Bộc lộ lỗ hổng quản lý từ việc lộ lọt dữ liệu tiêm chủng quốc gia

Một cuộc gọi lạ, một tin nhắn lạ, một người mẹ vừa sinh con bất ngờ nhận ra, người ở đầu dây bên kia biết quá nhiều về mình và đứa trẻ mới chào đời. Những thông tin tưởng như chỉ được lưu trữ trong hệ thống quản lý y tế bằng cách nào đó lại xuất hiện trong tay người lạ. Vậy ai đã khai thác những dữ liệu này?

Họ tên, ngày sinh, số căn cước công dân, địa chỉ, số điện thoại… là những thông tin cá nhân của các sản phụ và trẻ sơ sinh được lưu trữ trên Hệ thống Dữ liệu thông tin tiêm chủng quốc gia. Những thông tin này lẽ ra phải được bảo vệ, nhưng lại bị khai thác, mua bán, sử dụng trái phép. Sự việc đã được cơ quan Công an làm rõ từ những cuộc điện thoại, những tin nhắn mời chào các sản phụ sử dụng các dịch vụ sau sinh.

Ngay sau khi con chào đời, một sản phụ nhận được nhiều cuộc gọi, mời chào tiêm chủng, tắm cho bé, chăm sóc mẹ và bé sau sinh… Điều khiến chị cảm thấy bất an là người gọi biết rất rõ thông tin của chị, của con chị.

"Có ngày hơn chục cuộc gọi. Tôi không hiểu vừa sinh xong, chưa kịp đặt tên cho con mà người ta đã biết rất rõ, thậm chí cả giờ sinh của con tôi người ta cũng biết", người phụ nữ bị khai thác thông tin cá nhân trái phép chia sẻ.

Vào cuộc điều tra các số điện thoại, tài khoản mạng xã hội liên quan đến những cuộc gọi mời chào, đường dây mua bán dữ liệu cá nhân bắt đầu lộ diện. Công an tỉnh Bắc Ninh đã bắt giữ 1 đối tượng từng là nhân viên tư vấn tiêm chủng tại một phòng tiêm trên địa bàn TP Hà Nội. Đối tượng khai nhận đã nắm được cách tra cứu, trích xuất dữ liệu trên hệ thống, từ đó phân chia dữ liệu theo từng tỉnh, thành và rao bán trên mạng xã hội.

Mở rộng điều tra, cơ quan Công an tiếp tục phát hiện Mạc Thị Ngọc Ánh từng làm việc tại một cơ sở tiêm chủng ở Hải Phòng. Sau khi nghỉ việc, tài khoản được cấp trước đó vẫn được đối tượng sử dụng để truy cập hệ thống. Hơn 132.000 thông tin cá nhân của mẹ và trẻ sơ sinh bị khai thác. Số tiền đối tượng thu lợi bất chính là hơn 530 triệu đồng.

Thiếu tá Hoàng Duy Quân (Văn phòng Cơ quan Cảnh sát điều tra, Công an tỉnh Bắc Ninh) cho biết: "Từ cán bộ làm công tác quản lý, lễ tân, hay cán bộ làm công việc khác nhau tại trung tâm tiêm chủng vẫn có quyền khai thác thông tin một cách giống nhau, dẫn tới trong thời gian dài, các đối tượng có thể khai thác trái phép thông tin của các sản phụ, em bé".

Cơ quan Công an cảnh báo, nguy cơ lộ lọt thông tin cá nhân theo kịch bản tương tự có thể hiện hữu ở các hệ thống của nhiều cơ quan, tổ chức khác nếu việc cấp quyền và giám sát truy cập không được quản lý chặt.

Nếu những lỗ hổng trên không được khắc phục kịp thời, hơn 50 triệu dữ liệu thông tin cá nhân trên hệ thống thông tin tiêm chủng quốc gia sẽ có thể bị sử dụng vào mục đích xấu.