Bí mật đằng sau những 'nông trại click' AI' tại Việt Nam: Dùng mã nguồn mở lừa đảo xuyên biên giới, đã phát hiện công ty chủ mưu

Trong thế giới ngầm của tội phạm mạng quốc tế, các quốc gia Bắc Âu - đặc biệt là Thụy Điển, Đan Mạch hay Na Uy - từ lâu đã được xem là những vùng đất bất khả xâm phạm. Nguyên nhân không chỉ nằm ở hệ thống an ninh mạng nghiêm ngặt của phương Tây, mà còn ở một rào cản tự nhiên vô cùng vững chắc: Ngôn ngữ.

Tiếng Thụy Điển hay tiếng Đan Mạch là những hệ ngôn ngữ đặc thù, có cấu trúc ngữ pháp phức tạp và ngữ cảnh văn hóa, tiếng lóng vô cùng tinh tế. Trước đây, một kẻ lừa đảo từ Đông Nam Á dù có dùng Google Translate cũng chỉ tạo ra những đoạn văn ngô nghê, đầy lỗi chính tả và lập tức bị người bản địa phát hiện.

Thế nhưng, sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) tạo sinh đã làm thay đổi hoàn toàn cục diện. Phía sau những căn hộ chung cư khép kín tại Việt Nam, các “nông trại click” (click farms) truyền thống đang trải qua một cuộc cách mạng công nghệ ngầm. Chúng kết hợp phần cứng quy mô lớn với thuật toán AI để biến thành những nhà máy sản xuất tin giả bản địa hóa, bẻ gãy rào cản ngôn ngữ Bắc Âu chỉ trong một cú nhấp chuột.

Nếu như vài năm trước, khái niệm “nông trại click” tại Việt Nam thường gắn liền với những kệ sắt chất đầy hàng ngàn chiếc điện thoại thông minh cũ kỹ, hoạt động ngày đêm để tăng lượt thích (like), lượt xem (view) thuê cho các KOLs hoặc trò chơi điện tử, thì nay, diện mạo của các công xưởng này đã dịch chuyển sang một nấc thang nguy hiểm hơn: Tạo thông tin giả bằng AI.

Tại một nông trại giả định ẩn mình ở ngoại ô, tiếng quạt gió của hàng trăm CPU chạy hết công suất gầm rú ngày đêm. Trên màn hình máy tính của những kỹ thuật viên còn rất trẻ không còn là những dòng mã tiếng Việt, mà là những trang quản trị chứa đầy ký tự Latin đặc trưng. Họ không cần phải biết tiếng Thụy Điển. Vũ khí cốt lõi của họ là các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) mã nguồn mở đã được bẻ khóa, kết hợp với các kỹ thuật tinh chỉnh chuyên sâu.

Bằng cách nạp vào AI hàng triệu trang dữ liệu từ các tờ báo chính thống của Thụy Điển, các đối tượng đã huấn luyện thành công những con bot có khả năng viết lách như một nhà báo thực thụ. AI giờ đây không chỉ dịch thuật đơn thuần; nó hiểu được sự khác biệt tinh tế giữa văn phong trang trọng và văn phong đại chúng, biết cách lồng ghép các sự kiện thời sự nóng hổi tại địa phương để tạo lòng tin tối đa cho nạn nhân.

Để thâm nhập vào một trong những thị trường có trình độ dân trí và độ nhạy bén công nghệ cao nhất thế giới như Bắc Âu, các nông trại click Việt vận hành theo một quy trình công nghiệp khép kín, được chuẩn hóa ở mức độ cao. Ngay khi bài viết được đẩy lên các trang web mạo danh, hàng ngàn tài khoản mạng xã hội ảo (được nuôi bằng IP giả lập tại châu Âu) trong nông trại click sẽ lập tức vào cuộc. Chúng tự động bình luận bằng tiếng Thụy Điển, chia sẻ và tương tác lẫn nhau, tạo ra một hiệu ứng đám đông hoàn hảo khiến nạn nhân tin rằng đây là một làn sóng đầu tư hoặc một tin tức có thật.

Sự nguy hiểm thực sự của hiện tượng này không nằm ở chỗ công nghệ quá siêu việt, mà nằm ở sự bình dân hóa của AI. Trước đây, để thực hiện một chiến dịch thao túng thông tin xuyên biên giới, một tổ chức tội phạm phải bỏ ra hàng trăm ngàn USD để thuê chuyên gia ngôn ngữ và lập trình viên.

Giờ đây, nhờ các mô hình AI mã nguồn mở và các công cụ tạo video deepfake có sẵn trên mạng với giá vài USD, bất kỳ một nhóm thanh niên nào tại Việt Nam có kiến thức công nghệ cơ bản cũng có thể thiết lập một nông trại lừa đảo quốc tế. Rào cản ngôn ngữ – bức tường bảo vệ cuối cùng của các quốc gia nhỏ - đã bị san phẳng hoàn toàn bởi sức mạnh của thuật toán tính toán bằng đám mây.

Việc các nông trại click tại Việt Nam dùng AI ‘cấu xé’ thị trường Bắc Âu là một hồi chuông cảnh báo đanh thép về mặt trái của cuộc cách mạng trí tuệ nhân tạo. Sự bất đối xứng trong phòng vệ không gian mạng đang lộ rõ: trong khi các quốc gia như Thụy Điển đang nỗ lực xây dựng một xã hội số dựa trên lòng tin và sự minh bạch, thì ở một góc tối khác của internet, công nghệ lại đang được dùng để cơ giới hóa sự dối trá, biến nó thành một món hàng béo bở mang lại lợi nhuận khổng lồ.

Khi rào cản ngôn ngữ không còn, không một quốc gia nào, dù có hệ thống giáo dục hay an ninh tiên tiến đến đâu, có thể tự mãn rằng mình an toàn trước những đòn tấn công tâm lý được điều khiển bằng thuật toán từ cách xa nửa vòng trái đất.

Được biết, các cuộc điều tra trước đó tại Thụy Điển đã vạch trần chân rết của các mạng lưới lừa đảo do một công ty Việt Nam mang tên BeeUp điều hành. Công ty này tự giới thiệu mình đang hoạt động trong lĩnh vực marketing, nhưng thực chất là một “xưởng sản xuất” bơm nội dung giả mạo do AI tạo ra bằng nhiều ngôn ngữ để kiếm tiền quảng cáo.

Giáo sư Jesper Strömbäck chuyên ngành truyền thông chính trị và báo chí tại Đại học Gothenburg, nhận định: “Chúng đang tạo ra một tổn hại vô cùng lớn trong việc bôi nhọ cá nhân và làm xói mòn lòng tin vào các định chế xã hội. Truyền thông Thụy Điển nói chung và các đài phát thanh nói riêng suốt nhiều năm qua đã là mục tiêu của các chiến dịch bôi nhọ có hệ thống nhằm triệt hạ lòng tin”.