Có nên để đĩa hoa quả trống trên bàn thờ không?
Sau khi hạ lễ, nhiều gia đình có thói quen đặt lại chiếc đĩa hoa quả đã dùng lên bàn thờ. Liệu cách làm này có phù hợp?
Trong cách bài trí bàn thờ của người Việt, bên cạnh bát hương, lọ hoa, chén nước, đĩa đựng hoa quả cũng là vật dụng quen thuộc. Tùy vào diện tích bàn thờ và nhu cầu sử dụng, mỗi gia đình có thể lựa chọn đĩa sứ thông thường hoặc mâm bồng có chân đế. Tuy nhiên, không phải ngày nào các gia đình cũng mua hoa quả dâng cúng. Có nhà chỉ chuẩn bị lễ vật vào ngày Rằm, mùng 1 hoặc những dịp đặc biệt. Khoảng thời gian giữa hai lần dâng lễ có thể kéo dài đến nửa tháng, khiến chiếc đĩa hoa quả thường xuyên trong tình trạng bỏ trống. Điều này khiến không ít người băn khoăn nên giữ nguyên chiếc đĩa trên bàn thờ hay cất đi, khi nào cần mới lấy ra sử dụng.
Có nên để đĩa hoa quả trống trên bàn thờ không?
Xét về phong tục thờ cúng, không có quy định chung bắt buộc đĩa hoa quả trên bàn thờ lúc nào cũng phải có lễ vật. Việc để đĩa trống sau khi hạ lễ là hoàn toàn bình thường, không đồng nghĩa với việc gia đình thiếu chu đáo hay thiếu thành kính với tổ tiên. Sở dĩ một số người không thích để đĩa trống là vì quan niệm bàn thờ nên được bài trí đầy đặn, tươm tất. Đây chủ yếu là vấn đề thẩm mỹ và nếp sinh hoạt của từng gia đình. Không có cơ sở để cho rằng một chiếc đĩa trống sẽ ảnh hưởng đến tài lộc hay sự may mắn của gia chủ.
Trên thực tế, việc cố giữ hoa quả trên bàn thờ quá lâu hoặc liên tục mua hoa quả mới chỉ để đĩa không bị trống còn có thể gây lãng phí. Đặc biệt, vào mùa hè, trái cây nhanh chín và dễ hư hỏng, thu hút kiến, ruồi giấm, ảnh hưởng đến vệ sinh khu vực thờ cúng.
Để nguyên hay cất đi, đâu là lựa chọn hợp lý hơn?
Cả hai cách đều có thể áp dụng, tùy thuộc vào cách bố trí bàn thờ và tần suất dâng lễ của mỗi gia đình.
1. Với những gia đình sử dụng mâm bồng chuyên dụng, có bàn thờ rộng và thường xuyên dâng hoa quả, việc giữ nguyên chiếc đĩa ở vị trí cố định sẽ thuận tiện hơn. Khi cần dâng lễ, gia đình không phải sắp xếp lại các vật dụng.
2. Với những gia đình sử dụng bàn thờ treo tường, diện tích nhỏ hoặc chỉ dâng hoa quả vào những dịp nhất định, có thể cất đĩa sau khi hạ lễ. Cách này giúp mặt bàn thờ thông thoáng, dễ vệ sinh và hạn chế tình trạng đồ thờ đặt quá sát nhau.
3. Nếu sử dụng đĩa sứ thông thường thay vì mâm bồng chuyên dụng, bạn cũng có thể dành riêng một chiếc đĩa để đựng lễ vật, bảo quản trong tủ sạch và lấy ra khi cần.
3 điều nên làm với đĩa hoa quả sau khi hạ lễ
Thứ nhất, không nên chỉ lấy hoa quả xuống rồi đặt lại đĩa ngay. Một số loại trái cây chín có thể để lại nhựa, nước quả hoặc những vết bẩn khó nhận thấy trên bề mặt đĩa. Gia đình nên rửa sạch, lau khô cả mặt đĩa lẫn phần chân đế trước khi đặt lại lên bàn thờ. Thứ hai, nếu sử dụng mâm bồng có chân cao, cần kiểm tra độ chắc chắn của chân đế. Những chiếc đĩa bị rạn nứt, sứt mẻ hoặc cập kênh nên được thay thế để tránh nguy cơ đổ vỡ khi bày hoa quả, nhất là trên bàn thờ treo tường. Thứ ba, không nên tận dụng chiếc đĩa trống làm nơi để bật lửa, bao hương, giấy khấn hay những vật dụng linh tinh. Thói quen này dễ khiến bàn thờ trở nên bừa bộn, đồng thời làm tăng nguy cơ cháy nếu các vật liệu dễ bắt lửa được đặt gần bát hương.
Nhìn chung, một chiếc đĩa hoa quả trống không phải là vấn đề đáng lo ngại trong việc thờ cúng. Gia đình có thể giữ nguyên hoặc cất đi tùy điều kiện thực tế. Điều đáng quan tâm hơn là giữ đồ thờ sạch sẽ, bố trí gọn gàng và chuẩn bị lễ vật vừa đủ, tránh để sự cầu kỳ trong hình thức trở thành gánh nặng trong sinh hoạt hàng ngày.