7 "sát thủ giấu mặt" trong nhà: Âm thầm gieo bệnh tật và bào mòn sức khỏe mỗi ngày

Có những món đồ đã nằm trong nhà nhiều năm đến mức chúng ta chẳng còn để ý tới sự tồn tại của chúng. Có thứ nằm ngay cạnh giường ngủ, có thứ được bật lên mỗi ngày, thậm chí có món còn được mua về với mục đích giúp nhà sạch sẽ và dễ chịu hơn. Nhưng quen thuộc không đồng nghĩa với vô hại. Khi chất lượng không đảm bảo, bị ẩm mốc, vệ sinh sai cách hoặc sử dụng không đúng hướng dẫn, một số vật dụng có thể trở thành nguồn phát tán hóa chất, khí độc, nấm mốc hay vi sinh vật ngay trong không gian sống. Đáng nói là nhiều nguy cơ không thể nhìn thấy bằng mắt thường, cũng chẳng gây ra vấn đề ngay sau một hai lần tiếp xúc nên rất dễ bị bỏ qua.

7 thứ dưới đây là những món như vậy. Không cần hoảng hốt vứt bỏ tất cả, nhưng nếu gia đình đang có, đây là lúc nên kiểm tra lại cách mình lựa chọn và sử dụng chúng.

1. Đồ nội thất bằng gỗ công nghiệp phát thải formaldehyde cao

Tủ quần áo, giường, bàn, kệ và nhiều món nội thất hiện nay sử dụng MDF, ván dăm hay các loại gỗ ép. Bản thân gỗ công nghiệp không phải thứ cần loại bỏ khỏi nhà, nhưng sản phẩm có mức phát thải formaldehyde cao mới là điều đáng lo. Formaldehyde có thể xuất hiện trong keo và chất kết dính dùng sản xuất một số loại gỗ ép. Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ EPA cho biết các sản phẩm gỗ ép là một trong những nguồn formaldehyde đáng chú ý trong nhà. MDF cũng có tỷ lệ nhựa kết dính trên gỗ tương đối cao so với một số loại gỗ ép khác. Tiếp xúc formaldehyde ở nồng độ cao có thể gây cay mắt, kích ứng mũi và họng, ho, khò khè hoặc khó thở. Formaldehyde cũng là chất đã được xác định có khả năng gây ung thư ở người. Điều này không có nghĩa cứ nhìn thấy MDF là phải vứt bỏ. Vấn đề nằm ở mức phát thải và chất lượng sản phẩm.

Giải pháp: Khi mua nội thất, nên ưu tiên sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng và đáp ứng tiêu chuẩn về phát thải formaldehyde. Sau khi lắp nhiều đồ nội thất mới, đặc biệt trong phòng ngủ, cần tăng thông gió thay vì đóng kín cửa ngay lập tức. Nhiệt độ và độ ẩm trong nhà cũng nên được kiểm soát hợp lý.

2. Viên long não, băng phiến chứa naphtalene

Một vài viên nhỏ nằm trong góc tủ tưởng chẳng đáng kể nhưng lại là thứ cần đặc biệt thận trọng, nhất là với gia đình có trẻ nhỏ. Naphthalene là thành phần có thể xuất hiện trong một số loại băng phiến dùng để chống côn trùng. Nếu phơi nhiễm ở mức độ đáng kể qua đường hô hấp, nuốt phải hoặc tiếp xúc, chất này có thể gây ảnh hưởng đến sức khỏe, trong đó có nguy cơ thiếu máu tán huyết, tổn thương gan và các triệu chứng thần kinh.

Điều đáng nói là nhiều gia đình không chỉ đặt băng phiến trong tủ quần áo mà còn rải ở góc phòng, nhà vệ sinh, gầm giường hay những nơi kín để đuổi côn trùng. Mùi càng nồng không có nghĩa hiệu quả càng tốt. Ngược lại, việc sử dụng tùy tiện có thể làm tăng khả năng con người tiếp xúc với hóa chất, trong khi trẻ nhỏ còn có nguy cơ nhầm những viên có hình dáng bắt mắt với đồ ăn.

Giải pháp: Không mua băng phiến không rõ thành phần và tuyệt đối không rải tùy tiện quanh không gian sinh hoạt. Chỉ sử dụng đúng mục đích, đúng hướng dẫn trên bao bì và luôn cất xa trẻ em, vật nuôi. Nếu mục đích chính là chống ẩm, mốc trong tủ quần áo, nên xử lý nguyên nhân gây ẩm và tăng độ thông thoáng thay vì dùng thật nhiều băng phiến để át mùi.

3. Máy tạo ẩm lâu ngày không vệ sinh

Máy tạo ẩm thường được mua với mục đích khiến căn phòng dễ chịu hơn. Nhưng nếu nước cũ nằm lâu trong bình, đây lại có thể trở thành môi trường cho vi khuẩn và các vi sinh vật phát triển. Đáng nói, một số loại máy tạo ẩm có thể đưa những vi sinh vật tồn tại trong bình nước theo các hạt sương phát tán vào không khí. Chưa hết, bật máy quá nhiều khiến độ ẩm trong phòng tăng cao còn tạo điều kiện cho nấm mốc và mạt bụi phát triển. Một thiết bị vốn được mua về để cải thiện không gian sống vì thế có thể phản tác dụng nếu sử dụng thiếu vệ sinh.

Giải pháp: Đổ bỏ nước thừa, làm khô bình và thay nước mới hàng ngày. Máy cũng cần được vệ sinh định kỳ theo đúng hướng dẫn của nhà sản xuất. Không nên bật máy liên tục hoặc cố tăng độ ẩm thật cao, đặc biệt khi phòng đã xuất hiện hiện tượng đọng hơi nước trên cửa kính, tường hay đồ đạc.

4. Thảm, sofa, rèm đã bị ẩm mốc

Một vệt mốc nhỏ sau sofa hay dưới tấm thảm rất dễ bị xem là chuyện thẩm mỹ. Thực tế, vấn đề đáng ngại nằm ở những gì con người không nhìn thấy bằng mắt thường. Nấm mốc phát triển khi bào tử gặp môi trường đủ ẩm. Chúng có thể tạo ra chất gây dị ứng và chất kích ứng. Việc hít hoặc tiếp xúc với nấm mốc có thể gây hắt hơi, chảy nước mũi, đỏ mắt, kích ứng da; đồng thời có thể kích hoạt cơn hen ở những người mắc hen và dị ứng với nấm mốc. Thảm, sofa và một số vật liệu xốp càng khó xử lý khi nấm mốc đã ăn sâu bên trong. Chỉ lau bề mặt rồi xịt nước thơm lên không giải quyết được nguồn gốc vấn đề.

Giải pháp: Việc đầu tiên phải làm là tìm nguồn ẩm như tường thấm, đường nước rò rỉ hoặc phòng quá bí. Đồ bị ướt cần được làm khô càng sớm càng tốt. Với vật liệu xốp đã mốc nặng và không thể làm sạch, làm khô hoàn toàn, nên cân nhắc loại bỏ.

5. Bếp gas trong căn bếp kín

Ngọn lửa xanh quen thuộc cũng có thể tạo ra những chất ô nhiễm mà mắt thường không nhìn thấy. Theo Tổ chức Y tế Thế giới WHO, các thiết bị đốt gas như bếp và lò nướng là một trong những nguồn phát sinh nitrogen dioxide trong nhà, đặc biệt đáng lưu ý khi thiết bị không được thông khí tốt. Khí này có thể ảnh hưởng đến đường hô hấp, trong đó trẻ nhỏ và người mắc hen là những nhóm cần thận trọng hơn. Vấn đề càng đáng quan tâm khi bếp nằm trong căn hộ kín, gia đình nấu ăn thường xuyên nhưng máy hút mùi không dẫn khí ra ngoài hoặc không gian gần như không được thông gió.

Giải pháp: Khi nấu bằng bếp gas, nên bật máy hút mùi có đường thoát khí ra ngoài nếu có, đồng thời mở cửa sổ hoặc tăng thông gió cho khu vực bếp. Thiết bị cũng cần được lắp đặt, bảo dưỡng đúng cách và tuyệt đối không dùng bếp gas để sưởi ấm phòng.

6. Nệm, gối cao su non kém chất lượng

Nệm và gối là những món chúng ta tiếp xúc suốt 6 đến 8 tiếng mỗi đêm, vì vậy sản phẩm kém chất lượng càng đáng lo. Một số loại nệm, gối cao su non giá rẻ, không rõ nguồn gốc có thể sử dụng nguyên liệu và phụ gia không được kiểm soát tốt, đồng thời phát ra mùi hóa chất khá nồng khi mới mua. Mùi này có thể đến từ các hợp chất bay hơi được giải phóng từ vật liệu. Với người nhạy cảm, chúng có thể gây khó chịu như đau đầu, cay mắt, kích ứng mũi họng. Đáng ngại nhất là nhiều người thấy nệm có mùi vẫn đóng kín phòng và nằm ngủ ngay trên đó hàng giờ mỗi ngày. Tuy nhiên, không nên hiểu rằng cứ nệm hay gối cao su non là có hại. Điều cần tránh là sản phẩm trôi nổi, không rõ vật liệu, nguồn gốc và tiêu chuẩn an toàn.

Giải pháp: Ưu tiên nệm, gối của nhà sản xuất uy tín, có thông tin rõ ràng về vật liệu và tiêu chuẩn an toàn. Nệm mới nên được tháo bao bì và để ở nơi thông thoáng theo hướng dẫn trước khi sử dụng. Nếu mùi hóa chất nồng kéo dài hoặc sử dụng khiến cơ thể khó chịu, nên ngừng dùng thay vì cố nằm cho quen.

7. Chất tẩy rửa bị pha trộn tùy tiện

Chai nước tẩy bồn cầu hay thuốc tẩy quần áo vốn không nguy hiểm nếu được sử dụng đúng hướng dẫn. Nhưng chỉ một thao tác pha trộn sai có thể biến việc dọn nhà thành tình huống nguy hiểm thực sự. Đặc biệt, thuốc tẩy chứa chlorine tuyệt đối không nên trộn tùy tiện với các chất tẩy rửa khác. Khi kết hợp với một số sản phẩm có tính axit như nước tẩy bồn cầu, hỗn hợp có thể giải phóng khí chlorine độc hại. Thuốc tẩy trộn với sản phẩm chứa ammonia cũng có thể tạo ra khí gây nguy hiểm cho người hít phải. Ở nồng độ cao, những khí này có thể gây bỏng rát mắt, mũi và họng, ho, tức ngực, khó thở, thậm chí gây tổn thương phổi. Đáng nói, sai lầm đôi khi chỉ bắt đầu từ suy nghĩ rất đơn giản rằng trộn hai loại chất tẩy với nhau sẽ giúp làm sạch mạnh hơn.

Giải pháp: Không tự ý trộn các loại chất tẩy rửa với nhau nếu nhà sản xuất không hướng dẫn. Khi vệ sinh nên dùng từng sản phẩm đúng cách, giữ không gian thông thoáng và luôn bảo quản hóa chất trong bao bì gốc, xa tầm tay trẻ em.