Dừng xây dựng tuyến metro 136.000 tỷ đồng sau khi vốn đội gần 6 lần, trễ tiến độ hơn 15 năm

Theo thông báo ngày 7/4/2026 của cơ quan phụ trách triển khai các dự án hạ tầng Beliris, dự án Metro 3 đang được điều chỉnh đáng kể sau khi chính quyền Brussels xác định lại các ưu tiên đầu tư.

Theo đó, toàn bộ kế hoạch kéo dài tuyến metro từ ga Brussels-North đến Bordet, thuộc giai đoạn 2 của dự án, chính thức bị tạm dừng để đánh giá lại các yếu tố kỹ thuật, ngân sách và chiến lược. Quyết định này cũng áp dụng đối với những công trình dự kiến xây dựng tại khu vực phía sau ga Brussels-North.

Metro 3 ban đầu được thiết kế dài 10,3 km với 18 nhà ga, trong đó có 8 ga mới, kết nối khu vực Albert ở phía nam với Bordet ở phía bắc Brussels. Khi hoàn thành, tuyến metro được kỳ vọng rút ngắn thời gian di chuyển giữa Evere và Forest xuống còn khoảng 20 phút.

Dự án được chia thành hai giai đoạn. Giai đoạn đầu chuyển đổi tuyến tàu điện ngầm một phần hiện hữu giữa Albert và Brussels-North thành metro, đồng thời xây dựng ga Toots Thielemans. Giai đoạn hai kéo dài tuyến về phía bắc thông qua đường hầm mới và 7 nhà ga, phục vụ các khu vực Schaerbeek và Evere.

Tuy nhiên, chi phí đầu tư liên tục tăng mạnh. Theo báo cáo của Tòa Kiểm toán Bỉ được thông qua tháng 10/2025, tổng mức đầu tư dự kiến của Metro 3 đã tăng từ 824,2 triệu euro vào năm 2012 lên 4,7597 tỷ euro (khoảng 136.900 tỷ VNĐ) theo đánh giá cuối năm 2024.

Như vậy, dự toán tăng thêm hơn 3,93 tỷ euro, tương đương 477%, khiến tổng vốn dự kiến cao gấp gần 5,8 lần ban đầu. Báo cáo cũng chỉ ra tiến độ dự án kéo dài hơn 15 năm, với thời điểm đưa toàn tuyến vào vận hành theo phương án được đánh giá khi đó sớm nhất là năm 2035.

Trước những khó khăn về ngân sách và tiến độ, chính quyền Brussels chuyển trọng tâm sang hoàn thiện cơ sở hạ tầng giữa Albert và Brussels-North, nhằm nâng cao hiệu quả khai thác tuyến tàu điện hiện hữu.

Beliris cho biết các công việc tại ga Toots Thielemans và hệ thống đường hầm giữa ga Brussels-Midi và Anneessens vẫn tiếp tục. Phần kết cấu chính của ga Toots Thielemans đang trong giai đoạn hoàn thiện, trước khi triển khai lắp đặt nội thất và thiết bị đường sắt.

Trong khi đó, các công trình kết nối tại khu vực Place Bara được bố trí thi công từ mùa xuân năm 2026 đến mùa xuân năm 2027, kết hợp với việc sửa chữa một kết cấu bê tông xuống cấp nhằm tránh phải gián đoạn hoạt động tàu điện thêm lần nữa.

Một trong những trở ngại lớn của dự án là đoạn đường hầm đi qua bên dưới công trình Palais du Midi. Theo Beliris, việc thi công khu vực này phụ thuộc vào các thủ tục hành chính và pháp lý liên quan đến bảo tồn công trình cũng như giấy phép tháo dỡ, tái xây dựng phần bên trong.

Đáng chú ý, thay vì chuyển đổi toàn bộ trục giao thông thành hệ thống metro như kế hoạch ban đầu, Brussels sẽ tiếp tục khai thác theo mô hình tàu điện chạy trên hạ tầng ngầm một phần (pre-metro).

Phương án mới được kỳ vọng giải quyết điểm nghẽn tại nút giao Lemonnier, nơi các tuyến tàu điện số 4 và 10 giao cắt với các tuyến 51 và 82. Việc điều chỉnh kết nối sẽ giúp tăng tần suất vận hành, cải thiện năng lực vận tải và giảm tình trạng ùn tắc trên mạng lưới hiện hữu.

Beliris khẳng định các hạng mục được hoàn thiện vẫn được thiết kế để không cản trở khả năng chuyển đổi sang metro trong tương lai. Tuy nhiên, việc chuyển đổi này không còn nằm trong kế hoạch triển khai trước mắt.

Tổng hợp