3 thứ nên hạ khỏi bàn thờ sau khi cúng Rằm tháng 7

Rằm tháng 7 là một trong những dịp nhiều gia đình Việt chuẩn bị lễ cúng tương đối chu đáo. Tùy phong tục và điều kiện, trên bàn thờ có thể xuất hiện thêm mâm cơm, hoa tươi, trái cây, bánh kẹo cùng nhiều lễ vật khác. Sau khi hoàn tất việc thắp hương, một câu hỏi khá thực tế là những thứ nào nên được hạ xuống, thứ gì có thể tiếp tục để lại trên bàn thờ? Thực tế, không có một quy định chung bắt buộc mọi gia đình phải thu dọn bàn thờ vào đúng một thời điểm hay phải hạ lễ vật theo một trình tự cố định. Phong tục giữa từng vùng miền, từng gia đình cũng có sự khác biệt. Tuy nhiên, xét trên phương diện giữ bàn thờ sạch sẽ, gọn gàng và trang nghiêm, có 3 thứ không nên để quá lâu sau khi lễ cúng đã hoàn tất.

1. Mâm cơm và các món ăn đã dâng cúng

Đây là thứ nên được hạ xuống sớm sau khi gia đình hoàn tất lễ cúng. Mâm cơm Rằm tháng 7 của mỗi nhà có thể khác nhau, từ mâm cơm chay đến các món ăn được chuẩn bị theo nếp sinh hoạt của gia đình. Dù là món gì, thực phẩm đã nấu chín đều không phù hợp để ở nhiệt độ phòng trong thời gian quá dài, đặc biệt trong những ngày thời tiết nóng ẩm. Nhiều người có tâm lý muốn để mâm cơm trên bàn thờ thật lâu vì cho rằng như vậy mới thể hiện sự thành kính. Tuy nhiên, lòng thành không nằm ở việc giữ đồ ăn trên bàn thờ càng lâu càng tốt. Sau khi nghi thức của gia đình đã hoàn tất, mâm cơm có thể được hạ xuống để các thành viên cùng dùng.

Nếu thực phẩm đã để ngoài quá lâu, có mùi lạ, thay đổi màu sắc hoặc có dấu hiệu hư hỏng thì không nên cố sử dụng chỉ vì đó là đồ đã dâng cúng. An toàn thực phẩm vẫn cần được đặt lên hàng đầu. Đồng thời, việc hạ mâm cơm đúng lúc cũng giúp tránh dầu mỡ, nước canh hoặc thức ăn rơi vãi trên bàn thờ, đồng thời hạn chế thu hút ruồi, kiến và các loại côn trùng.

2. Hoa đã bắt đầu héo, rụng cánh

Hoa tươi thường được nhiều gia đình đặt trên bàn thờ vào ngày Rằm. Sau lễ cúng, nếu hoa vẫn còn tươi, nước trong bình sạch và chưa có dấu hiệu hư hỏng thì không nhất thiết phải hạ ngay. Điều cần chú ý là tình trạng thực tế của bình hoa. Khi cánh bắt đầu rụng nhiều, lá úa, thân hoa mềm hoặc nước trong bình xuất hiện mùi, nên thu dọn thay vì tiếp tục để trên bàn thờ. Trong thời tiết nóng, một số loại hoa có thể xuống nhanh chỉ sau vài ngày. Bình hoa để lâu cũng cần được chú ý bởi nước có thể trở nên đục, có mùi hoặc đổ ra ngoài nếu bình bị va chạm. Vì vậy, gia đình nên quan sát mỗi ngày thay vì cố giữ hoa đến một mốc thời gian nào đó theo quan niệm truyền miệng. Sau khi hạ hoa, bình nên được rửa sạch và để khô trước khi cất hoặc sử dụng cho lần tiếp theo.

3. Trái cây đã chín quá mức hoặc có dấu hiệu hỏng

Mâm ngũ quả hay đĩa trái cây thường có thể để lâu hơn mâm cơm, vì vậy không nhất thiết phải hạ ngay sau khi cúng xong. Tuy nhiên, cũng không nên mặc định rằng đồ đã đặt lên bàn thờ thì phải giữ nguyên trong nhiều ngày. Một số loại quả tiếp tục chín rất nhanh ở nhiệt độ phòng. Khi quả trở nên quá mềm, nứt vỏ, chảy nước, xuất hiện đốm hỏng hoặc thu hút ruồi nhỏ, nên hạ xuống. Đặc biệt, nếu xếp nhiều loại quả chung một đĩa, chỉ một quả hỏng cũng có thể làm nước chảy sang những quả còn lại hoặc làm bẩn bề mặt bàn thờ. Bởi vậy, gia đình có thể kiểm tra từng quả và thu dọn những quả đã xuống chất lượng thay vì chờ cả mâm cùng hỏng. Với trái cây vẫn còn nguyên vẹn và bảo đảm chất lượng, sau khi hạ lễ gia đình hoàn toàn có thể sử dụng bình thường, tránh lãng phí thực phẩm.

Không cần vội vàng hạ tất cả mọi thứ ngay khi hương vừa tàn

Một điểm cần phân biệt là "nên hạ sau khi cúng" không đồng nghĩa với việc cứ hương vừa tàn là phải lập tức mang mọi lễ vật xuống. Mỗi gia đình có một nếp thờ cúng khác nhau. Có nhà hạ mâm cơm sau khi hoàn tất nghi thức, trong khi hoa và trái cây vẫn được giữ lại thêm một vài ngày nếu còn tươi đẹp. Cách làm này hoàn toàn có thể linh hoạt theo điều kiện thực tế. Những vật dụng thường xuyên trên bàn thờ như bát hương, chân đèn, đồ thờ hay các vật phẩm gắn với cách bài trí riêng của gia đình cũng không thuộc nhóm cần thu dọn chỉ vì Rằm tháng 7 đã qua. Điều quan trọng hơn là không biến việc hạ lễ thành một danh sách những điều "bắt buộc phải làm" rồi lo lắng nếu gia đình thực hiện khác đi.

Sau khi hạ lễ, nên dành vài phút thu dọn bàn thờ

Khi mâm cơm, hoa hoặc trái cây đã được hạ xuống, gia đình có thể kiểm tra lại khu vực bàn thờ. Những cánh hoa rơi, vụn thức ăn, nước từ bình hoa hay tro hương nếu có nên được thu dọn để không gian trở lại sạch sẽ. Nếu lau dọn, nên thao tác nhẹ nhàng và bảo đảm an toàn với hương, nến còn cháy hoặc các thiết bị điện đặt gần khu vực thờ cúng. Với bàn thờ ở vị trí cao, cần sử dụng thang hoặc ghế chắc chắn thay vì cố với tay.

Sau cùng, việc thu dọn lễ vật Rằm tháng 7 nên được nhìn nhận đơn giản là một phần của quá trình chăm sóc không gian thờ cúng. Mâm cơm đã hoàn tất việc dâng cúng, hoa đã héo và trái cây bắt đầu xuống chất lượng là 3 thứ nên được hạ khỏi bàn thờ đúng lúc. Không cần đặt nặng một mốc giờ hay quy tắc cứng nhắc; giữ bàn thờ sạch sẽ, trang nghiêm và tránh lãng phí mới là điều thiết thực hơn.

*Thông tin trong bài mang tính tham khảo, chiêm nghiệm