GenZ hội ý: Nói đạo lý sao cho đi vào lòng người?

Hello GenZ - Design: Trường Dương, Theo Pháp luật & Bạn đọc 13:04 02/11/2020

Nói đạo lý sao cho người nghe không cảm giác bị “dạy đời”, không cảm thấy mệt mỏi?

Lùm xùm của ca sĩ Hương Giang và cộng đồng antifan trở thành chủ đề nóng khiến dân tình bàn tán suốt thời gian qua. Bắt nguồn từ việc thường xuyên xuất hiện trên sóng truyền hình, chia sẻ những triết lý, kinh nghiệm sống khiến nàng Hậu bị một bộ phận khán giả không hài lòng, cho rằng cô nói quá nhiều “đạo lý” sáo rỗng.

Thực tế, chúng ta rất dễ rơi vào trường hợp của Hương Giang.

Đó là khi bạn bè hay người thân gặp khó khăn, họ cần xin lời khuyên từ chúng ta. Chẳng lẽ lại ngồi im nhìn bạn bè nên dĩ nhiên chúng ta sẽ cho họ lời khuyên, cũng như những “đạo lý sống” của mình. Tuy nhiên, đâu phải ai cũng đủ vốn sống để cho lời khuyên giúp đỡ ai đó.

Bên cạnh đó, tâm lý chung của giới trẻ cũng không thích bị ai dạy đời, không thích nghe người khác phán xét về cuộc đời mình. Nếu không tinh ý, đôi khi việc bạn chia sẻ phương án với người khác lại bị cho là quá lố, không cần thiết. Vậy làm sao để chia sẻ lời khuyên vừa đủ, không gây nhạy cảm? 

Chúng tôi đã tranh luận chủ đề này với nhóm tác giả Hello GenZ, và đây là những gì các bạn trẻ ấy chia sẻ:

“Đạo lý” khác “lời khuyên” thế nào?

Bùi Hiếu (20 tuổi, sinh viên Đại học Kinh tế Quốc dân)

Mình thấy khác nhau ở sự đồng cảm. Vì đồng cảm nên từ lời khuyên mới đưa ra được những thứ thật lòng. Đạo lý hướng về bản thân, nghĩa là cảm giác bề trên, thỏa mãn cảm giác được ngưỡng mộ, hiểu biết, và thường ít quan tâm đến đối phương thực sự muốn gì. Còn lời khuyên thì hướng vào người khác, tức đồng cảm, đặt mình vào vị trí của họ để cho ý kiến.

GenZ hội ý: Nói đạo lý sao cho đi vào lòng người? - Ảnh 1.

Nguyễn Thị Việt Trinh (20 tuổi, sinh viên Học viện Báo chí và Tuyên truyền)

Nói đạo lý là nói với rất nhiều người, nói với một nhóm người. Và phải thể hiện rằng quan điểm đó đúng với tất cả mọi người.

Còn đối với lời khuyên thì dành cho một người cụ thể. Đương nhiên là mình chưa có vốn sống quá nhiều nhưng lời khuyên của mình sẽ phải được bắt nguồn từ chính những gì mà mình đã trải qua và rút kinh nghiệm từ họ. Như thế lời khuyên mới không sáo rỗng.

Và lại, dù có là gì thì lời khuyên cũng mang tính chất tâm sự, đồng cảm. Còn đạo lý thì mang tính giảng giải, giáo điều. Mình thấy đôi khi việc đưa ra lời khuyên cũng không nhất thiết cần phải quá nhiều vốn sống và người cần lời khuyên cũng chẳng kỳ vọng quá nhiều vào người cho lời khuyên.

Nói đạo lý sao cho đi vào lòng người nghe?

Nguyễn Thị Vân Trang (20 tuổi, Sinh viên Học viện Báo chí và Tuyên truyền)

Mình nghĩ ở tầm tuổi GenZ thì không ai thích bị giảng giải hoặc nói đạo lý quá nhiều. Việc nói đạo lý nên xuất phát từ những người lớn tuổi, có kinh nghiệm trong cuộc sống. Hoặc nếu bằng tuổi thì người nói đạo lý cũng nên nổi bật, là người có tiếng nói trong nhóm.

GenZ hội ý: Nói đạo lý sao cho đi vào lòng người? - Ảnh 2.

Thứ 2, nói đạo lý cũng nên ở mức độ vừa phải. “Vừa phải” ở đây là chỉ xoay quanh những vấn đề mà người nghe đang gặp khó khăn. Khi họ đã ngộ ra, thì đừng nói thêm nữa mà tìm phương pháp để giải quyết. Thêm cả dẫn chứng và câu chuyện thì càng tốt, tránh nói suông.

Thứ 3, khi nói đạo lý, không nên dẫn chứng về câu chuyện bản thân quá nhiều, mà nên tập trung vào người đang gặp khó khăn. Như thế mới khiến họ thấy bản thân mình đang được lắng nghe, chứ không phải nghe ai đó dạy đời mình.

Cuối cùng, nếu nói xong đạo lý mà đi kèm cả việc làm thiết thực thì sẽ “lọt tai” và hữu dụng hơn rất nhiều.

Bùi Hiếu (20 tuổi, sinh viên Đại học Kinh tế Quốc dân)

Mình nghĩ là vấn đề của sự chỉ trích Hương Giang không nằm ở việc đấy có phải đạo lý hay không mà nó nằm ở việc cái mà Hương Giang nói ra không xuất phát từ sự trải nghiệm và chiêm nghiệm THẬT SỰ. Điều đó mới là sự gây khó chịu.

Nếu đã muốn nói đạo lý cho đúng, thì phải xuất phát từ cái tâm và cái sự rút ra kinh nghiệm từ chính những trải nghiệm thực tế. Đừng đọc bất cứ cái quotes nào trên mạng rồi đem ra giảng cho người khác. Nó không đúng và đôi khi vì đọc quá nhiều cũng dẫn đến cái sự chồng chéo như của Hoa hậu Hương Giang. Lúc này nói này, lúc này lại nói khác. Đồng tình rằng quan điểm con người trong những thời điểm là khác nhau. Nhưng rõ ràng là, vì chỉ nói đạo lý cho hay, chẳng để tâm vào nên là nó sẽ không thật với lòng và sai.

GenZ hội ý: Nói đạo lý sao cho đi vào lòng người? - Ảnh 3.

Nguyễn Thị Việt Trinh (20 tuổi, sinh viên Học viện Báo chí và Tuyên truyền)

Theo mình hiểu đạo lý là lẽ hợp với khuôn phép, đạo đức ở đời. Điều này không sai, nhưng từ thực tế nhiều trường hợp nói đạo lý nhưng sống lại không như những gì mình nói nên người ta gắn mác việc nói đạo lý như một thứ gì đó rất tiêu cực.

Nhưng nói đạo lý chỉ nên dừng ở mức độ nhất định, tránh giáo điều. Và đúng là, GenZ chẳng ai thích nghe đạo lý cả.

Để nói đạo lý cho hợp tai thì với mình: 

- Thứ nhất, nói đạo lý phải xuất phát từ những gì mình thật sự hiểu biết về nó chứ không phải hiểu 3 chữ mà phóng đại sự việc lên 10 chữ, biết 3 phần nổi mà ko biết 7 phần chìm. Nếu nói đạo lý kiểu này thì thành rất nông cạn mà thích dạy đời người khác.

- Thứ 2, là thái độ của người nói. Dù có đúng nhưng thái độ không tốt thì chẳng ai muốn nghe. Chẳng hạn như bạn bè với nhau nhưng lại dùng thái độ trịch thượng, bề trên, tỏ ra mình rất hiểu biết.

- Thứ 3 là phải gắn với thực tiễn, những câu chuyện có thật và người nói đạo lý cũng phải thật. Chẳng hạn như khuyên ai đó phải sống tốt vào nhưng bản thân lại sống chẳng ra sao thì nói đạo lý đương nhiên sẽ không ai nghe. Lý thuyết mà không đi kèm thực tiễn chỉ là lý thuyết suông. Đấy là lí do vì sao có khá nhiều người rất ghét sách self-help, sách kĩ năng vì nó nói quá nhiều, nhưng cuối cùng người đọc chẳng thay đổi được gì. Vì mỗi người ở mỗi hoàn cảnh khác nhau, không thể áp của người này lên người kia.

Lê Huy (19 tuổi, sinh viên Đại học Tài chính - Marketing)

Có một thực tế khách quan trong cuộc sống là: Cái gì nhiều QUÁ cũng KHÔNG TỐT! Đặc biệt trong mặt tâm lý tình cảm. Bạn bè, người yêu hay nhiều mối quan hệ thân thiết, khó tránh khỏi những mâu thuẫn mà nguyên do xuất phát từ việc QUÁ gần gũi nhau. 

Nhiều người trong chúng ta sẽ khó duy trì sự kiên nhẫn, hứng thú khi một lúc nhận quá nhiều thông điệp mang tính răn dạy, hay nói cách khác là dạy đời với cường độ cao. Ngay trong gia đình, tuy là một thái độ cư xử thiếu lễ phép, nhưng không phải ai trong chúng ta cũng đều ngoan ngoãn, chấp nhận nghe những lời dạy bảo của cha mẹ khi còn nhỏ mà không có những ý kiến “phản biện” trực tiếp hoặc thầm kín!

Việc liên tục tiếp nhận những thông điệp “đạo lý” không thống nhất, mâu thuẫn nhau, sáo rỗng, thiếu thực tế đương nhiên không thể không tránh khỏi gây ra “side effects” (những tác dụng phụ tiêu cực). Mọi thứ cần phải tiết chế với hàm lượng vừa đủ và đặc biệt là trong bất kỳ mối quan hệ nào giữa người với người, có lẽ chúng ta nên quan tâm nhiều đến việc đặt mình vào vị trí của một Listener (người tiếp nhận thông tin) khách quan, có lý trí.

GenZ hội ý: Nói đạo lý sao cho đi vào lòng người? - Ảnh 4.

Đương nhiên chúng ta không thể im lặng khi người thân, bạn bè tìm đến mình với mong muốn nhận được sự sẻ chia. Tuy nhiên, ở đây cần phân biệt rõ giữa lời khuyên, sự tư vấn với nói đạo lý suông!

Theo quan điểm của mình, lời khuyên, sự tư vấn là những phương hướng, cách thức được gợi ý cho người đang gặp vấn đề để xử lý. Đó xuất phát từ việc tiếp cận, thấu cảm, đặt mình (người nghe) vào vị trí của người đang gặp vấn đề để đưa ra được những giải pháp mang tính thực tế và khách quan nhất.

Còn nói đạo lý, giảng đạo, dạy đời,... lại thiếu sự khách quan, xa rời thực tế, không những không giúp ích cho đối phương giải quyết vấn đề mà thậm chí còn gây thêm sự khó chịu, mất niềm tin, dễ dẫn đến mâu thuẫn, rạn nứt về mặt tình cảm của mối quan hệ. 

Hello GenZ - Chuyên đề ra đời nhằm mang đến những góc nhìn, quan điểm hay ho của chính người trẻ thế hệ GenZ. Các bạn sẽ được chia sẻ, tranh luận về những vấn đề cuộc sống, trường học, xã hội, tình yêu và cả sở thích. Tại đây, bạn sẽ thấy mình hiểu hơn thế giới quan màu sắc của người trẻ hiện đại.

Các bạn trẻ GenZ muốn tham gia cộng tác có thể gửi bài về địa chỉ: hellogenz@kenh14.vn.

GenZ hội ý: Nói đạo lý sao cho đi vào lòng người? - Ảnh 6.

Bình luận

TIN CÙNG CHUYÊN MỤC
Xem theo ngày

Tin nổi bật kenh 14

  • MCK gửi lời nhắn đến anti-fan

    MCK gửi lời nhắn đến anti-fan
  • Đọc thêm