh viên cũng cần hiểu rằng mình đang được người thân giúp đỡ. Việc chủ động phụ việc nhà, giữ gìn không gian chung và tôn trọng những quy tắc cơ bản là trách nhiệm tối thiểu khi sống trong gia đình người khác.

Nếu hai bên cảm thấy những thỏa thuận ban đầu không còn phù hợp, hoàn toàn có thể ngồi lại để điều chỉnh. Trong trường hợp sự khác biệt quá lớn và việc sống chung liên tục gây căng thẳng, chuyển ra thuê trọ cũng có thể là một lựa chọn hợp lý, miễn là gia đình đã tính toán được khả năng tài chính.

Suy cho cùng, lợi ích lớn nhất của việc ở nhờ nhà người thân không chỉ nằm ở chuyện tiết kiệm được bao nhiêu tiền. Đó còn là việc một tân sinh viên có thêm người hỗ trợ trong những năm đầu xa nhà. Nhưng để sự giúp đỡ này không biến thành áp lực cho cả hai phía, những chuyện tưởng như rất nhỏ như tiền bạc, việc nhà, giờ giấc và sự riêng tư vẫn cần được nói rõ ngay từ đầu.