Sự thoái trào của Bà Tân Vlog: Những clip siêu to khổng lồ biến chất, hiện tượng YouTube lụi tàn

Anna, Design: Hà Mĩ, Theo Pháp luật & Bạn đọc 20:13 27/10/2020

Trong hơn 1 năm rưỡi, công thức phát triển nội dung của kênh Bà Tân Vlog đã trả lời cho nghi vấn dư luận đặt ra thời điểm ban đầu: Là hiện tượng mạng thành công hiếm có, hay chỉ là sự sáng tạo tạm bợ vụt sáng?

Tháng 5/2019, MXH Việt Nam ghi nhận sự bùng nổ của kênh YouTube Bà Tân Vlog, khi chỉ trong vòng 20 ngày, channel đã đạt nút vàng triệu subs, sở hữu hơn 18 video đều từ triệu view trở lên. Người phụ nữ 60 tuổi, dáng hình nhỏ nhắn bỗng xuất hiện trên khắp mặt báo, truyền hình, fanpage, trở thành hiện tượng mạng được xem là thành công nhất thời điểm bấy giờ.

Kênh bà Tân hiện nay chạm cột mốc 4 triệu subs - thành tích đến nghệ sĩ showbiz cũng chưa chắc đã đạt được. Nhưng trong hơn 1 năm rưỡi, công thức phát triển nội dung gây tranh cãi của kênh bà Tân đã nhiều lần bị đặt lên bàn cân: Là hiện tượng mạng thành công hiếm có, hay chỉ là sự sáng tạo tạm bợ vụt sáng?

Sự thoái trào của Bà Tân Vlog: Những clip siêu to khổng lồ biến chất, hiện tượng YouTube lụi tàn - Ảnh 1.
Sự thoái trào của Bà Tân Vlog: Những clip siêu to khổng lồ biến chất, hiện tượng YouTube lụi tàn - Ảnh 2.

3 năm trở lại đây, YouTube phát triển ở Việt Nam với hệ sinh thái nội dung và số lượng người dùng đông đảo. Khái niệm content creator - nhà sáng tạo nội dung cũng trở nên phổ biến hơn. Là một người làm sáng tạo trong mảng content, chủ nhân các channel YouTube cần có sự đầu tư nhất định về chất xám, ý tưởng, năng suất cho các video. Những nhà sáng tạo nội dung (được xem là) thành công khi có thể vừa thể hiện chất riêng, vừa phục vụ được nhu cầu nghe nhìn, tiếp nhận và lan toả của khán giả. Điều này tạo nên mối quan hệ khăng khít giữa sáng tạo và tạo ra giá trị cho cộng đồng - như một thước đo chung cho các content creator dù thuộc mảng nội dung nào.

Đặt vào trường hợp của Bà Tân Vlog, ngay từ những ngày đầu trở thành hiện tượng viral khắp MXH, đã nổ ra nhiều tranh cãi. Bất chấp việc lượt xem và theo dõi tăng đều, những nhận xét trái chiều khán giả đưa ra có mức độ tỉ lệ thuận với số sản phẩm đăng tải. Tương tự một bộ phận YouTuber khác, kênh Bà Tân Vlog tập trung sử dụng những từ khoá gây sốc, thực hiện những nội dung giật gân, đánh vào ấn tượng ban đầu của người dùng Internet. Về trước mắt, hành động này có thể kéo view, subs cho kênh, nhưng về lâu dài, những nội dung gây sốc, câu view, câu like sẽ khiến khán giả bị “chai lì”, dần bị vô hiệu, thậm chí còn phản tác dụng.

Sự thoái trào của Bà Tân Vlog: Những clip siêu to khổng lồ biến chất, hiện tượng YouTube lụi tàn - Ảnh 3.

Nhiều khán giả cho rằng, cách gây dựng định hướng kênh Bà Tân Vlog từ trước tới nay đều đi theo hướng “chộp giật”, câu like, câu view kể trên. Không phủ nhận những con số kỷ lục về lượt xem, lượt theo dõi, nhưng đó chỉ là bề nổi, phần chìm (và về lâu dài) là công thức làm nội dung “xổi”, thiếu đầu tư, kịch bản hời hợt của kênh bà Tân. Các clip lặp đi lặp lại từ mở - thân - kết cho đến những câu nói, những chi tiết, người tham dự, ngay cả những món ăn cũng là xoay đi xoay lại các kiểu chế biến, có chăng sự đột phá chỉ điểm xuyết trong vài clip “đổi gió”, rồi đâu lại vào đấy. 

Không chỉ vậy, ngay từ ý tưởng xây dựng kênh xoay quanh người phụ nữ nông thôn nấu nướng những món ăn khổng lồ của Bà Tân Vlog, vốn cũng là sự vay mượn từ những kênh đình đám khác trên thế giới như Grandpa Kitchen - người đàn ông lớn tuổi ở Ấn Độ với hơn 5 triệu subs, chuyên làm những món khổng lồ chia cho trẻ em nghèo khó trong làng, thu nhập từ YouTube của ông dành cho mục đích từ thiện. Như vậy xét về mặt sáng tạo, kênh Bà Tân Vlog cũng là một hình thức sao chép không hơn không kém, có chăng sự thay đổi chỉ nằm trong cách thức nấu ăn, bối cảnh văn hoá.

Sự thoái trào của Bà Tân Vlog: Những clip siêu to khổng lồ biến chất, hiện tượng YouTube lụi tàn - Ảnh 4.

Sự mong chờ, thích thú ban đầu của người xem dần bị thay thế bởi thái độ góp ý, nặng hơn là chỉ trích, tẩy chay qua cách thức sản xuất video của kênh Bà Tân Vlog. Khán giả không tự nhiên gắt gao vô cớ, mà với những nội dung không thể đáp ứng một trong hai yếu tố: tính sáng tạo và đem lại giá trị cho cộng đồng - thì sớm hay muộn cũng khó tồn tại dài lâu.

Sự thoái trào của Bà Tân Vlog: Những clip siêu to khổng lồ biến chất, hiện tượng YouTube lụi tàn - Ảnh 5.

Thực chất, mảng nội dung của Bà Tân Vlog không hề gò bó, mà ngược lại, ẩm thực - văn hoá nông thôn Việt Nam là nguồn chất liệu còn mới mẻ với người xem, đa khía cạnh để khai thác và rất dễ thành công nếu có đủ sự đầu tư, sáng tạo như trường hợp của Sang Vlog, Nhịp Sống Tây Bắc, Hoa Ban Food… Thế nhưng những gì người xem được chứng kiến qua kênh Bà Tân Vlog lại là những món ăn na ná nhau, những bối cảnh đơn điệu, kịch bản qua loa (thậm chí dàn dựng), tình tiết hời hợt… - một công thức “xổi”, lặp lại qua hàng trăm video.

Sự thoái trào của Bà Tân Vlog: Những clip siêu to khổng lồ biến chất, hiện tượng YouTube lụi tàn - Ảnh 6.

Sự cẩu thả trong nội dung, hình thức đã khiến kênh Bà Tân Vlog vấp phải vô số lùm xùm chấn động, đỉnh điểm là trong khoảng tháng 9 - 10/2019, tức 4 tháng sau khi bắt đầu nổi tiếng. Liên tiếp các món ăn của bà Tân đều gây tranh cãi, bị lên án đến mức phải gỡ video như: món cháo nấu cho trẻ em lại cho trứng vịt lộn, nói dối về nguyên liệu cháo; hầm đuôi bò với sữa trái cây; bánh bông lan “kem trộn” với công thức làm cốt bánh sai đến mức phi lý nhưng vẫn thành công…

Những vụ việc đó dẫn đến hàng loạt ý kiến phê phán, tẩy chay từ người xem. Thậm chí có người còn gửi tâm thư đến Hưng Vlog - người đứng sau kênh Bà Tân Vlog vì đã khai thác quảng cáo quá đà, sản xuất nội dung “không có tính giáo dục”, dàn dựng món ăn và phản ứng quá lố của “các cháu” khi ăn…

Loạt video gây tranh cãi nhất của Bà Tân Vlog

Bẵng đi một thời gian sau loạt lùm xùm căng thẳng, Hưng Vlog đã nhiều lần lên tiếng đại diện cho kênh của mẹ, hứa hẹn sự thay đổi, “không làm clip siêu to khổng lồ nữa”. Nhưng các món khổng lồ vẫn ra mắt đều đặn, vấn đề chế biến mất vệ sinh, diễn lố vẫn tiếp diễn… Từ đầu năm 2020 đến nay, kênh bà Tân lại trở thành tâm điểm của các scandal mới như nấu ăn để tay trần cặn bẩn, nói dối người xem, chế biến thức ăn trên nền đất, để ruồi bâu, nhuộm màu thực phẩm, các vị khách “ăn chực nói xạo”…

Những người đứng sau kênh Bà Tân Vlog không chỉ đi vào lối mòn về mặt sáng tạo, mà ngay cả những tiêu chuẩn cơ bản về thuần phong mỹ tục cũng đã thể hiện rõ sự thiếu hụt. Đây vốn không phải là trường hợp quá xa lạ trên YouTube Việt Nam, khi ngày nay có vô vàn những kênh sản xuất nội dung không đầu tư, không đảm bảo thuần phong mỹ tục, thậm chí là nhảm nhí, phản cảm chỉ để lôi kéo người xem. Đó là thuốc độc tới khán giả, đặc biệt là trẻ em - đối tượng tiếp nhận còn non nớt, dễ bị lôi kéo.

Theo SocialBlade - đơn vị đánh giá và thống kê dữ liệu, theo dõi tăng trưởng của các nền tảng MXH, nếu như vào tháng 7/2019, mỗi tháng, bà Tân có thêm khoảng 75 triệu lượt xem thì đến tháng 3 năm nay, con số này chỉ còn khoảng 35 triệu và ở thời điểm hiện tại là 16 triệu. Với lượt theo dõi, trong tháng 7/2019 kênh nhận về trung bình 800k lượt thì con số hiện nay chỉ là 20k.

Sự thoái trào của Bà Tân Vlog: Những clip siêu to khổng lồ biến chất, hiện tượng YouTube lụi tàn - Ảnh 8.

Kênh Bà Tân Vlog cũng bị xuống xếp hạng từ loại A- (tháng 10/2019) xuống B+ (hiện nay)

Sự so sánh giữa những con số chỉ mang tính tương đối, nhưng dư luận có thể nhìn nhận rõ nét về sự thoái trào của kênh Bà Tân Vlog. Dù không rạch ròi cân đo giữa những yếu tố liên quan, nhưng những lùm xùm kéo dài của Bà Tân Vlog đã ảnh hưởng rõ rệt tới thành tích trên YouTube - “bằng chứng” từng được đưa ra để lý giải cho sự thành công thời kỳ đầu. Cùng với công thức sản xuất nội dung nhạt nhoà, thiếu thông điệp truyền tải, khán giả đã sớm dửng dưng với các clip câu view, các món ăn và lối diễn thiếu chuyên nghiệp, dàn dựng...

Sự thoái trào của Bà Tân Vlog: Những clip siêu to khổng lồ biến chất, hiện tượng YouTube lụi tàn - Ảnh 9.

Thời kỳ đầu khi mới trở nên nổi tiếng, một vài khán giả đã vinh danh Bà Tân Vlog là ngôi sao sáng của YouTube Việt Nam khi khởi xướng trào lưu người cao tuổi làm vlog. Câu nói “Ai cũng có thể làm YouTube” càng được khẳng định mạnh mẽ hơn thông qua sự thành công bấy giờ của người phụ nữ “60 nồi bánh chưng”. Được truyền cảm hứng từ bà Tân, hàng loạt các cụ ông cụ bà, người trung niên khác cũng làm YouTube, dù là vay mượn cách thức của bà Tân hay có con đường riêng thì ở thời điểm đó, hành động này được xem như một trào lưu mới, nhận được sự ủng hộ nhất định từ đông đảo người xem. Có lẽ khi ấy, người ta chỉ đơn giản nghĩ rằng các ông bà, bố mẹ tối ngày quanh quẩn trong nhà, lam lũ ngoài ruộng, cả đời làm lụng vất vả, đến khi tìm được niềm vui mới trong lúc rảnh rỗi, chẳng phải là rất đáng mừng hay sao?

Sự thoái trào của Bà Tân Vlog: Những clip siêu to khổng lồ biến chất, hiện tượng YouTube lụi tàn - Ảnh 10.

Nhưng đã là trào lưu, thì sớm nở chóng tàn là kết cục khó tránh khỏi. Không đánh đồng tất cả các kênh người cao tuổi làm vlog, nhưng một bộ phận đã đi vào sự trùng lặp, đơn điệu, sao chép…; khán giả sớm nhìn ra giá trị hời hợt trong sản phẩm, và quay lưng trước những tư duy nội dung như vậy.

Điều đó không có nghĩa kênh bà Tân phải “chịu trách nhiệm” cho sự bão hoà của trào lưu người cao tuổi ở nông thôn làm vlog. Nhưng nó phản ánh quy luật chung của MXH, thị hiệu khán giả luôn thay đổi, luôn yêu cầu cái mới, cái sáng tạo, theo lẽ đó, những nội dung nhàm chán, lặp đi lặp lại sẽ chóng lụi tàn. 

Kênh Bà Tân Vlog - dù là người khởi xướng trào lưu đi chăng nữa cũng không nằm ngoài quy luật chung của thị hiếu khán giả. Bà Tân Vlog có phải là điểm sáng của YouTube Việt Nam không? Có, nhưng không lâu. Và ngôi sao sáng, không vô cớ trở thành sao xịt. 

Tạm kết

Năm 2019, giữa những vlogger lifestyle, du lịch, làm đẹp, fitness... rầm rộ trên YouTube bấy giờ, một người bà hồn hậu xuất hiện với những món ăn to gấp đôi, gấp ba người, ngọng l và n và còn lúng túng trước máy quay... Bà Tân đâu có khác những người bà, người mẹ của bao người khi đó, và tự dưng gặp một “người quen” như vậy ở trên YouTube chẳng phải là niềm vui sao?

Ấy vậy, sự chân chất, hồn hậu khi đó đã dần bị thay thế bởi nét mặt tỏ rõ sự mệt mỏi, hình hài nhỏ bé gồng gánh và lặp đi lặp lại mỗi ngày, mỗi tuần… Người xem giảm bớt có thể thấy rõ, dấu hiệu làm việc quá sức cũng có thể nhìn ra. Loạt scandal bị xử phạt vừa xong của kênh con trai - Hưng Vlog cũng đã ảnh hưởng không nhỏ tới kênh Bà Tân Vlog. Một vài người cho rằng, bà Tân gần đây đang “chạy đua” số lượng clip vì kênh của Hưng vừa bị “đánh gậy”, hạn chế chức năng kiếm tiền. Vì thế mà các video của bà Tân ngày càng có tính chất “ăn liền”; người xem từ sự chờ đón, dần tới thờ ơ, thậm chí là có góc nhìn gắt gao hơn.

Sự thoái trào của Bà Tân Vlog: Những clip siêu to khổng lồ biến chất, hiện tượng YouTube lụi tàn - Ảnh 11.

Có đi cũng phải có lại, sự bùng nổ ban đầu của bà Tân, nếu không kể đến nền tảng từ kênh của con trai Hưng Vlog thì cũng là nhờ sự hiếu kỳ, dễ dãi của một bộ phận khán giả trẻ, cổ xuý cho những thể loại nội dung giật gân, hời hợt. YouTube cũng nhận một phần trách nhiệm khi “thả cửa” những thể loại nội dung còn thiếu tính sáng tạo, thiếu giá trị cho cộng đồng.

Không chỉ dừng lại ở “thả cửa”, càng là những nội dung giật gân, phản cảm như clip bạo lực, giang hồ mạng, chơi ma tuý, thử thách chơi khăm, ăn thịt sống... thì càng dễ viral, dễ tiếp cận với mọi đối tượng người dùng. Trong khi đó, tiêu chuẩn cộng đồng - kim chỉ nam cho những nhà sáng tạo nội dung trên YouTube thì còn chưa thực sự khách quan, chặt chẽ; khái niệm “phản cảm” hay “vô bổ” còn mù mờ, hoặc chỉ “hiệu nghiệm” khi cộng đồng mạng lên tiếng mạnh mẽ, hay cơ quan chức năng vào cuộc. Vì thế mà những người làm YouTube thiếu sáng tạo, vô trách nhiệm vẫn có cách để lách luật, và ngang nhiên kiếm like, kiếm tiền từ những thể loại nội dung đó.

Sự thoái trào của Bà Tân Vlog: Những clip siêu to khổng lồ biến chất, hiện tượng YouTube lụi tàn - Ảnh 12.

Sự thoái trào của Bà Tân Vlog là bài học cho những người đứng sau “đế chế” đã từng là hiện tượng độc nhất trên MXH Việt, và cả những người làm sáng tạo đang bị theo lối mòn nói chung. Công thức chung của những YouTuber thành công có thể tóm gọn trong 2 yếu tố: sáng tạo - có giá trị cho cộng đồng. Giữa một “biển” nội dung, để khác biệt phải lựa chọn sáng tạo, mà sự cẩu thả chưa bao giờ là một phần của sáng tạo. Giữa hàng trăm nghìn video trên YouTube, để giữ chân người xem phải mang lại ý nghĩa cho cộng đồng, mà sự phản cảm, giật gân chưa bao giờ được liệt vào hệ giá trị đó. 

Nguồn ảnh: Tổng hợp

Sự thoái trào của Bà Tân Vlog: Những clip siêu to khổng lồ biến chất, hiện tượng YouTube lụi tàn - Ảnh 13.

Bình luận

Tin nổi bật kenh 14

  • Vụ bé gái 13 tuổi mất tích được tìm thấy ở ngôi nhà hoang: “Tôi sẽ đi để không tốn cơm tốn gạo nhà các người nữa, đừng tìm mất công"

    Theo chia sẻ của phụ huynh, vì giận dỗi bố thu điện thoại, không cho chơi điện tử nên N.A. đã bỏ nhà đi. Chiều hôm bỏ đi, A. chỉ ăn một chiếc bánh mỳ, còn 2 ngày hôm sau cháu không ăn gì. Do đói quá nên chiều ngày 30/11 mới về nhà bạn.
  • Đọc thêm